พระนางจิรประภามหาเทวี ประดิษฐาน ณ วัดโลกโมฬี ในปัจจุบัน เป็นเทพีที่มีความโดดเด่นในเรื่องของความรัก ผู้คนจากที่ต่างๆหลั่งไหลเข้ามากราบไหว้ขอพร บนบานศาลกล่าว เพื่อขอพรให้ได้พบรักแท้และคู่ครอง เมื่อคำอธิษฐานสำฤทธิ์ผลจึงเกิดเป็นแรงแห่งความเชื่อ ความศรัทธา ที่ทำให้พระนางจิรประภามหาเทวีเป็นหนึ่งในเทพีที่ถูกยกให้เป็นที่พึ่งด้านความรัก ทั้งในยามสุขและยามทุกข์ ความเชื่อ ความศรัทธานี้มิได้เกิดขึ้นมาอย่างเลื่อนลอย หากแต่มีรากฐานจากเรื่องราวความรักของพระองค์ที่ถูกจารึกไว้ในประวัติศาสตร์และถ่ายทอดสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน
ในทางประวัติศาสตร์นั้น กรมศิลปากร ระบุว่า พระนางจิรประภามหาเทวีทรงเป็นพระมเหสีของพระเมืองเกษเกล้า และเป็นพระมารดาของท้าวซายคำ รวมถึงพระนางยอดคำทิพย์ อัครมเหสีของพระเจ้าโพธิสารราชแห่งล้านช้าง ผู้เป็นพระมารดาของพระไชยเชษฐาธิราช ความสัมพันธ์เชิงเครือญาติและบทบาททางการเมืองดังกล่าว ทำให้พระองค์เป็นศูนย์กลางเครือข่ายอำนาจในภูมิภาคล้านนาและล้านช้าง ภายหลังพระเมืองเกษเกล้าถูกลอบปลงพระชนม์ บ้านเมืองไร้ผู้นำ ขุนนางจึงอัญเชิญพระองค์ขึ้นครองราชย์ชั่วคราว นับเป็นกษัตรีย์พระองค์แรกแห่งราชวงศ์มังราย ศาสตราจารย์สรัสวดี อ๋องสกุล วิเคราะห์ไว้ในหนังสือ ขัติยานีศรีล้านนา ว่า พระองค์ทรงมีความพร้อมทางการเมืองสูง จากประสบการณ์ในฐานะพระมเหสีและพระมารดาของกษัตริย์ จึงสั่งสมความเข้าใจในโครงสร้างอำนาจและกลไกการปกครองมาอย่างยาวนาน ช่วงที่ทรงครองราชย์ กองทัพสมเด็จพระไชยราชาธิราชแห่งกรุงศรีอยุธยายกทัพมาตีเชียงใหม่ แต่เนื่องจากบ้านเมืองไม่พร้อมรับศึก พระองค์จึงส่งบรรณาการแทนการสู้รบ ซึ่งได้รับการยอมรับเป็นไมตรี อีกทั้งยังเชิญทำบุญอุทิศแก่พระเมืองเกษเกล้า ณ วัดโลกโมฬี ต่อมาทรงสละราชบัลลังก์ถวายแก่พระไชยเชษฐาธิราช พระราชนัดดา
ส่วนทางด้านพระครูไพบูลย์เจติยานุรักษ์ เจ้าอาวสวัดโลกโมฬี กล่าวถึงประวัติของพระนางจิรประภามหาเทวีตรงกันกับกรมศิลปากร แต่มีการกล่าวถึงประวัติความเป็นมาตามพงศาวดารเพิ่มเติมไว้ว่า หลังพระเมืองเกษเกล้าถูกลอบปลงพระชนม์ พระนางจิรประภามหาเทวี จึงได้ขึ้นครองราชย์แทน เมื่อความรู้ถึงทางอโยธยา จึงส่งทหารมาเพื่อยึดเมืองนพบุรีศรีนครพิงค์ ด้วยความรักต่อพระสวามีและประชาชน พระนางจิรประภามหาเทวีจึงใช้กุศโลบายเจรจาว่าอีก 2 ปีจะเป็นเมืองขึ้นของอโยธยา
วัดโลกโมฬีซึ่งสร้างขึ้นในสมัยพระเมืองเกษเกล้า และเป็นสถานที่บรรจุอัฐิของทั้งสองพระองค์ ปัจจุบันมีประติมากรรมของพระนางจิรประภามหาเทวีและพระเมืองเกษเกล้าประดิษฐานอยู่ ผู้คนเชื่อว่าการมากราบไหว้ขอพรด้านความรักจะนำมาซึ่งความสมหวัง พร้อมทั้งมีบทสวดและธรรมเนียมการบนบานศาลกล่าวที่สืบทอดต่อกันมา อันเนื่องจากความรักที่พระองค์มีต่อพระสวามี บ้านเมือง และประชาชน พระนางจิรประภามหาเทวีจึงได้รับการยกย่องให้เป็นเทพีแห่งความรัก ผู้คนจึงเดินทางมาสักการะอย่างต่อเนื่อง และด้วยกิตติศัพท์ความศักดิ์สิทธิ์ของพระองค์ที่เลื่องลือนั้น ส่งผลให้ผู้คนจากหลากหลายพื้นที่หลั่งไหลมาขอพรเรื่องความรักไม่ขาดสาย
ที่มา: กรมศิลปากร พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่. พระมหาเทวีจิรประภา. https://www.finearts.go.th/chiangmaimuseum/view/47669-.
นายธีรบูลย์ มิตรมโนชัย. องค์ความรู้ : วัฒนธรรมอันล้ำค่าของชาวล้านนาไทย เรื่อง พระนางจิรประภามหาเทวี กับเหตุการณ์สำคัญในอาณาจักรล้านนา. https://www.finearts.go.th/chiangmailibrary/view/61741-.
เชียงใหม่นิวส์. หนุ่ม-สาว แห่ขอพระพระนางจิรประภามหาเทวี กษัตริย์หญิงแห่งล้านนา เทพแห่งความรักที่วัดโลกโมฬี. https://www.chiangmainews.co.th/news/1930670/.
ร่วมแสดงความคิดเห็น