“…เชียงใหม่วัฒนธรรมเราเยอะมาก จะเอาอะไรบ้าง คำพูดคำจามีแล้ว ภาษาเขียนก็มี ภาษาพูดก็มี เสื้อผ้าเครื่องแต่งกายก็มี อาหาร เรามีวัฒนธรรมเยอะมาก ที่จะให้เอาหยิบไปใช้…”
– ธิตินัดดา จินาจันทร์ –
เสน่ห์เมืองเก่า…นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่ ดินแดนมหัศจรรย์
อาณาจักรล้านนา เป็นดินแดนที่ก่อกำเนิดขึ้นมาอย่างยาวนาน มีประวัติศาสตร์ มีเรื่องราวมากมาย หลากหลายตำนานที่ถูกส่งต่อมาตั้งแต่สมัยอดีตกาล จนมาถึงยุคปัจจุบัน การเล่าต่อกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษสู่รุ่นลูกรุ่นหลาน เป็นดินแดนที่มีความมหัศจรรย์มากมายให้ทุกคนได้ตามรอย ความเก่าแก่ ไม่ว่าจะเป็นศาสนสถาน ศิลปวัฒนธรรม งานหัตถกรรมที่สะท้อนซึ่งภูมิปัญญาของชาวล้านนา สิ่งเหล่านี้ล้วนแสดงถึงความยิ่งใหญ่ในอดีต และในวันนี้ได้กลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ
เชียงใหม่ได้วางตัวให้เป็นนครสร้างสรรค์ ไม่ใช่เมืองเก่าที่เต็มไปด้วยซากปรักหักพัง ไม่เคยหยุดนิ่งตามกาลเวลาที่แปรผันไป นำความมหัศจรรย์ของสิ่งเก่า ๆ มาสานต่อ ให้มรดกแสนล้ำค่านี้ ยังคงเปล่งประกายแม้จะผ่านไปนานเท่าใด เปิดต้อนรับแขกผู้มาเยือน ให้มาเรียนรู้ และสัมผัสไปกับประวัติศาสตร์ ที่เป็นความภาคภูมิใจของชาวล้านนาทุกคน โดยชุดสารคดีร้อยเรื่องเมืองล้านนา ภาค 2 ฮอยเก่า เล่าขาน ตำนานเวียงพิงค์ ได้รวบรวมเสน่ห์แห่งเมืองเชียงใหม่ เมืองแห่งประวัติศาสตร์ที่ยังมีชีวิต และเติบโตไปตามเข็มนาฬิกาที่เดินหน้าไปอย่างไม่หยุดนิ่ง มาถ่ายทอด เผยแพร่ และส่งเสริมในรูปแบบการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ เชิญชวนผู้คนมาสัมผัสกลิ่นอายเมืองเก่า เรียนรู้ถึงหลักความศรัทธา คติความเชื่อ จารีตประเพณี ภูมิปัญญาของชาวล้านนาที่ยึดมั่นกันมาตั้งแต่ในอดีต ผ่านงานศิลปวัฒนธรรม สถาปัตยกรรม อาหารอันเป็นเอกลักษณ์ รวมไปถึงด้านสุนทรียทางดนตรี ที่ส่งต่อมากันมากว่าหลายศตวรรษ
ประวัติศาสตร์แห่งมหานครเชียงใหม่ พาย้อนไปในอดีตตั้งแต่ก่อตั้งเมืองแห่งนี้ขึ้นมา ศึกษาเรื่องราวผ่านหลักฐาน ร่องรอยที่ปรากฏอยู่ตามทุกมุมเมือง จากเมืองที่มีนามว่า นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่ สู่การเป็นเมืองเชียงใหม่ เมืองแห่งอัตลักษณ์ ที่ใครมาเยือนก็ประทับใจในความเป็นเมืองเก่าแห่งนี้
ย้อนรอยอารยะแห่งล้านนา ณ แหล่งโบราณคดีออบหลวง จุดที่มีการค้นพบหลักฐานการอยู่อาศัยของมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ การบอกเล่าถึงต้นกำเนิด การมีอยู่ของมนุษย์ในภาคเหนือ วิถีชีวิตดั้งเดิม พิธีกรรม คติความเชื่อ รวมไปถึงภูมิปัญญาด้านเครื่องปั้นดินเผา ที่มีการส่งต่อมาจนถึงปัจจุบัน และแหล่งโบราณคดีแห่งนี้ ในปัจจุบันนี้ได้กลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยว ให้ผู้คนเข้ามาเรียนรู้ประวัติศาสตร์ พร้อมเพลิดเพลินไปกับความมหัศจรรย์ทางธรณีวิทยา ที่ธรรมชาติได้สร้างสรรค์ให้ ทั้งผาจูบกัน แหล่งน้ำที่ไหลผ่านช่องแคบ ที่สามารถเข้ามาล่องแก่งได้
ย้อนรอยอารยะแห่งล้านนา ผ่านเครื่องถ้วย และเครื่องปั้นดินเผา ย้อนรอยแห่งอารยะไปศึกษาอดีต ผ่านหลักฐานที่ถูกทิ้งไว้ในปัจจุบัน อย่างเตาเผาโบราณ ที่มีการกระจายอยู่ตามมุมเมือง อาทิ เตาเผาอินทขิลเมืองแกน เตาสันกำแพง สิ่งเหล่านี้ทำให้เห็นถึงภูมิปัญญา การปั้นภาชนะของคนล้านนาในสมัยก่อน ที่นำสิ่งที่มีอยู่ตามธรรมชาติ มาคิดค้นกรรมวิธีในการสร้างสรรค์งานหัตถศิลป์ ที่ในอดีตอาจเป็นเพียงการทำเพื่อใช้งาน ใส่สิ่งของ แต่ในปัจจุบันผลิตภัณฑ์เหล่านี้ได้สร้างมูลค่า และเป็นตัวแทนของการบอกเล่าจิตวิญญาณของชาวล้านนา
ย้อนรอยอารยะแห่งล้านนา ผ่านเวียงกุมกาม นครใต้พิภพ แหล่งที่เคยเป็นอดีตเมืองหลวงของอาณาจักรล้านนา ก่อนจะต้องเผชิญกับมวลน้ำที่ซัดพาให้เมืองแห่งนี้ต้องจมอยู่ใต้ผืนดิน ภายหลังได้มีการขุดค้นพบหลักฐานทางประวัติศาสตร์ครั้งสำคัญ การมีอยู่ของอดีตเมืองหลวง การค้นพบงานสถาปัตยกรรมดั้งเดิม เครื่องถ้วย ชาม ที่บ่งบอกถึงการค้าขายร่วมกับต่างแดน ที่สะท้อนให้เห็นว่า ในอดีตล้านนาแห่งนี้ มีความเจริญรุ่งเรืองเพียงใด
ปูนปั้นล้านนา : การบอกเล่าประวัติศาสตร์ผ่านงานฝีมือ อีกหนึ่งอัตลักษณ์ล้านนา ที่เป็นความโดดเด่น ไม่เหมือนใคร งานปูนปั้นที่มีให้เห็น ให้ชมความงดงาม ผ่านวิหารต่าง ๆ ในศาสนสถานสำคัญของเชียงใหม่ จะเห็นได้ชัดถึงงานปูนปั้นดั้งเดิม จาก วิหารวัดเจ็ดยอด และหอไตรวัดพระสิงห์ งานที่สะท้อนถึงความประณีตของสล่าล้านนา และบอกถึงคติความเชื่อที่ส่งต่อมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน
ศรัทธาแห่งล้านนา ที่สะท้อนผ่านวัดอุโมงค์ ศาสนสถานแห่งจิตรกรรม วัดที่อยู่คู่เมืองเชียงใหม่มานานกว่า 700 ปี อัตลักษณ์โดดเด่น หนึ่งเดียวแห่งล้านนา คือการเป็นวัดในรูปแบบอุโมงค์ และมีบันไดนาคนำขึ้นไปสู่เจดีย์ศักดิ์สิทธิ์ และยังเป็นศาสนสถาน ที่เก็บงานจิตรกรรมล้านนา มรดกล้ำค่าที่เก่าแก่ที่สุดไว้ ในวันนี้อาจเลือนลาง หายไปตามกาลเวลา แต่กลิ่นอายยังคงอบอวลไปทั่วศาสนสถานแห่งนี้
ความศรัทธาของชาวล้านนา ที่บอกเล่าผ่านงานสถาปัตยกรรม เมืองเชียงใหม่ โดดเด่นในด้านสถาปัตยกรรม ตั้งแต่การสร้างเมือง ในรูปแบบผังสี่เหลี่ยม การมีประตูเมือง ตามคติความเชื่อ และการแบ่งเมืองเป็นแจ่ง ตามมุมต่าง ๆ ล้วนทำให้เมืองแห่งนี้เต็มไปด้วยมนต์เสน่ห์ และตามศาสนสถานสำคัญ ก็ยังมีความงดงามของงานสถาปัตยกรรมดั้งเดิม ให้ทุกคนได้เห็น ได้สัมผัส อย่างวัดปราสาท และ วัดพระสิงห์ วัดสำคัญที่อยู่ใจกลางเมืองเชียงใหม่
อัตลักษณ์โดดเด่น ที่สะท้อนผ่านสีสันผ้าล้านนา ในทุกวันนี้ การแต่งกายล้านนา ได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในหมู่นักท่องเที่ยว การสวมชุดล้านนา ที่นำความดั้งเดิมมาปรับเปลี่ยนให้มีความร่วมสมัยมากยิ่งขึ้น ท่องเที่ยวไปตามวัดต่าง ๆ เห็นได้ชัด คือการแต่งกายล้านนา ถ่ายรูปหน้าวิหารที่โดดเด่นเรื่องสถาปัตยกรรม ณ วัดต้นเกว๋น กลายเป็น Soft Power สำคัญ ที่ผลักดันให้เกิดการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ และชูภูมิปัญญาของชาวล้านนา ให้แพร่ไปทั่วทุกมุมโลก
พระพุทธศาสนา และความเชื่อ : พระธาตุประจำปีเกิด เมื่อความเชื่อดั้งเดิมของชาวล้านนา เรื่อง ชุธาติ การที่ดวงวิญญาณมาจุติ ณ พระธาตุ มาผสานร่วมกับความศรัทธาในประพุทธศาสนา ก่อเกิดความเชื่อในการทำบุญตามพระธาตุประจำปีเกิด ซึ่งในเชียงใหม่เอง จะมีพระธาตุกระจายอยู่ตามศาสนสถานสำคัญ อย่าง วัดพระสิงห์ พระธาตุประจำปีมะโรง , วัดเจ็ดยอด พระธาตุประจำปีมะเส็ง , พระธาตุดอยสุเทพ ประจำปีมะแม , วัดเกตการาม พระธาตุประจำปีจอ และวัดพระธาตุเจ้าศรีจอมทอง ประจำปีชวด
ถิ่นล้ำค่า วิถีคนพื้นเมือง : กาดหลวง ย่านการค้าสำคัญของเชียงใหม่ จุดเริ่มต้นที่นำพาความเจริญมาสู่เชียงใหม่ การเปิดต้อนรับผู้คนจากต่างถิ่น ให้เข้ามาแลกเปลี่ยนศิลปวัฒนธรรม แลกเปลี่ยนสินค้า เกิดการซื้อขาย ส่งออก นับร้อยปีที่กาดหลวง หรือตลาดวโรรส อยู่คู่เชียงใหม่มา และในทุกวันนี้ก็ยังคงรับบทบาทของการเป็นย่านการค้าสำคัญของเมืองเชียงใหม่
ถิ่นล้ำค่า วิถีคนบนดอย : ดอยอินทนนท์ ดอยแม่ของเมืองเชียงใหม่ ที่เป็นต้นแหล่งน้ำในการหล่อเลี้ยงสรรพชีวิตทั้งเหล่าคนบนดอย และคนที่อยู่เบื้องล่าง ดอยที่โอบล้อมด้วยธรรมชาติที่งดงาม ดึงดูดให้ผู้คนเดินทางมาสัมผัสกับกลิ่นอายเหล่านี้ด้วยตนเอง และดอยแห่งนี้ ยังเป็นที่อยู่อาศัยของชาติพันธุ์ วิถีชีวิตที่ผสานกันอย่างกลมเกลียวกับคนพื้นถิ่น
ถิ่นศรัทธา ประเพณีล้านนา : ปี๋ใหม่เมือง เป็นประเพณีที่แฝงไปด้วยคติความเชื่อดั้งเดิมของชาวล้านนา นอกจากการสาดน้ำ สร้างความเพลิดเพลินแล้ว ยังมีกิจกรรมอีกมากมายที่เกิดขึ้น ตามความเชื่อของคนพื้นถิ่นที่ส่งต่อมาอย่างยาวนาน ไม่ว่าจะเป็นการทำความสะอาดบ้านเรือน ในวันสังขานต์ล่อง , ขนทรายเข้าวัด ในวันเนา , การทำบุญ ตักบาตร ในวันพญาวัน และการกินแกงขนุน ในวันปากปี ที่เชื่อว่าจะมีคนค้ำหนุน
ถิ่นศรัทธา ประเพณีล้านนา : ใส่ขันดอกบูชาเสาอินทขีล การบูชาเสาหลักของบ้านเมือง ตามความเชื่อดั้งเดิม ที่เชื่อว่า การบูชาเสาศักดิ์สิทธิ์นี้ จะทำให้บ้านเมืองสงบสุข พ้นจากภัยพิบัติ มีฝนตกต้องตามฤดูกาล บ้านเมืองเกิดความร่มเย็น ความงดงามที่แฝงไปด้วยความศรัทธา ไม่ว่าจะเป็นการสรงน้ำแก่พระเจ้าฝนแสนห่า พระพุทธรูปสำคัญ และตกเย็นจะมีการนำดอกไม้มาวางไว้บนขัน หรือที่เรียกกว่า การใส่ขันดอก บูชาเสาอินทขีล ณ วัดเจดีย์หลวง
ถิ่นศรัทธา ประเพณีล้านนา : เตียวขึ้นดอย ประเพณีที่รวมความศรัทธาของชาวล้านนาไว้อย่างเต็มเปี่ยม การเดินเท้าขึ้นไปยังพระธาตุดอยสุเทพ กว่า 14 กิโลเมตร เพื่อสักการะบูชาพระธาตุศักดิ์สิทธิ์ พระธาตุคู่บ้านคู่เมือง เสริมความเป็นสิริมงคลให้แก่ตนเอง
วิถีล้านนา อาหารพื้นเมือง : อาหารภาคเหนือ อีกหนึ่งภูมิปัญญาโดดเด่นของล้านนา คือ อาหารการกิน Soft Power สำคัญ เป็นอาหารที่สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตดั้งเดิม ที่คนสมัยก่อน มักจะนำของตามธรรมชาติ มาปรุงเป็นมื้ออาหาร เน้นผัก มากกว่าเนื้อ โภชนาการที่เต็มเปี่ยม เปรียบเสมือนผู้มาก่อนกาล เพราะในปัจจุบันเทรนด์การกินอาหารเพื่อสุขภาพนั้น กำลังมาแรง ซึ่งได้สอดคล้องกับวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวล้านนา หรือจะเป็นอีกหนึ่งมุมมองสะท้อนผ่านอาหารล้านนา อย่าง ความเชื่อเรื่องอาหารมงคล ที่กินตามวันสำคัญ อย่างลาบ กินเพื่อโชคลาภ , แกงขนุน กินแล้วจะมีผู้ค้ำหนุน , ขนมเส้น กินแล้วอายุจะยืนยาว
ย้อนรอยประวัติศาสตร์เมืองเชียงใหม่ ผ่านมรดกแห่งการเดินทาง ตำนานเรือหางแมงป่อง ในอดีตคนล้านนา อาศัยการเดินทางผ่านเรือหางแมงป่อง แล่นบนแม่น้ำปิงไปยังที่ต่าง ๆ เรือลำนี้ ที่ได้นำพาความเจริญมาสู่ล้านนา และได้นำพาผู้คนในท้องถิ่น ออกไปสู่โลกกว้าง เป็นยานพาหนะสำคัญ ที่ในปัจจุบันนี้กลับถูกลืม จนเกือบจะเลือนหายไปจากหน้าประวัติศาสตร์ เพื่อเป็นการส่งเสริมให้มรดกล้ำค่านี้ยังคงอยู่ คือการกระตุ้นการท่องเที่ยวในทางเรือ ชมความงดงามของเมืองเชียงใหม่ ผ่านสายแม่น้ำปิง
มรดกแห่งการเดินทาง เรื่องเล่าผ่านสามล้อถีบ ยานพาหนะทางบก ที่อยู่คู่ประเทศไทยมาอย่างยาวนาน ซึ่งในปัจจุบันนี้ จะหาดูได้เพียงแค่ตามต่างจังหวัด หนึ่งในนั้น คือ เมืองเชียงใหม่ ภูมิปัญญาของการนำรถมาประยุกต์ ให้สามารถโดยสารผู้คนเดินทางไปยังที่ต่าง ๆ ได้ ในยุคสมัยที่ไม่มีนวัตกรรม ไม่มีเทคโนโลยี มีเพียงภูมิปัญญาของชาวบ้าน ซึ่งทุกวันนี้มีเพียงผู้เฒ่า ผู้แก่ ที่ยังคงสานต่อภูมิปัญญาของบรรพบุรุษไว้ เพื่อเป็นการสานต่อลมหายใจ จึงส่งเสริมให้เกิดการท่องเที่ยวเมืองเชียงใหม่ ภายใต้ความต๊ะต่อนยอน นั่งสามล้อถีบ ชื่นชมบรรยากาศของเชียงใหม่ สัมผัสมนต์เสน่ห์แห่งเมืองเก่า ไปอย่างช้า ๆ แต่งดงาม
ภูมิปัญญาแห่งนครพิงค์ : เสียงดนตรีเสน่ห์ล้านนา อัตลักษณ์สำคัญทางดนตรี เสียงไพเราะที่ก้องกังวานไปทั่วดินแดนล้านนา สะล้อ ซอ ซึง ที่ผสานเข้ากับการขับซอ ด้วยภาษาเมือง มนต์เสน่ห์ที่แทรกผ่านตัวโน้ต บรรเลงออกไปให้ทุกคนได้ยิน การผสานกลิ่นอายของดนตรีล้านนาดั้งเดิม เข้ากับดนตรีแห่งยุคสมัยใหม่ เป็นการสานต่อลมหายใจของภูมิปัญญาทางดนตรี
จากเมืองเก่า ที่จะก้าวขึ้นสู่นครสร้างสรรค์ อย่างยั่งยืนนั้น เราไม่อาจเก็บอดีตไว้เพียงแค่บนหิ้ง การหยิบเอารากเหง้ามาต่อยอด ประยุกต์ และสร้างสรรค์ขึ้นเป็นสิ่งใหม่ ภายใต้พื้นฐานเดิม คือ หัวใจสำคัญที่ทำให้เมืองนี้นั้น ยังคงมีชีวิตชีวา และเข้ากันได้กับทุกเจเนอเรชัน “ใหม่ก็เอา เก่าก็บ่ละ” คือนิยามของความเป็นนครเชียงใหม่ ความต๊ะต่อนยอน ที่ไม่ใช่การย่ำอยู่กับที่ แต่มันคือศิลปะของการก้าวเดินอย่างมั่นคง แต่มรดกล้ำค่าเหล่านี้ จะไม่มีความหมายเลย หากขาดผู้สานต่อ การรักษาลมหายใจของเชียงใหม่ จึงเป็นหน้าที่ของเราทุกคน ที่จะต้องร่วมปกป้อง และทำนุบำรุงเมืองนี้ ให้ยังคงเป็นร่มไม้ใหญ่ที่ร่มรื่น
นครที่ไม่เคยหลับใหล อดีต ปัจจุบัน และอนาคต ที่ถูกถักทอเข้าด้วยกันอย่างวิจิตรบรรจง ขอเชิญทุกท่านมาพิสูจน์ด้วยตา และสัมผัสด้วยหัวใจของท่านเอง เพื่อให้ตำนานเวียงพิงค์บทนี้ ได้ถูกเล่าขานต่อไป “ดอยสุเทพเป็นศรี ประเพณีเป็นสง่า บุปผชาติล้วนงามตา นามล้ำค่านครพิงค์”
ร่วมแสดงความคิดเห็น