เจ็บป่วยแบบไหนต้องเข้าห้องฉุกเฉิน? แพทย์ มช. ไขข้อสงสัย ทำไมคนมาทีหลังถึงได้ตรวจก่อน
ชวนสังเกต 5 สัญญาณอันตราย อย่ารอจนทรุดแล้วค่อยไปโรงพยาบาล
เมื่อเจ็บป่วยหรือเกิดอุบัติเหตุ หลายคนอาจเลือกไปห้องฉุกเฉินทันที เพราะกังวลว่าอาการจะรุนแรงขึ้น แต่ความจริงแล้วไม่ใช่ทุกอาการเจ็บป่วยที่จำเป็นต้องเข้ารับการรักษาในห้องฉุกเฉิน ขณะเดียวกัน ผู้ป่วยบางรายแม้ยังเดินได้หรือพูดคุยตามปกติ ก็อาจมีภาวะอันตรายที่ต้องได้รับการดูแลอย่างเร่งด่วน จึงเกิดคำถามตามมาว่า ห้องฉุกเฉินใช้เกณฑ์อะไรในการจัดลำดับผู้ป่วย และเหตุใดคนที่มาถึงโรงพยาบาลทีหลังจึงได้ตรวจก่อนคนที่มาก่อน
ผศ.นพ.บริบูรณ์ เชนธนากิจ หัวหน้าภาควิชาเวชศาสตร์ฉุกเฉิน คณะแพทยศาสตร์ มช. เปิดเผยว่า “ตามพระราชบัญญัติการแพทย์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2551 ผู้ป่วยฉุกเฉินคือผู้ที่ได้รับบาดเจ็บหรือมีอาการป่วยกะทันหัน และจำเป็นต้องได้รับการประเมิน รักษา หรือแก้ไขอย่างทันท่วงที เพราะหากปล่อยไว้ อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงจนเป็นอันตรายถึงชีวิตหรือทำให้เกิดความพิการได้ ห้องฉุกเฉินจึงมีหน้าที่ดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะเร่งด่วนและมีความเสี่ยงจะเกิดอันตรายต่อชีวิต หรือการทำงานของอวัยวะสำคัญเป็นหลัก
เมื่อผู้ป่วยมาถึงห้องฉุกเฉิน จะต้องผ่านการคัดแยกความเร่งด่วน โดยแบ่งออกเป็น 5 ระดับ พิจารณาจากอาการที่ผู้ป่วยแจ้ง อาการแสดงเบื้องต้นที่ตรวจพบ และสัญญาณชีพ เช่น ชีพจร ความดันโลหิต อัตราการหายใจ อุณหภูมิร่างกาย และระดับออกซิเจนในเลือด ผู้ป่วยระดับ 1 ต้องได้รับการประเมินและช่วยเหลือทันที ส่วนระดับ 5 เป็นกลุ่มที่มีความเร่งด่วนน้อยกว่าและสามารถรอรับบริการได้นานกว่าหนึ่งชั่วโมง
นี่จึงเป็นเหตุผลที่ห้องฉุกเฉินไม่ได้เรียกผู้ป่วยตามลำดับก่อน–หลัง แต่จัดลำดับตามความรุนแรงของอาการ ผู้ที่มาถึงก่อนอาจถูกประเมินว่าอยู่ในระดับ 2 หรือ 3 ขณะที่คนที่มาทีหลัง หากพบสัญญาณชีพผิดปกติหรือมีภาวะเสี่ยงต่อชีวิต ก็อาจถูกจัดให้อยู่ในระดับ 1 และได้รับการดูแลก่อน เพราะในสถานการณ์ที่มีผู้ป่วยหลายราย บุคลากรทางการแพทย์จำเป็นต้องช่วยเหลือผู้ที่มีความเสี่ยงสูงที่สุดก่อน”
ผศ.นพ.บริบูรณ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า “สิ่งที่ประชาชนไม่ควรมองข้ามคือ การประเมินอาการจากรูปลักษณ์ภายนอกเพียงอย่างเดียว เพราะการที่ผู้ป่วยยังเดินได้หรือพูดคุยรู้เรื่อง ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีภาวะอันตราย เช่น ผู้ป่วยที่มีภาวะหลอดเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องโป่งพอง และมีอาการปวดท้อง ซึ่งมีความเสี่ยงต่อการแตกได้ทันทีและจะถึงแก่ชีวิตได้ในเวลาอันสั้นหากมีการแตกของหลอดเลือดแดงใหญ่ที่โป่งพอง ผู้ป่วยอาจยังมีสติดีพูดคุยรู้เรื่อง และดูเหมือนอาการไม่รุนแรงในตอนแรกได้ หรือผู้ป่วยที่มีอาการเจ็บแน่นหน้าอกจากภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดที่ต้องได้รับการประเมินและรักษาโดยเร็ว อาจยังเดินได้ พูดคุยรู้เรื่องหรือดูภายนอกไม่ได้มีอาการที่รุนแรงได้
5 สัญญาณอันตรายที่ควรรีบไปโรงพยาบาล
- ซึมลงหรือระดับความรู้สึกตัวเปลี่ยนไป เช่น ปลุกยาก ตอบสนองน้อยลง หรือมีอาการชักเกร็ง
- หายใจผิดปกติ เช่น หายใจลำบาก หายใจเร็ว หรือมีเสียงผิดปกติขณะหายใจ
- มีเลือดออกผิดปกติ เช่น อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายอุจจาระเป็นเลือด ไอเป็นเลือด เลือดออกมากทางช่องคลอด หรือมีเสียเลือดจากอุบัติเหตุ
- มีอาการผิดปกติของระบบไหลเวียนโลหิต เช่น เหงื่อแตก ตัวเย็น หน้ามืดจะเป็นลม หรือมีอาการซีด ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการเสียเลือดภายในร่างกาย หรือระบบไหลเวียนโลหิตล้มเหลว
- ปวดรุนแรงบริเวณเส้นกลางลำตัว ไม่ว่าจะเป็นปวดศีรษะรุนแรง ปวดกระบอกตารุนแรง เจ็บแน่นหน้าอก ปวดมากบริเวณลิ้นปี่ ปวดมากบริเวณรอบสะดือ หรือปวดมากบริเวณท้องน้อย
ส่วนอาการเจ็บป่วยทั่วไป เช่น ไข้ ไอ เจ็บคอ มีน้ำมูก หรือปวดศีรษะ หากผู้ป่วยยังรู้สึกตัวดี ไม่มีอาการผิดปกติรุนแรง และสัญญาณชีพอยู่ในเกณฑ์ปลอดภัย สามารถเข้ารับการตรวจที่แผนกผู้ป่วยนอก (OPD) ได้ แต่หากมีไข้ร่วมกับอาการซึมลงหรือหายใจเร็ว ควรได้รับการประเมินที่ห้องฉุกเฉิน
อย่างไรก็ตาม ประชาชนไม่จำเป็นต้องตัดสินใจวินิจฉัยอาการด้วยตนเอง เพราะเมื่อไปถึงโรงพยาบาลจะมีเจ้าหน้าที่คัดกรองเพื่อประเมินอาการและส่งต่อไปยังแผนกที่เหมาะสม
อีกประเด็นที่หลายคนอาจเข้าใจคลาดเคลื่อน คือระยะเวลาตั้งแต่เริ่มมีอาการจนเดินทางมาถึงโรงพยาบาล ไม่ใช่เกณฑ์เดียวที่ใช้ตัดสินว่าผู้ป่วยเร่งด่วนมากน้อยเพียงใด เนื่องจากโรคแต่ละชนิดมีแนวทางและช่วงเวลาการรักษาที่แตกต่างกัน เช่น โรคหลอดเลือดสมองและภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด ซึ่งต่างต้องได้รับการประเมินและรักษาอย่างเหมาะสม ภายในในเวลาที่แตกต่างกัน ดังนั้น แม้จะมีอาการมาหลายชั่วโมง ก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่ใช่ผู้ป่วยฉุกเฉิน”
เตือนภัยลอยกระทง ระวังประทัด พลุ และอุบัติเหตุจากการดื่มสุรา
“สำหรับช่วงเทศกาลลอยกระทง ให้ระมัดระวังอุบัติเหตุจากประทัดและดอกไม้ไฟ โดยเฉพาะประทัดยักษ์ที่อาจระเบิดขณะถืออยู่ในมือ จนทำให้นิ้วมือหรือมือได้รับบาดเจ็บรุนแรงถึงขั้นสูญเสียความสามารถในการใช้งาน รวมถึงการยิงพลุหรือดอกไม้ไฟในแนวระนาบ ซึ่งอาจพุ่งไปถูกผู้อื่นหรือรถจักรยานยนต์จนเกิดอุบัติเหตุได้
นอกจากอุบัติเหตุจากดอกไม้ไฟแล้ว ยังมีความเสี่ยงจากการดื่มสุราแล้วขับขี่รถจักรยานยนต์ การทะเลาะวิวาท และเหตุเพลิงไหม้ จึงขอให้ประชาชนเพิ่มความระมัดระวัง หลีกเลี่ยงการเล่นประทัดหรือดอกไม้ไฟที่อาจก่อให้เกิดอันตราย และไม่ดื่มสุราแล้วขับขี่ยานพาหนะ
ส่วนผู้ป่วยที่เข้ารับบริการในห้องฉุกเฉิน ญาติอาจต้องรอระหว่างที่แพทย์ประเมินอาการหรือส่งตรวจเพิ่มเติม เช่น ตรวจเลือด เอกซเรย์ หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ซึ่งเป็นขั้นตอนที่จำเป็นต่อการวินิจฉัยและวางแผนการรักษา หากญาติต้องการทราบความคืบหน้า สามารถสอบถามเจ้าหน้าที่ได้ที่จุดคัดกรอง เพื่อให้เข้าใจขั้นตอนการดูแลผู้ป่วยมากขึ้น
ท้ายที่สุด หากมีอาการผิดปกติและไม่แน่ใจว่าจำเป็นต้องได้รับการช่วยเหลือฉุกเฉินหรือไม่ สามารถโทรศัพท์สายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 เพื่อแจ้งอาการและรับคำแนะนำเบื้องต้นจากเจ้าหน้าที่ ซึ่งจะประเมินสถานการณ์และพิจารณาจัดทีมช่วยเหลือตามความเหมาะสม
การจัดลำดับผู้ป่วยในห้องฉุกเฉินจึงไม่ได้วัดกันที่ใครมาถึงก่อน แต่ดูว่าใครกำลังต้องการความช่วยเหลือมากที่สุด เพราะในภาวะฉุกเฉิน ทุกนาทีอาจมีความหมายต่อชีวิต”
ขอบคุณข้อมูลจาก:ผศ.นพ.บริบูรณ์ เชนธนากิจ หัวหน้าภาควิชาเวชศาสตร์ฉุกเฉิน คณะแพทยศาสตร์ มช.
เรียบเรียง: นันทพร ระบิน นักประชาสัมพันธ์
ภาพ / ข่าว: งานสื่อสารองค์กร คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ติดตามผ่านทาง Facebook : https://cmu.to/e8565
ห้องฉุกเฉิน #เจ็บป่วยฉุกเฉิน #อาการฉุกเฉิน #5สัญญาณอันตราย #รู้ทันอาการเสี่ยง #ปฐมพยาบาลเบื้องต้น #คัดแยกผู้ป่วยฉุกเฉิน #ทำไมคนมาทีหลังได้ตรวจก่อน #ER #EmergencyRoom #MedCMU #คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ #แพทย์เชียงใหม่ #แพทย์มช #หมอสวนดอก #แพทย์สวนดอก #โรงพยาบาลสวนดอก #MedCMUในมือคุณ #สื่อสารองค์กรMedCMU
ร่วมแสดงความคิดเห็น