ความข้างต้น กล่าวโดยศาสตราจารย์นายแพทย์ เกษม วัฒนชัย องคมนตรีในที่ประชุมเมื่อสัก 20 ปีก่อน หลังจากมีสสสใหม่ๆ ที่คณะแพทยศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มีตัวแทนจากคณะแพทย์ศาสตร์ต่างๆเข้าร่วมประชุม ถึงความสำคัญของการสร้างเสริมสุขภาพ และท่านอาจารย์เกษมเป็นองค์ปาถกฐานำ
ท่านอาจารย์เกษม บรรยายว่า “ ปัจจัยลบต่อสุขภาพคือสุรายาสูบ ปัจจัยบวกคือการออกกำลังกาย ส่วนอาหาร/โภชนาการเป็นทั้งปัจจัยบวกและปัจจัยลบ” ซึ่งต่อมา 4 ปัจจัยนี้ กลายเป็นสาเหตุ 80 % ของโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง NCDs ของทั่วโลกรวมทั้งประเทศไทย
ท่านอาจารย์เกษมเป็นนักวิชาการที่มีทักษะยอดเยี่ยมในการพูดอะไรให้คนฟังเข้าใจง่าย
ผมนำที่ท่านพูดมาใช้จนถึงทุกวันนี้ เวลาผมบรรยายเรื่องสร้างเสริมสุขภาพ
บนเส้นทางผลักดันให้มีการออกกฏหมายก่อตั้งสสส ที่เริ่มตั้งแต่ปี 2537 -38 จนตั้งเสร็จปี 2544
เครือข่ายที่ร่วมก่อตั้งสสส เวลาพยายามอธิบายให้คนเข้าใจคำจำกัดความ ของคำว่า“สร้างเสริมสุขภาพ” ไม่มีใครพูดได้กระชับ เข้าใจง่ายอย่างที่ท่านอาจารย์เกษมพูด
ในขั้นตอนการพิจารณาร่างกฏหมายก่อตั้งสสส.ในสภาฯ แม้แต่แพทย์ที่เป็นสส/สว ก็ไม่เข้าใจว่า “สร้างเสริมสุขภาพ” แตกต่างจาก“ส่งเสริมสุขภาพ” ที่“สำนักส่งเสริมสุขภาพ“ในกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุขทำอยู่อย่างไร
เพราะว่า“สร้างเสริมสุขภาพ” เป็นศัพท์ใหม่ ที่ก่อนหน้านั้น เรามีแต่คำว่า “ส่งเสริมสุขภาพ”
ศัพท์ใหม่นี้ เพื่อสื่อว่า มิติใหม่ของการทำให้คนมีสุขภาพดี มีองค์ประกอบอื่นๆที่ต้องทำ มากกว่าและแตกต่างกว่า การส่งเสริมสุขภาพเดิม ผ่านการให้สุขศึกษา
อินโฟประกอบบทความนี้ สุรา-ยาสูบที่เป็นปัจจัยลบ ต้องควบคุมด้วยกฏหมาย-ภาษี เพื่อให้คนดื่ม-สูบน้อยลง
ขณะที่การส่งเสริมการออกกำลังกาย หนักไปด้านการรณรงค์/จัดสิ่งแวดล้อมให้เอื้อต่อการออกกำลังกาย ซึ่งก็คือนโยบายสาธารณะของเมือง ท้องถิ่น
และการส่งเสริมอาหารสุขภาพ มีทั้งการรณรงค์ให้กินอาหารที่ดีต่อสุขภาพ และควบคุมอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพ อาหารหวาน มัน เค็ม กรอบแกรบ
ปัจจัยลบอย่างสุรา-ยาสูบ การรณรงค์พิษภัย ความสูญเสียทางเศรษฐกิจและสังคม เป็นหัวใจสำคัญที่จะทำให้สังคมและรัฐบาลเห็นความสำคัญของปัญหา นำไปสู่การกำหนดนโยบาย/กฏหมาย เพื่อให้ประชาชน สูบบุหรี่-ดื่มสุราน้อยลง/เลิก หรือไม่เริ่ม
หลายฝ่ายในสังคมที่กำลังพยายามจะแก้ปัญหางบประมาณโครงการ 30 บาทรักษาทุกโรคที่เพิ่มขึ้นตลอดตั้งแต่เริ่มโครงการ มุ่งไปที่งบประมาณไม่พอจริงๆ กับ การบริหารจัดการที่ต้องปรับปรุง
หลายฝ่ายมีข้อเสนอแซมอยู่ด้วยว่า ต้องเพิ่มการให้ความสำคัญกับการป้องกันโรค/ส่งเสริมสุขภาพ
ขอยำ้ว่ารัฐบาลต้องให้ความสำคัญมากกว่านี้ ในการกำหนดนโยบายสาธารณะ เพื่อควบคุมปัจจัยลบ และ ส่งเสริมปัจจัยบวกต่อสุขภาพ
ตามที่ท่านอาจารย์เกษม วัฒนชัยชี้แนะไว้
ศ.นพ ประกิต วาทีสาธกกิจ 2 สิงหาคม 2569
ร่วมแสดงความคิดเห็น