ในความเชื่อดังเดิมของชาวล้านนา ผีกะมีสถานะเป็นผีที่ถูกเลี้ยงไว้เพื่อคุ้มครองและดูแลสมาชิกของครอบครัวให้มีความสงบสุขร่มเย็น นอกจากนี้ในด้านของความสวยความงามว่ากันว่าหากเลี้ยงดูผีกะอย่างดี จะส่งผลให้ตัวของผู้เลี้ยงจะมีใบหน้าผุดผ่องสวยงาม เป็นที่รักใคร่และดึงดูดสายตาของผู้ที่พบเห็น ทว่าในอีกด้านหนึ่งความเชื่อนี้ก็ถูกหยิบเป็นเครื่องมือในการแบ่งแยกหรือกีดกันให้คนบางกลุ่มให้ออกจากชุมชน
ตามความเชื่อดังเดิมผีกะให้ได้ทั้งคุณและโทษ โดยด้านคุณนั้นผีได้ถูกนับถือเป็นผีเลี้ยงไว้เพื่อคุ้มครองคนในบ้านให้มั่งมีศรีสุข หากเลี้ยงผีกะดีก็จะส่งผลดีต่อตัวเจ้าของ และด้านที่เป็นโทษที่หากเจ้าของดูแลไม่ดีผีกะก็จะกลายเป็นผีร้ายที่ออกหากินเองโดยการไปสิงร่างผู้อื่นเพื่อกินของสดของคาว หรือกินอวัยวะภายในจนผู้ถูกสิงเจ็บป่วยและเสียชีวิต
ด้วยเหตุนี้ ความเชื่อเรื่องเล่าดังกล่าว ผีกะ มักจะถูกหยิบหยกขึ้นมาเมื่อชุมชนนั้นๆ เผชิญกับความไม่ปกติที่ไม่สามารถหาคำตอบได้ เช่น โรคระบาด ภัยแล้ง คนในหมู่บ้านเจ็บป่วยกะทันหัน จึงทำให้คนในชุมชนเริ่มมองหาแพะรับบาปผ่านกระบวนการทางสังคมอย่างการตีตราคนที่เห็นต่าง ซึ่งคนที่มักถูกสงสัยว่าเป็นผีกะ คือคนที่มีบุคลิกผิดแผกแปลกไปจากคนในชุมชนส่วนใหญ่ เช่น มีลักษณะเก็บตัว ไม่ค่อยคบค้าสมาคมกับเพื่อนบ้าน หรือมีความคิดขัดแย้งกับจารีตดั้งเดิมของหมู่บ้าน ส่วนอีกอย่างที่ถูกใช้ก็คือการทำมติมหาชน หรือการใช้เสียงส่วนใหญ่ในชุมชนเพื่อตัดสิน ซึ่งจะเกิดขึ้นเมื่อเกิดเหตุร้าย ชุมชนจะใช้วิธีการต่างๆร่วมกัน หรือจ้างหมอดูเพื่อชี้ตัวว่าใครคือต้นเหตุที่ทำให้เกิดเพศภัยในชุมชน ซึ่งกระบวนการนี้จะถูกเรียกว่าการทำให้เป็นผี เพื่อเปลี่ยนมนุษย์ให้กลายเป็นบางสิ่งที่ถูกกีดกันออกจากสังคมของคนในชุมชนนั้น
เมื่อใครคนหนึ่งถูกตีตราว่าเป็นผีกะ บุคคลนั้นจะถูกตราหน้าว่าเป็นคนไม่ดีในทันที สังคมรอบข้างรังเกียจ ไม่ถูกยอมรับ กีดกันออกจากกิจกรรมส่วนรวมในชุมชน อีกทั้งยังถูกมองว่าเป็นสิ่งอื่น และบ่อยครั้งที่นำไปสู่ความรุนแรง เช่น การรุมทำร้าย การเผาบ้านเผาเรือน สิ่งเหล่านี้แสดงออกถึงการลดทอนความเป็นคนและแบ่งแยกคนออกจากชุมชนโดยการใช้ความเชื่อเรื่องผีกะเป็นเครื่องมือ
ที่มา : สนั่น ธรรมธิ. ผีในความเชื่อล้านนา. เชียงใหม่: บริษัท สุเทพการพิมพ์แอนด์มีเดีย จำกัด,2559.
ดร.เอ็ดวิน เซเนอร์. “ผีกะในภาคเหนือของไทยตอนปลายศริสต์ศตวรรษที่19สืบเชื้อสายในตระกูลแม่หรือไม่.” ผีกะ พ่อมดหรือแม่มด การสืบเชื้อสายตามตระกูลแม่, 8(ธันวาคม 2558): 23-29
ร่วมแสดงความคิดเห็น