จากกรณีเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย พร้อมหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ลงพื้นที่ติดตามปัญหาน้ำในแม่น้ำสายมีความขุ่นสูงถึง 14,000 NTU ส่งผลกระทบต่อระบบผลิตน้ำประปาในพื้นที่ อ.แม่สาย จ.เชียงราย โดยขณะนั้นมีการเก็บตัวอย่างน้ำเพื่อตรวจวิเคราะห์สารโลหะหนักเพิ่มเติม พร้อมวางแผนพัฒนาแหล่งน้ำสำรองเพื่อแก้ไขปัญหาระยะยาวนั้น
ล่าสุด ผศ.ดร.ว่าน วิริยา นักวิจัยด้านสิ่งแวดล้อม ออกมาเปิดเผยข้อมูลผลการตรวจวิเคราะห์ตัวอย่างน้ำแม่น้ำสาย เมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม 2569 โดยใช้เครื่องมือ ICP พบสารหนูสูงถึง 0.36 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือประมาณ 36 เท่าของค่ามาตรฐานน้ำผิวดิน และพบสารตะกั่วประมาณ 0.29 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือเกือบ 6 เท่าของค่ามาตรฐาน พร้อมตั้งข้อสังเกตว่า แม้ผลตรวจดังกล่าวจะถูกนำเสนอในที่ประชุมเพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องรับทราบ แต่กลับมีข้อทักท้วงว่าผลตรวจจากห้องปฏิบัติการของนักวิจัยควรได้รับการทวนสอบ เนื่องจากอาจเกิดความคลาดเคลื่อนในการวิเคราะห์
ผศ.ดร.ว่าน ระบุว่า เข้าใจดีว่าผลการตรวจทางวิทยาศาสตร์จำเป็นต้องผ่านกระบวนการควบคุมคุณภาพและตรวจสอบซ้ำ แต่เมื่อพบสารพิษสูงเกินมาตรฐานหลายเท่า ควรเร่งดำเนินการตรวจสอบควบคู่กับมาตรการเฝ้าระวังและแจ้งเตือนความเสี่ยงให้ประชาชนทราบ ไม่ควรปล่อยให้การตั้งข้อสงสัยต่อผลตรวจกลายเป็นเหตุให้สัญญาณเตือนด้านสิ่งแวดล้อมไม่ได้รับการดำเนินการอย่างทันท่วงที
นอกจากนี้ ยังตั้งคำถามถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้องว่า ได้รับทราบผลตรวจตั้งแต่เมื่อใด หลังมีข้อทักท้วงได้ดำเนินการตรวจสอบซ้ำอย่างไร ระหว่างรอผลยืนยันมีมาตรการป้องกันและแจ้งเตือนประชาชนหรือไม่ รวมถึงหากพบการปนเปื้อนจริง ประชาชนที่สัมผัสหรือใช้น้ำในช่วงที่ผ่านมาได้รับการดูแลอย่างไร
ผศ.ดร.ว่าน ยังกล่าวถึงข้อเสนอที่เคยนำเสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง คือการติดตั้งเครื่องตรวจวัดความขุ่นของน้ำแบบ Low-cost Sensor เพื่อเก็บข้อมูลอย่างต่อเนื่องทุกชั่วโมง เนื่องจากคุณภาพน้ำในแม่น้ำสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา โดยข้อมูลของการประปาส่วนภูมิภาคในเดือนสิงหาคม 2569 พบค่าความขุ่นเปลี่ยนแปลงอย่างมากในแต่ละวัน บางวันสูงกว่า 10,000 NTU ขณะที่ข้อมูลติดตามสารหนูรายชั่วโมงของ CMU River Watch บริเวณหาดเชียงราย เมื่อวันที่ 13-14 มิถุนายน 2569 ก็พบว่าความเข้มข้นของสารหนูสามารถเปลี่ยนแปลงได้ภายในวันเดียวกัน
ทั้งนี้ แม้เครื่องตรวจวัดความขุ่นจะไม่สามารถตรวจหาสารหนูได้โดยตรง แต่สามารถใช้ติดตามความผิดปกติของสภาพน้ำ และนำข้อมูลไปกำหนดช่วงเวลาเก็บตัวอย่างเพื่อตรวจวิเคราะห์สารพิษได้อย่างเหมาะสมมากขึ้น เนื่องจากการตรวจวัดเพียงวันละครั้งหรือเดือนละครั้ง อาจไม่สะท้อนความเปลี่ยนแปลงของคุณภาพน้ำในช่วงเวลาที่มีความเสี่ยงสูง
ผศ.ดร.ว่าน ระบุทิ้งท้ายว่า การออกมาเปิดเผยข้อมูลไม่ได้ต้องการให้หน่วยงานเชื่อผลวิจัยโดยปราศจากการตรวจสอบ แต่ต้องการให้ทุกสัญญาณเตือนที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยของประชาชนได้รับการตรวจสอบอย่างจริงจัง ทันท่วงที และโปร่งใส พร้อมเรียกร้องให้ทุกภาคส่วนร่วมกันเร่งแก้ไขปัญหามลพิษในแม่น้ำสาย ก่อนที่ความล่าช้าจะสร้างผลกระทบต่อประชาชน ชุมชน เกษตรกร และสิ่งแวดล้อมในระยะยาว
ร่วมแสดงความคิดเห็น