ศูนย์กลางแห่งความศรัทธาและประวัติศาสตร์
วัดพระธาตุเบ็งสกัด ตั้งอยู่ในเขตบ้านแก้ม ตำบลวรนคร อำเภอปัว จังหวัดน่าน เป็นวัดเก่าแก่ที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน สร้างขึ้นตั้งแต่สมัยพญาภูคา ราวพุทธศตวรรษที่ 18 ถือเป็นศูนย์กลางของชุมชนโบราณ และเป็นที่เคารพศรัทธาของชาวเมืองปัวมายาวนาน สิ่งสำคัญที่โดดเด่นของวัดคือ พระธาตุเบ็งสกัด องค์พระเจดีย์เก่าแก่ที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ มีอายุกว่า 700 ปี และได้รับการยกย่องให้เป็นโบราณสถานสำคัญของชาติ
ตำนานและที่มาของชื่อพระธาตุเบ็งสกัด
ชื่อ “เบ็งสกัด” มีที่มาจากปรากฏการณ์ลี้ลับที่เกิดขึ้นบริเวณบ่อดินแห่งหนึ่งในอดีต เมื่อผู้คนใช้ไม้แหย่ลงไปในบ่อ แต่ไม้กลับขาดเป็นท่อน ๆ ราวกับถูกอะไรบางอย่างกัดให้ขาด อีกทั้งยังมีแสงเรืองรองเกิดขึ้นในช่วงเฉลิมฉลอง ทำให้สถานที่แห่งนี้ได้รับการขนานนามว่า “เบ็งสกัด” ซึ่งหมายถึงสิ่งมหัศจรรย์ที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติ
สถาปัตยกรรมอันทรงคุณค่า
องค์พระธาตุและพระวิหารของวัดพระธาตุเบ็งสกัดสร้างเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 1826 โดยได้รับอิทธิพลจากศิลปะพื้นบ้านของชาวไทลื้อและล้านช้าง วิหารของวัดมีลักษณะเป็น ทรงเตี้ยแจ้ หรือ ทรงตะคุ่ม ซึ่งเป็นรูปแบบสถาปัตยกรรมดั้งเดิมของชาวไทลื้อ โดดเด่นด้วยหลังคาสองชั้น มุงด้วยแป้นเกล็ดไม้สักทอง ซุ้มประตูเป็นศิลปะแบบล้านช้างอันเป็นเอกลักษณ์ของภาคเหนือ
องค์พระประธานภายในวิหารแกะสลักขึ้นตามศิลปะแบบพื้นบ้าน ประดิษฐานบนฐานชุกชี ด้านหลังองค์พระติดกระจกเงาตามความเชื่อของชาวไทลื้อที่ว่า กระจกจะช่วยสะท้อนแสงธรรมและนำพาความเป็นสิริมงคลมาสู่ผู้ที่มากราบไหว้ ส่วนบานประตูไม้จำหลักได้รับการแกะสลักอย่างงดงามตามสไตล์ศิลปะพื้นเมืองน่าน
บทบาททางศาสนาและความสำคัญต่อชุมชน
วัดพระธาตุเบ็งสกัดไม่ได้เป็นเพียงศาสนสถาน แต่ยังเป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชนในเขตเมืองปัวมาตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน นอกจากจะเป็นสถานที่ประกอบศาสนพิธีแล้ว ยังเป็นสถานที่ที่ชาวบ้านใช้ในการสืบสานวัฒนธรรมและประเพณีพื้นเมือง โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลสำคัญ เช่น ประเพณีขึ้นพระธาตุเบ็งสกัด ซึ่งเป็นงานบุญประจำปีที่มีการสรงน้ำพระธาตุ ฟังเทศน์ และทำบุญตักบาตร เพื่อสืบทอดความศรัทธาสู่คนรุ่นหลัง
ชัยภูมิอันเป็นมงคลแห่งเมืองปัว
แนวคิดเรื่องการเลือกทำเลที่ตั้งของวัดในอดีตถือเป็นสิ่งสำคัญมาก วัดพระธาตุเบ็งสกัดตั้งอยู่บนเนินเขาที่สามารถมองเห็นชุมชนโดยรอบได้อย่างชัดเจน ทำให้ในอดีตสถานที่แห่งนี้เป็นทั้งศูนย์กลางทางศาสนาและจุดยุทธศาสตร์ของเมืองปัวโบราณ อีกทั้งยังเป็นพื้นที่ที่มีทัศนียภาพงดงาม โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนที่ผืนนาข้าวสีเขียวขจีจะโอบล้อมพื้นที่โดยรอบ สร้างบรรยากาศที่เงียบสงบและศักดิ์สิทธิ์
การบูรณะและการอนุรักษ์
วัดพระธาตุเบ็งสกัดได้รับการบูรณะหลายครั้งตลอดประวัติศาสตร์ โดยเฉพาะในสมัยของพระยาอนันตยศ ผู้ปกครองเมืองปัว ได้มีการซ่อมแซมพระธาตุและพระวิหาร พร้อมทั้งนำพระแก้วที่มีเกศาเป็นทองคำบรรจุในองค์พระธาตุ เพื่อเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง การบูรณะเหล่านี้ทำให้พระธาตุเบ็งสกัดยังคงเป็นแหล่งศรัทธาที่สำคัญของชาวน่าน และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานสำคัญของชาติในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2487
จากอดีตจนถึงปัจจุบัน วัดพระธาตุเบ็งสกัดยังคงเป็นศูนย์กลางแห่งความศรัทธาของชุมชนเมืองปัว ไม่เพียงแต่เป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาเท่านั้น แต่ยังเป็นเครื่องเตือนใจให้คนรุ่นหลังตระหนักถึงคุณค่าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอันล้ำค่า ที่ควรแก่การอนุรักษ์ไว้ให้คงอยู่ตลอดไป
ที่มา : https://www.tessabanpua.com/tourist-attraction/%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B9%80%E0%B8%9A%E0%B9%87%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%94/ ,https://www.tessabanpua.com/tourist-attraction/%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B9%80%E0%B8%9A%E0%B9%87%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%94/
ร่วมแสดงความคิดเห็น