อาณาจักรโบราณอันรุ่งเรืองทางตอนเหนือของไทย เป็นดินแดนที่ผู้คนรับรู้กันในชื่อล้านนา หากแต่ในแวดวงของการศึกษาประวัติศาสตร์ ชื่อนี้กลับมีอีกรูปแบบหนึ่งที่ถูกกล่าวถึงไม่แพ้กัน นั่นก็คือ “ลานนา” และด้วยเหตุนี้จึงนำไปสู่การถกเถียงเมื่อครั้งในอดีตว่าชื่อไหนที่ถูกต้องที่สุด
การถกเถียงเรื่องนี้ ไม่ได้เกิดขึ้นจากความผิดพลาดแต่อย่างใด หากแต่เกิดมาจากปัจจัยทางภาษาศาสตร์และการบันทึกในสมัยเก่า นั้นก็คือการขาดวรรณยุกต์ในอักขระ โดยการบันทึกจะใช้ภาษาล้านนาในอดีตหรือก็คือ อักษรธรรม(อักษรตัวเมือง) ซึ่งมีลักษณะเด่นก็คือการนิยมไม่ใส่วรรณยุกต์ และเมื่อไม่มีเครื่องหมายกำกับคำว่า ล้าน และ ลาน จึงถูกเขียนในลักษณะคล้ายกัน ทำให้ผู้ตีความในยุคหลังสามารถตีความได้อย่างหลากหลาย
ภายหลังค้นพบหลักฐานสำคัญนั่นก็คือจารึกที่มีชื่อล้านนาศิลาจารึกวัดเชียงสา ที่บันทึกไว้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2096 ซึ่งปรากฏคำว่าล้านนา และถูกใช้เป็นหลักฐานที่มีน้ำหนักในการยืนยันอักขรวิธี นอกจากนี้ชื่อของอาณาจักรถูกผูกโยงกับศัพท์บาลี “ทสลกุขเขตฺตนคร” (อ่านว่า ทะ-สะ-ลัก-ขะ-เขต-ตะ-นะ-คอน) มีความหมายว่าเมืองสิบแสนนาหรือก็คือล้านนา
แม้ข้อถกเถียงว่าด้วยเรื่อง “ล้านนา” และ “ลานนา” จะจบลงด้วยข้อสรุปที่คำว่า “ล้านนา” ได้รับการยอมรับและเลือกใช้เป็นมาตรฐานสูงสุดในวงวิชาการ และสาธารณชน เนื่องด้วยมีน้ำหนักมาจากหลักฐานสำคัญ คำว่าล้านนาถูกพบในศิลาจารึกวัดเชียงสา ซึ่งเป็นหลักฐานที่มีความน่าเชื่อถือสูง นอกจากนี้ความหมายของชื่อในภาษาบาลี “ทสลกุขเขตฺตนคร” ที่สื่อถึง เมืองสิบแสนนา และคำว่าล้านนายังได้รับการยืนยันโดยสำนักงานเลขาธิการนายกรัฐมนตรี ให้ใช้เป็นคำที่ถูกต้องอย่างเป็นทางการตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์และโบราณคดี
ที่มา : ทิว วิชัยขัทคะ. ล้านนา หรือ ลานนา. พิมพ์ครั้งที่ 2. เชียงใหม่: ทรัพย์การพิมพ์,2530.
ขอบคุณรูปภาพจาก : ฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
ร่วมแสดงความคิดเห็น