“ยศชนัน” นำทีม อว. บุกเชียงราย ชูเทคโนโลยีไบโอชาร์แก้ฝุ่น PM2.5 ดันเกษตรกรเลิกเผา เปลี่ยนเศษวัสดุเหลือใช้สร้างมูลค่า
“ศ.ดร.ยศชนัน” รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.อว. ลงพื้นที่เชียงราย เปิดมหกรรมนวัตกรรมไบโอชาร์และเกษตรกรสู้ควัน นำงานวิจัยและเทคโนโลยีเปลี่ยนเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเป็นไบโอชาร์และผลิตภัณฑ์บำรุงดิน ลดการเผาต้นเหตุฝุ่น PM2.5 พร้อมจับมือกระทรวงเกษตรฯ ขับเคลื่อนเกษตรกรรมปลอดการเผา สร้างรายได้ให้เกษตรกรอย่างยั่งยืน เผยมีการลงนามความร่วมมือ 8 ฉบับ และมอบนวัตกรรมให้เครือข่ายชุมชนภาคเหนือ
เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นประธานเปิดงาน “มหกรรมนวัตกรรมไบโอชาร์และเกษตรกรสู้ควัน เทคโนโลยีบำรุงดิน ลดการเผา และลดฝุ่น PM2.5 ด้วยวิจัยและนวัตกรรม” ณ องค์การบริหารส่วนตำบลผางาม ต.ผางาม อ.เวียงชัย จ.เชียงราย โดยมี น.ส.ปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พร้อมด้วย ศ.ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวง อว. ดร.ธีรรัตน์ สำเร็จวาณิชย์ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำรองนายกรัฐมนตรี นายศึกษิษฏ์ ศรีจอมขวัญ รองเลขาธิการนายกรัฐมนตรี ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และนายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย ตลอดจนผู้บริหารหน่วยงานภาครัฐ นักวิจัย ภาคเอกชน และเครือข่ายเกษตรกรในพื้นที่เข้าร่วม
ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวว่า ปัญหาฝุ่น PM2.5 ในพื้นที่ภาคเหนือมีความเชื่อมโยงกับหลายปัจจัย ทั้งการเผาในพื้นที่เกษตร การจัดการเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร ไฟป่า และมลพิษจากกิจกรรมต่าง ๆ การแก้ไขจึงจำเป็นต้องนำองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี งานวิจัยและนวัตกรรมเข้ามาเป็นเครื่องมือสำคัญ โดยกระทรวง อว. มุ่งเน้นการแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุ ด้วยการพัฒนาทางเลือกใหม่ให้เกษตรกรสามารถจัดการวัสดุเหลือใช้โดยไม่ต้องเผา
โดยเฉพาะเทคโนโลยีการผลิตไบโอชาร์และนวัตกรรมปรับปรุงคุณภาพดิน ซึ่งสามารถนำเศษวัสดุทางการเกษตรมาแปรรูปให้เกิดประโยชน์ ลดการเผา และต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์สร้างมูลค่าเพิ่มและรายได้ให้แก่เกษตรกรได้อีกทางหนึ่ง ทั้งนี้ ต้องอาศัยความร่วมมือจากหน่วยงานภาคีเครือข่ายและประชาชนในการพัฒนาเทคโนโลยีให้เหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่ พร้อมถ่ายทอดองค์ความรู้สู่เกษตรกร วิสาหกิจชุมชน และผู้ประกอบการท้องถิ่น รวมถึงติดตามประเมินผลอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งปริมาณการเผาที่ลดลง พื้นที่เกษตรที่นำเทคโนโลยีไปใช้ จำนวนเกษตรกรที่ได้รับประโยชน์ ตลอดจนคุณภาพอากาศและคุณภาพชีวิตของประชาชน
ด้าน น.ส.ปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ให้ความสำคัญกับการส่งเสริมเกษตรกรรมลดการเผา ควบคู่กับการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและยกระดับรายได้ของเกษตรกร โดยความร่วมมือกับกระทรวง อว. ในครั้งนี้ จะเป็นกลไกสำคัญในการนำองค์ความรู้จากงานวิจัย วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมมาประยุกต์ใช้แก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุอย่างเป็นระบบ
โดยเฉพาะการนำเทคโนโลยีผลิตไบโอชาร์มาเป็นทางเลือกในการบริหารจัดการวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรให้เกิดประโยชน์สูงสุด รวมถึงพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์และบริการที่สร้างมูลค่าเพิ่ม ตลอดจนใช้เทคโนโลยีปรับปรุงคุณภาพดิน ซึ่งจะช่วยลดการเผาในภาคเกษตร เพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือใช้ และสร้างโอกาสเพิ่มรายได้ให้แก่เกษตรกร นำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน
ขณะที่ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า วช. ในฐานะหน่วยงานบริหารจัดการทุนวิจัยและนวัตกรรม ภายใต้กระทรวง อว. ได้สนับสนุนงานวิจัยเพื่อแก้ไขปัญหาการเผาในภาคการเกษตรและฝุ่น PM2.5 โดยพัฒนานวัตกรรมให้สามารถนำไปใช้ได้จริงและสอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่ ครอบคลุม 5 กลุ่มผลงานสำคัญ ได้แก่
1.นวัตกรรมเตาไบโอชาร์พลังงานชุมชน BioCycle Kiln สำหรับแปรรูปวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเป็นไบโอชาร์และผลิตภัณฑ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ต่อได้ พร้อมถ่ายทอดความรู้และสร้างเครือข่าย “ชุมชนเกษตรกรสู้ควัน” 2.นวัตกรรมเพิ่มมูลค่าชีวมวลด้วยไบโอชาร์ พัฒนาผลิตภัณฑ์ซีเมนต์ตรึงคาร์บอน สารปรับปรุงดินจากไบโอชาร์ และผลิตภัณฑ์ NAN AROMA-BREATH สำหรับฟอกอากาศ 3.“เคลียร์ตอ” นวัตกรรมจัดการฟางข้าวแบบไม่เผา ใช้จุลินทรีย์ย่อยสลายตอซังและฟางข้าวหลังการเก็บเกี่ยว ควบคู่กับปุ๋ยชีวภาพ PLANT VAC 4.“ข้าวคลีนแอร์” ข้าวเกษตรฟื้นฟูไร้การเผา เชื่อมโยงการผลิตข้าวโดยไม่เผาฟางและตอซังเข้ากับการฟื้นฟูคุณภาพดิน ระบบตรวจสอบย้อนกลับ และการพัฒนาช่องทางตลาด 5.การพัฒนาไบโอชาร์เป็นวัสดุปรับปรุงดินคุณภาพสูง ให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ พร้อมยกระดับเกษตรกรสู่การเป็นผู้ประกอบการไบโอชาร์
ดร.วิภารัตน์ กล่าวเพิ่มเติมว่า การจัดงานครั้งนี้ยังเป็นการเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างกระทรวง อว. และกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อผลักดันงานวิจัยและนวัตกรรมไปสู่การใช้ประโยชน์จริง โดยมีพิธีลงนามหนังสือแสดงเจตจำนงความร่วมมือ (LOI) จำนวน 8 ฉบับ ระหว่าง วช. กับสถาบันการศึกษา ภาคเอกชน และเครือข่ายชุมชน เพื่อส่งเสริมตลาดฟางข้าวอินทรีย์ พัฒนาผลิตภัณฑ์จากฟางข้าว สนับสนุนการผลิตข้าวไร้การเผา และเชื่อมโยงตลาดข้าวคลีนแอร์ ตลอดจนพัฒนานวัตกรรมและยกระดับเกษตรกรสู่ตลาดมูลค่าสูง
ด้านนายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย กล่าวว่า จังหวัดเชียงรายส่งเสริมการทำเกษตรกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ลดการเผา และนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาจัดการวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยเฉพาะเทคโนโลยีการผลิตไบโอชาร์และการปรับปรุงคุณภาพดิน ซึ่งจะช่วยเปลี่ยนวัสดุเหลือใช้ให้เป็นทรัพยากรที่มีมูลค่า ลดปัญหาการเผา พร้อมสร้างรายได้ให้เกษตรกรและชุมชน
ความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในครั้งนี้จึงไม่เพียงช่วยลดปัญหาฝุ่น PM2.5 เท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจและยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกรและประชาชนในระยะยาว
นอกจากนี้ ภายในงานยังมีพิธีมอบเกียรติบัตรแก่นักวิจัยที่ร่วมจัดแสดงผลงาน พร้อมมอบสัญลักษณ์ “ชุมชนเกษตรกรสู้ควัน” และ “นวัตกรรมเตาไบโอชาร์พลังงานชุมชน BioCycle Kiln” ให้แก่เครือข่ายและชุมชนในจังหวัดเชียงรายและภาคเหนือ รวม 19 แห่ง รวมถึงส่งมอบผลิตภัณฑ์ “เคลียร์ตอ” นวัตกรรมย่อยตอซังแบบไม่เผา ต้นกล้าผักออร์แกนิก และ “ไบโอชาร์จ” ไบโอชาร์หมักตรึงธาตุอาหารเพื่อการปลดปล่อยปุ๋ยแบบช้า ให้แก่หน่วยชุมชนรวม 14 แห่ง โดยมี ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ และ น.ส.ปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช เป็นผู้ส่งมอบ
จากนั้น ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง นำคณะผู้บริหารกระทรวง อว. เยี่ยมชมนิทรรศการผลงานวิจัยและนวัตกรรมด้านไบโอชาร์และเทคโนโลยีบำรุงดิน อาทิ “เคี้ยวเขียว” นวัตกรรมห่วงโซ่อุปทานสีเขียวเพื่อความยั่งยืน โดยมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เทคโนโลยีเตาปฏิกรณ์คู่ควบอุณหภูมิสูงผลิตถ่านขาวจากเศษวัสดุไผ่ โดยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน นวัตกรรมจุลินทรีย์ย่อยเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรลดการเผา โดยมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ และเครื่องกลั่นน้ำมันหอมสมุนไพร โดยวิทยาลัยเทคนิคฉะเชิงเทรา
การจัดงานครั้งนี้นับเป็นอีกก้าวของการนำงานวิจัยและนวัตกรรมมาเป็นทางเลือกในการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 จากภาคเกษตร โดยมุ่งเปลี่ยนแนวทางจากการเผาทำลายวัสดุเหลือใช้ ไปสู่การใช้ประโยชน์และสร้างมูลค่าเพิ่ม ควบคู่กับการยกระดับคุณภาพดิน รายได้เกษตรกร และสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน
ร่วมแสดงความคิดเห็น