บ่อเกลือเมืองน่าน ตั้งอยู่ในอำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน ซึ่งเป็นหนึ่งในสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์ของประเทศไทย ด้วยความเป็นบ่อน้ำเกลือธรรมชาติที่หายากและมีอายุยาวนานกว่า 800 ปี บ่อเกลือแห่งนี้ถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงเรื่องราวของชาวล้านนาและแผ่นดินน่านมาตั้งแต่ยุคโบราณ
ความสำคัญทางประวัติศาสตร์
หลักฐานทางประวัติศาสตร์ชี้ให้เห็นว่า บ่อเกลือในเมืองน่านมีความสำคัญมาตั้งแต่ช่วงพุทธศตวรรษที่ 20-21 โดยใน ตำนานพื้นเมืองน่าน ได้กล่าวถึงความต้องการครอบครองเกลือสินเธาว์จากบ่อเกลือเมืองน่านของพระเจ้าติโลกราช แห่งอาณาจักรล้านนา นอกจากนี้ยังมีบันทึกจาก เจมส์ แมคคาร์ธี หรือพระวิภาคภูวดล ซึ่งเป็นเจ้ากรมแผนที่ทหาร กล่าวถึงปริมาณการผลิตเกลือจากต้นน้ำของลำน้ำน่านว่าเป็นจำนวนมาก
บ่อเกลือที่สำคัญที่สุดคือ “บ่อหลวง” ตั้งอยู่ในบ้านบ่อหลวง อำเภอบ่อเกลือ โดยแวดล้อมด้วยเทือกเขาผีปันน้ำและดอยภูคา บริเวณนี้เคยเป็นชุมชนที่มีการตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 20-23 หลักฐานที่ยืนยันได้คือเศษเครื่องถ้วยล้านนา เครื่องถ้วยจีนสมัยราชวงศ์หมิง และจารึกศักราชที่พบในบริเวณวัดร้าง ซึ่งในปัจจุบันเป็นพื้นที่โรงพยาบาลบ่อเกลือ
กรรมวิธีการผลิตเกลือแบบดั้งเดิม
บ่อเกลือเมืองน่านยังคงรักษาวิถีการผลิตเกลือแบบดั้งเดิม ชาวบ้านจะเริ่มผลิตเกลือในช่วงออกพรรษาจนถึงเข้าพรรษา โดยหลีกเลี่ยงช่วงฤดูฝนเพราะน้ำเกลือธรรมชาติจะเจือจาง
กระบวนการผลิตเริ่มจากการตักน้ำเกลือจากบ่อด้วยวิธีคานน้ำหนัก เพื่อนำน้ำเกลือไปต้มในโรงต้มเกลือที่มีเตาคู่ หลังจากต้มเกลือประมาณ 4 ชั่วโมง เกลือจะตกผลึก ซึ่งจะใช้ไม้พายตักเกลือใส่ตะกร้าไม้ไผ่ที่เรียกว่า “ส่า” จากนั้นนำไปแขวนเพื่อให้น้ำเกลือส่วนเกินระเหยจนหมด
ความอัศจรรย์ของบ่อเกลือบนภูเขา
หนึ่งในคำถามที่น่าสนใจคือ เหตุใดบนภูเขาจึงมีบ่อเกลือ? จากการศึกษาทางธรณีวิทยาพบว่าบริเวณนี้เคยเป็นทะเลโบราณในยุคเพอร์เมียน (Permian) ซึ่งมีการตกตะกอนของน้ำทะเลเมื่อกว่า 250 ล้านปีที่แล้ว บ่อเกลือในปัจจุบันจึงเป็นผลจากชั้นเกลือหินใต้ดินที่น้ำเค็มธรรมชาติผุดขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง
พิธีกรรมและการอนุรักษ์
ก่อนเริ่มการผลิตเกลือ ชาวบ้านจะทำพิธีเลี้ยงผีเมืองและเจ้ารักษาบ่อเกลือ หรือ “เจ้าซางคำ” ในวันแรม 8 ค่ำ เดือน 5 เพื่อแสดงความเคารพต่อธรรมชาติและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่คุ้มครองบ่อเกลือ
แม้ว่าบ่อเกลือโบราณหลายแห่งจะแห้งเหือดลง แต่บ่อเหนือและบ่อใต้ในบ้านบ่อหลวงยังคงดำเนินการผลิตอยู่ ชาวบ้านยังได้พัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูป เช่น เกลือสปาขัดผิว เกลือแช่เท้า และสบู่ดอกเกลือ ซึ่งได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยว
ด้วยภูมิทัศน์ที่สวยงามของอำเภอบ่อเกลือที่แวดล้อมด้วยหุบเขา บรรยากาศอันเงียบสงบและตำนานของบ่อเกลือภูเขาที่ไม่เหมือนใคร ทำให้ที่นี่เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่ยังคงดึงดูดนักเดินทางให้มาสัมผัสมนต์เสน่ห์แห่งเมืองน่านไม่ขาดสาย
ที่มา : https://www.finearts.go.th/fad7/view/32513-%E0%B8%9A%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B9%82%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%93%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%99%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%99 ,https://noomsaotours.co.th/%E0%B8%82%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B8%A5%E0%B8%97%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%A7/%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%A8/%E0%B8%9A%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B9%82%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%93-%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%A0%E0%B8%B9%E0%B9%80%E0%B8%82%E0%B8%B2-%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B8%B6%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A7%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B9%82%E0%B8%A5%E0%B8%81
รปภาพจาก : https://nan.prd.go.th/th/content/category/detail/id/9/iid/237012
ร่วมแสดงความคิดเห็น