ขึ้นภาษีสินค้าทำลายสุขภาพ ส่งผลดีต่อประชาชน ลดจำนวนคนป่วยและเพิ่มรายได้รัฐ เมื่อไรรัฐบาลจะกล้าตัดสินใจ?
บทบรรณาธิการ หนังสือพิมพ์ แนวหน้า วันที่ 25 สิงหาคม 2569 ส่วนหนึ่งมีความว่า “ภาษีด้านสุขภาพ เช่น ยาสูบ สุรา และสินค้าทำลายสุขภาพ #ล้วนมีปัญหา #รอการกล้าตัดสินใจ จากฝ่ายนโยบาย เช่นการปรับโครงสร้างภาษียาสูบสู่อัตราเดียว ซึ่งปัจจุบันทำรัฐสูญเสียรายได้ไปกว่า 2 หมื่นล้านบาทต่อปี ทั้ง ๆ ที่สามารถดึงเม็ดเงินรายได้ กลับมาเยียวยาปัญหาสุขภาพและยกระดับมาตรฐานภาษีของประเทศได้”
ที่บท บ.ก. เขียนได้ตรงจุดที่สุดคือ ภาษีสินค้าทำลายสุขภาพเหล่านี้ ล้วนมีปัญหา “รอการกล้าตัดสินใจจากฝ่ายนโยบาย”
อย่างเรื่องภาษีบุหรี่ 2 อัตรา ที่ผ่านมา 4 นายกรัฐมนตรีแล้ว ตั้งแต่ปี 2560 และผู้เชี่ยวชาญองค์การอนามัยโลกแนะนำให้ปรับกลับมาเป็นอัตราเดียว ตั้งแต่ปี 2561 และ 2562 จนป่านนี้ยังคงเป็น 2 อัตรา รัฐบาลมัวแต่โอ้เอ้
ภาษียาสูบเป็นมาตรการที่ลดจำนวนคนสูบได้มากที่สุด เป็นมาตการที่บริษัทบุหรี่ ”กังวลที่สุด“ ตามบันทึกในเอกสารลับ(อินโฟ) และเขาพยายาม “ทุ่มทรัพยากรส่วนใหญ่” ในการแก้ปัญหา
อีกประเด็นหนึ่งที่ บท บ.ก. ชี้คือ “การปฏิรูปภาษี ไม่ใช่การสร้างภาระเพิ่มให้แก่ประชาชน” โดยเฉพาะภาษีสินค้าทำลายสุขภาพ อย่าง บุหรี่ สุรา เครื่องดื่มที่มีน้ำตาล
การขึ้นภาษีสินค้าเหล่านี้ จะทำให้คนที่มีรายได้น้อย คนจน บริโภคสินค้าเหล่านี้ลดลง หรือเลิกบริโภคไปเลย ทำให้สุขภาพดีขึ้น เงินที่ประหยัดได้ จะได้นำไปใช้ในสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อตัวเองและครอบครัว
ภาษีสินค้าทำลายสุขภาพอย่างยาสูบ UNDP หรือ โครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติเรียกว่า Pro-poor tax ส่งผลดีต่อสุขภาพของคนจน ลดจำนวนคนที่จะเจ็บป่่วย ลดค่าใช้จ่ายสุขภาพ และยังเป็นแหล่งรายได้ที่ดีของรัฐบาล
UNDP ยกตัวอย่างฟิลิปปินส์ ที่ปรับอัตราภาษียาสูบจาก 4 เหลืออัตราเดียว ปี 2012 ทำให้จากปี 2014 ถึง 2020 งบประมาณหลักประกันสุขภาพเพิ่มจาก 34 พันล้านเปโซเป็น 94 พันล้านเปโซ
ขณะที่งบประมาณกระทรวงสาธารณสุข เพิ่มจาก 42 พันล้านเปโซ (ปี 2012) เป็น 101 พันล้านเปโซ (ปี 2020)
ผมเอาอินโฟที่ฟิลิปปินส์ขึ้นภาษีบุหรี่ทุกปี รายได้พุ่ง จน UNDP แนะนำให้ประเทศอื่นทำตาม
เทียบกับประเทศไทย ที่มีปัญหาโครงสร้างภาษี รายได้ภาษีลดลงมาหลายปี แต่ยังไม่กล้าตัดสินใจแก้ปัญหา ตามที่บท บ.ก.หนังสือพิมพ์เขียนไว้
ที่สำคัญบางฝ่ายภายในรัฐบาล โจมตีว่า การรณรงค์ไม่สูบบุหรี่ ไม่ได้ผล เพราะคนสูบไม่ลดลง
เรื่องนี้ อย่าเพียงโพสต์เพื่อดิสเครดิตฝ่ายที่ทำงานรณรงค์ไม่สูบบุหรี่ ขอให้ลองไปพูดกับนานาชาติดูสิ เขาจะได้รู้ว่า
คนที่พูด ไม่มีความรู้ว่าการจะลดคนสูบบุหรี่ ต้องทำอะไรบ้าง นอกเหนือจากการรณรงค์
ความจริงที่เจ็บปวดที่สุดคือ
ทุก ๆ วันที่การตัดสินใจแก้ปัญหาภาษียาสูบล่าช้าออกไป ประเทศไทยก็จะเสียโอกาส ที่จะลดจำนวนคนสูบบุหรี่ ลดคนที่จะป่วยและเสียชีวิตจากการสูบบุหรี่
ศ.นพ.ประกิต วาทีสาธกกิจ
3 กันยายน 2569
อ้างอิง
- https://www.undp.org/publications/policy-brief-pro-poor-taxes-sustainable-development-financing-accessible-version
- บทบรรณาธิการ นสพ.แนวหน้า “ขับเคลื่อนปฏิรูปโครงสร้างภาษี ด้วยเจตจำนงทางการเมือง” https://www.naewna.com/n/politics/22982/
ร่วมแสดงความคิดเห็น