“…ดอยอินทนนท์คือดอยแม่ เป็นป่าแม่สูงสุด เราได้อยู่ที่นั่น เหมือนดูแลทุกอย่าง ให้ชีวิตในละแวกนั้นอยู่ได้ เพราะฉะนั้นการรักอินทนนท์ ไม่ใช่รักแค่ชื่อ แต่ต้องรักด้วยใจ เหมือนชีวิตเรา ชีวิตหนึ่ง …”
– คุณ สุรสิทธิ์ ดลใจไพรวัลย์ –
ภูมิประเทศของภาคเหนือ ถูกโอบล้อมด้วยภูเขาสูง ภูเขาเหล่านี้ไม่ใช่เพียงแค่ความงดงามทางธรรมชาติ แต่ได้สะท้อนถึงคติความเชื่อดั้งเดิมของชาวล้านนา ว่า ภูเขานั้นเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อบ้านเมือง เป็นเหมือนดั่งเส้นเลือดใหญ่ที่คอยหล่อเลี้ยงสรรพชีวิตเบื้องล่าง
“…ทุก ๆ เมืองให้ความสำคัญกับภูเขาสูง คือเป็นแหล่งน้ำของเมือง เพื่อหล่อเลี้ยงการเกษตร ฉะนั้นภูเขามันจึงศักดิ์สิทธิ์ …”
– อาจารย์ ดร. สราวุธ รูปิน –
สูงสุดแห่งแดนสยาม “ดอยอินทนนท์”
ดอยอินทนนท์ เป็นยอดเขาสูงที่สุดในประเทศไทย มีอายุมาก อยู่คู่เชียงใหม่มาอย่างยาวนานนับหลายร้อยปี เป็นดอยหิน เฉกเช่นเดียวกับดอยสุเทพ ดอยปุย โอบล้อมด้วยธรรมชาติที่สวยงาม นอกจากจะเป็นดอยสำคัญของเชียงใหม่แล้ว ยังถือเป็นพื้นที่ที่ทรงคุณค่าด้านประวัติศาสตร์ มีเรื่องราวผูกพันกับเจ้านายฝ่ายเหนือ เป็นสถานที่เก็บพระอัฐิส่วนหนึ่งของพระเจ้าอินทวิชยานนท์ ผู้รัก และทรงห่วงใยพื้นที่ป่าของภาคเหนือมาโดยตลอด ถือเป็นอนุสรณ์สถานแด่เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ แม้แต่ชื่อดอยอินทนนท์ ก็ยังมาจากชื่อของพระเจ้าอินทวิชยานนท์ โดยมีชื่อเดิมว่า ดอยหลวง หรือดอยกาหลวง
“…ดอยอินทนนท์ถ้ามองในแง่ของการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ หนึ่งเราจะนึกถึงสถูปของเจ้าอินทวิชยานนท์สอง เป็นการท่องเที่ยวธรรมชาติ โยงไปจนถึงเรื่องของกลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง…”
– คุณธิตินัดดา จินาจันทร์ –
ถิ่นล้ำค่า…สัมผัสวิถีคนบนดอย
“ดอยอินทนนท์” ไม่ใช่เพียงยอดเขาที่หล่อเลี้ยงสรรพชีวิตในเบื้องล่าง แต่ยังโอบอุ้มอีกหลายชีวิตของคนบนดอย เป็นการผสานอย่างกลมเกลียวระหว่างคนพื้นเมือง และชาติพันธุ์ การเดินทางมาเยือนยังดอยศักดิ์สิทธิ์แห่งนี้ นอกจากจะได้ชื่นชมกับธรรมชาติอันงดงามแล้ว จะได้สัมผัสกับวิถีชีวิตคนบนดอย ผ่านบ้านผาหมอน หมู่บ้านของชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยงปกาเกอะญอ อยู่ในหุบเขาซึ่งรายล้อมไปด้วยภูเขาสูงใหญ่ คุณธิตินัดดา จินาจันทร์ ได้บอกเล่าถึงกลุ่มคนบนดอยไว้ว่า “กลุ่มลัวะ กลุ่มปกาเกอะญอ อาจจะถือเป็นกลุ่มชนเผ่าพื้นเมืองดั้งเดิม ซึ่งเขาอยู่ที่นี่นาน เป็น 100-200 ปี วิถีชีวิตเขา อยู่กับป่า เขาเป็นคนที่มีการบริหาร จัดการกับป่าได้ดีกว่าเราด้วยซ้ำ”
ซึ่งกลุ่มคนเหล่านี้ มักจะอาศัยอยู่บริเวณตามสันเขา และไหล่เขา ส่วนใหญ่อพยพมาจากพม่า อาศัยอยู่ในเขตอำเภออมก๋อย ฮอด แม่แจ่ม และจอมทอง จะมีวิถีชีวิต และวัฒนธรรมเป็นของตนเอง มีกลไก มีกฎระเบียบควบคุมสังคม เพื่อให้ชุมชนสามารถอยู่ร่วมกันได้ดี ยึดมั่นในหลักเดียวกัน และถือปฏิบัติสืบทอดกันต่อมา หลักการอยู่อาศัย ก็จะมีวิทยาการแบบพื้นบ้าน ผลิตด้วยกรรมวิธีที่ไม่ซับซ้อน เน้นผลิตเพื่อยังชีพ คนกลุ่มนี้จะมีความสัมพันธ์กันอย่างแน่นแฟ้น และให้ความสำคัญกับดอยที่อยู่อาศัยเป็นอย่างมาก อย่างที่คุณพะตี สุปอย บรรพตวนา ที่ปรึกษาคณะกรรมการท่องเที่ยวบ้านผาหมอน ได้บอกถึงหลักความเชื่อ ความศรัทธาของหมู่ปกาเกอะญอที่มีต่อดอยอินทนนท์ ว่า “ตอนปกาเกอะญอทำพิธีกรรมทุกอย่าง ต้องนึกถึงเจ้าป่า เจ้าเขา ถ้าเราเคารพแม่เรา เราต้องเคารพเจ้าป่าเจ้าเขา แม่เราเป็น เก่อ เนอ หมื่อ เป็นป่าผู้หญิง อันนี้คือความเชื่อของเรา”
จากความเชื่อในการเคารพผืนป่า ชุมชนบ้านผาหมอนได้ต่อยอด นำองค์ความรู้มาปรับใช้เป็นการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ โดยอยู่ภายใต้การเคารพป่า ไม่ทำลายธรรมชาติ นำวิถีชีวิตดั้งเดิม มาสร้างเป็นโมเดลการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน อย่างการเปิดหมู่บ้านให้นักท่องเที่ยวเข้ามาเรียนรู้ จัดกิจกรรมไม่ว่าจะเป็นการทอผ้า จักสาน ทำข้าวต้มมัดเรียกขวัญ และการคั่วกาแฟ ซึ่งกิจกรรมเหล่านี้ล้วนเป็นวิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชนอยู่แล้ว ถือเป็นการสัมผัสมนต์เสน่ห์ในความเรียบง่าย ท่ามกลางธรรมชาติที่งดงาม
“…เราเป็นชาติพันธุ์ เราน่าจะมีของดี คือองค์ความรู้ เรื่องการดูแลทรัพยากรธรรมชาติ วัฒนธรรม การทำการเกษตร สิ่งนี้มันเป็นจุดสำคัญ เราเลยเอากรอบนี้ มาสร้างเป็นโมเดลในการท่องเที่ยวขึ้นมา ให้มันสอดคล้องกับคนที่มาเที่ยว…”
– คุณ สุรสิทธิ์ ดลใจไพรวัลย์ –
ความหลากหลายที่อยู่บนดอยอินทนนท์ ยังไม่หมดเพียงเท่านี้ ตลอดเส้นทางยาว ที่มีจุดหมายปลายทางเป็นยอดเขาสูง ระหว่างทางนั้นมีความมหัศจรรย์ทางธรรมชาติมากมาย ที่รอให้ผู้คนไปสัมผัสด้วยตัวเอง พื้นที่ที่อุดมไปด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ ภายในเขตอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์มีพืชพรรณหลากหลายถึงกว่า 2,000 ชนิด เป็นป่าบนดอย ที่ถือเป็นต้นกำเนิดของธารน้ำหลายสาย มีน้ำตกขนาดใหญ่หลายแห่ง ซึ่งเป็นแลนด์มาร์คสำคัญของดอยอินทนนท์ ได้แก่ น้ำตกแม่ยะ น้ำตกแม่กลาง น้ำตกสิริภูมิ น้ำตกผาดอกเสี้ยว และน้ำตกวชิรธาร ที่แห่งนี้จึงถือเป็นถิ่นล้ำค่าของเมืองเชียงใหม่ ที่ผสานธรรมชาติ เข้ากับวิถีชีวิตของคนพื้นถิ่น และชาติพันธุ์ เข้าไว้ด้วยกันได้อย่างลงตัว
“…เราอยู่ถิ่นผืนแผ่นดินไหน ๆ ก็แล้วแต่ เราต้องดูแลรักษา เราจะดูแลอนุรักษ์ ใช้สอย ไม่ใช่อนุรักษ์แบบสุดโต่งหรือใช้แบบสุดโต่ง อันนั้นไม่ใช่ เพราะมันจะไม่เกิดความยั่งยืน…”
– คุณ สุรสิทธิ์ ดลใจไพรวัลย์ –
ร่วมแสดงความคิดเห็น