(มีคลิป) ร้อยเรื่องเมืองล้านนา 2 ตอนที่ 8 : สถาปัตยกรรมล้านนา

“…เป็นรูปแบบสถาปัตยกรรมที่สวยมาก และไม่มีที่ไหนทำ มีแค่ที่นี่ ที่เชียงใหม่…”

– ผศ.ดร.วรสิทธิ์ ตันตินิพันธุ์กุล –

Youtube video

นครเชียงใหม่…เมืองที่โดดเด่นด้วยงานสถาปัตยกรรม

นครเชียงใหม่ ที่เป็นดั่งศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนา ความวิจิตรตระการตาทั้งหมดของเมืองนี้ ถูกวางรากฐานบนความอัจฉริยะ การวางผังเมืองที่เป็นอัตลักษณ์โดดเด่น คือ ผังเมืองแบบสี่เหลี่ยมจัตุรัส ผศ.ดร.วรสิทธิ์ ตันตินิพันธุ์กุล ได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับผังเมืองเชียงใหม่ ว่า “…เมืองเชียงใหม่ เป็นเมืองที่มีลักษณะโดดเด่นมาก ๆ เมื่อเทียบกับเมืองอื่นในประเทศไทย เนื่องจากว่าเมืองเชียงใหม่ มีผังเมืองเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส อาจจะไม่สมบูรณ์ 100% แต่เกือบเต็ม…”

ซึ่งการก่อสร้างเมืองในรูปแบบนี้ ไม่ได้เพื่อความสวยงาม หรือสะท้อนถึงอัตลักษณ์ด้านสถาปัตยกรรมเพียงอย่างเดียว แต่ยังซุกซ่อนคติความเชื่อ และฮวงจุ้ยในการปกป้องเมืองเอาไว้ด้วย 

(แจ่งก๊ะต๊ำ เชียงใหม่)

“…ของเรา ตะวันออก ตะวันตกประตูเมืองจะตรงกัน แต่เหนือใต้จะไม่ตรงกัน ซึ่งการศึกษาสร้างเมืองของจีน เราก็พบว่า เมืองจีนส่วนใหญ่มีลักษณะแบบนี้ เพราะถือคติเรื่องประตูเหลื่อมกัน จะทำให้วิญญาณชั่วร้ายเข้าไม่ถึง…”

– ผศ.ดร.วรสิทธิ์ ตันตินิพันธุ์กุล –
(ประตูสวนดอก เชียงใหม่)

วัดปราสาท…เพชรน้ำงามด้านสถาปัตยกรรมล้านนา

ภายใต้ผังเมืองสี่เหลี่ยม ยังโอบล้อมศาสนสถานเก่าแก่ไว้มากมาย ซึ่งแต่ละที่นั้น เป็นเหมือนดั่งพิพิธภัณฑ์ ที่เก็บอัตลักษณ์ล้านนาไว้ แม้กาลเวลาจะแปรผันไปนานนับร้อยปี หนึ่งในอัตลักษณ์โดดเด่น คือ ด้านสถาปัตยกรรมล้านนา วัดปราสาท คือ ศาสนสถานที่โดดเด่นอย่างมากในเรื่องนี้ รูปแบบภายนอกวัด ในส่วนของวิหาร จะเป็นวิหารต่อซุ้มจระนำ ด้านหลังมีพระเจดีย์ แล้วมีอุโมงค์เชื่อมพระเจดีย์กับวิหารเข้าด้วยกัน ในส่วนของเสา รอบวิหาร นอกจากจะมีความงดงามของสถาปัตยกรรมล้านนาแล้ว ยังซ่อนปรัชญาทางธรรมเอาไว้ผ่านตัวเสา เสานอกวิหาร มีลักษณะเป็นเสาแปดเหลี่ยม เปรียบดั่งกิเลส และด้านในเป็นเสากลม เปรียบดั่งจิตใจที่ถูกขัดเกลาแล้ว ส่วนภายในตัววิหาร ถ้าเรามองดูจากข้างหน้าทะลุเข้าไป เราจะเห็นตัวธรรมาสน์ที่เป็นทรงปราสาท ซึ่งภายในก็จะเห็นทะลุเข้าไปถึงพระพุทธรูปข้างในพระเจดีย์

“…ผมมองว่า วัดปราสาท เหมือนเป็นตัวแทนของสถาปัตยกรรมล้านนา ที่มีลักษณะโดดเด่น ไม่เหมือนใคร เป็นตัวแทนของสถาปัตยกรรมล้านนาได้อย่างภาคภูมิ…”

– ผศ.ดร.วรสิทธิ์ ตันตินิพันธุ์กุล –

โดยสถาปัตยกรรมเหล่านี้ นอกจากความวิจิตร งดงามแล้ว ยังสะท้อนให้เห็นถึงเทคนิคการสร้าง ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะ อย่าง เทคนิครักสมุก จะเห็นเทคนิคนี้ได้ชัดผ่านการประดับประดาของตัวหน้าบรรพ์ เป็นการนำวัสดุผสมระหว่างรักกับปูนปั้น ทำให้ตัวปูนปั้นมีการแห้งที่ช้าลง และสามารถทำลวดลายออกมาได้อย่างวิจิตรบรรจง นอกจากนี้ตัวรักสมุก จะเกาะกับไม้ได้ดี ทำให้ตัวเครื่องไม้ มีความละเอียดลออมากยิ่งขึ้น ยิ่งประดับเพิ่มด้วยทอง ด้วยกระจกจืน สีสันแวววาว ยิ่งเพิ่มความขลังให้กับศาสนสถานแห่งนี้

หมุดหมายสำคัญแห่งประวัติศาสตร์…วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร

ศาสนสถานสำคัญอีกหนึ่งแห่งของเชียงใหม่ คือ วัดพระสิงห์ วัดที่เปี่ยมไปด้วยคุณค่าทางประวัติศาสตร์ แหล่งที่ตั้งของมรดกล้านนา ทั้งด้านงานประติมากรรม และสถาปัตยกรรมที่โดดเด่น เริ่มจากพระเจดีย์ที่เก่าแก่ที่สุดในกำแพงเมือง

“…ตัวพระเจดีย์ของวัดพระสิงห์ ถือเป็นพระธาตุเจดีย์แห่งแรกในเมือง เป็นหมุดหมายสำคัญของเมือง ซึ่งส่งต่อไปยังพระธาตุดอยสุเทพ ผ่านวัดสวนดอก ผ่านวัดฝายหิน และวัดผาลาด…”

– ผศ.ดร.วรสิทธิ์ ตันตินิพันธุ์กุล –

มาในส่วนของทางเข้าหน้าวิหาร จะมีลักษณะแบบล้านนา มีสัตว์หิมพานต์ต่าง ๆ ตามจินตนาการของสล่าล้านนา อาทิ หงส์ นาค ครุฑ มีซุ้มทางเข้าสะท้อนเรือนปราสาทคติภูมิจักรวาล ภายในตรงพระประธาน จะเห็นการลงรักปิดทองที่วิจิตรตระการตา สร้างความตื่นตาตื่นใจให้แก่ผู้คนที่เดินทางมาสักการะบูชา

สถาปัตยกรรมล้านนา ที่มีการกระจายอยู่ทั่วเมืองเชียงใหม่ เป็นเสมือนบันทึกของประวัติศาสตร์ที่ยังมีลมหายใจ และยังทำหน้าที่บอกเล่าความยิ่งใหญ่ของความเป็นล้านนาได้อย่างภาคภูมิ และพร้อมเป็นอย่างยิ่งที่จะเปิดรับผู้คนจากทั่วโลก ให้เข้ามาค้นหา แกะร่องรอยแห่งประวัติศาสตร์ และเข้ามาสัมผัสกับความงดงามอันเป็นเอกลักษณ์นี้ด้วยตนเอง

ร่วมแสดงความคิดเห็น