หวั่นซ้ำเติมวิกฤตแม่น้ำข้ามแดน! แฉกองทัพว้าสร้างโรงไฟฟ้าถ่านหินประชิดชายแดนไทย ห่างแม่ฟ้าหลวง 19 กม. เสี่ยงปล่อยโลหะหนักลงแม่น้ำกก
มูลนิธิสิทธิมนุษยชนไทใหญ่ ออกแถลงการณ์เมื่อวันที่ 22 มีนาคม 2569 เตือนถึงผลกระทบจากโรงไฟฟ้าถ่านหินแห่งใหม่ในเมืองสาด รัฐฉาน ประเทศเมียนมา ซึ่งตั้งอยู่ห่างชายแดนไทยด้าน อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย เพียงประมาณ 19 กิโลเมตร โดยระบุว่าโครงการดังกล่าวอาจซ้ำเติมปัญหาการปนเปื้อนโลหะหนักใน แม่น้ำกก ให้รุนแรงยิ่งขึ้น
ตามแถลงการณ์ระบุว่า โรงไฟฟ้าดังกล่าวเป็นของ United Wa State Army เริ่มเดินเครื่องตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2568 ตั้งอยู่ทางใต้ของเมืองสาดราว 10 กิโลเมตร บริเวณตรงข้ามแม่น้ำกกที่บ้านฮุง ซึ่งเป็นที่ตั้งฐานบัญชาการภาคใต้ของกองทัพว้า โดยกระแสไฟฟ้าที่ผลิตได้ถูกส่งไปใช้ในฐานทัพ โรงเรียนฝึกทหาร โรงผลิตอาวุธ และโรงงานอุตสาหกรรมในพื้นที่
ข้อมูลระบุว่า โครงการนี้มีกำลังการผลิต 30 เมกะวัตต์ พัฒนาโดยบริษัท Wan Hong Natural Energy Co. Ltd. ซึ่งแผนการก่อสร้างเคยถูกเปิดเผยครั้งแรกโดยรัฐบาลทหารเมียนมาเมื่อปี 2563 และมีเจ้าหน้าที่ฝ่ายรัฐเข้าตรวจพื้นที่โครงการในขณะนั้น
ชาวบ้านในพื้นที่ให้ข้อมูลว่า การก่อสร้างใช้แรงงานราว 150 คน ส่วนใหญ่เป็นชาวเมียนมา ขณะที่ช่างเทคนิคหลักเป็นชาวจีน ถ่านหินที่ใช้เป็นเชื้อเพลิงถูกลำเลียงมาจากเหมืองเปิดแห่งใหม่ ห่างจากโรงไฟฟ้าประมาณ 35 กิโลเมตร โดยมีรถบรรทุกขนาดใหญ่ขนส่งตลอดทั้งกลางวันและกลางคืน
ประชาชนที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำแกนซึ่งอยู่ใต้พื้นที่เหมือง รายงานว่าเริ่มพบปัญหาผื่นคันหลังใช้น้ำ และสัตว์น้ำในพื้นที่เริ่มตายลง ขณะที่น้ำจากแม่น้ำแกนไหลต่อไปยังแม่น้ำหาง ก่อนลงสู่ลุ่มน้ำสาละวิน สะท้อนความกังวลว่ามลพิษอาจขยายวงกว้างในระบบนิเวศชายแดน
มูลนิธิฯ ระบุว่า มลพิษหลักจากโรงไฟฟ้าถ่านหินประกอบด้วยก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ไนโตรเจนออกไซด์ ฝุ่นละอองขนาดเล็ก รวมถึงโลหะหนักหลายชนิด ซึ่งอาจส่งผลโดยตรงต่อระบบทางเดินหายใจของประชาชน และเสี่ยงก่อให้เกิดฝนกรดที่กระทบต่อพื้นที่เกษตรในรัศมีไกลถึง 80 กิโลเมตร
ชาวบ้านบ้านฮุงยังให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า สามารถได้กลิ่นควันถ่านหินชัดเจนเมื่อออกนอกบ้าน และกังวลต่อปัญหาน้ำเสียจากกองถ่านหินและขี้เถ้าถ่านหินที่เก็บไว้ใกล้โรงไฟฟ้า ซึ่งอาจไหลลงสู่แม่น้ำกกโดยตรง โดยขี้เถ้าดังกล่าวมีสารพิษตกค้าง เช่น ปรอท ตะกั่ว และสารหนู
ภาพถ่ายดาวเทียมล่าสุดเมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2569 ยังแสดงให้เห็นพื้นที่จัดเก็บถ่านหินบริเวณเหนือโรงไฟฟ้าติดริมแม่น้ำกก รวมถึงแผงผลิตพลังงานแสงอาทิตย์ สะท้อนว่าเป็นระบบผลิตไฟฟ้าแบบลูกผสมระหว่างถ่านหินและพลังงานแสงอาทิตย์
นอกจากโรงไฟฟ้าแห่งนี้แล้ว ในรัฐฉานยังมีโรงไฟฟ้าถ่านหินขนาดใหญ่ที่ยังเดินเครื่องอยู่ที่เมืองดิจิต ซึ่งเป็นโครงการของ Wuxi Huaguang Electricity Power Engineering Co. Ltd. มีกำลังผลิต 120 เมกะวัตต์ โดยรายงานของกลุ่มภาคประชาชนเคยระบุว่ามีขี้เถ้าพิษจากโรงไฟฟ้าสูงถึง 100-150 ตันต่อวัน ส่งผลกระทบต่อชุมชนโดยรอบอย่างต่อเนื่อง
มูลนิธิสิทธิมนุษยชนไทใหญ่ยังย้ำว่า พื้นที่บ้านฮุงเคยเป็นชุมชนชาวไทใหญ่ดั้งเดิม แต่หลังการขยายอิทธิพลของกองทัพว้าในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา ได้เกิดการโยกย้ายประชากรครั้งใหญ่จนโครงสร้างชุมชนเปลี่ยนแปลงอย่างสิ้นเชิง
ทั้งนี้ กองทัพว้าเคยมีแผนสร้างโรงไฟฟ้าถ่านหินใกล้ชายแดนไทยด้าน อ.แม่สาย มาก่อนเมื่อปี 2543 แต่ต้องยุติโครงการหลังชาวบ้านฝั่งไทยออกมาคัดค้านอย่างหนัก เนื่องจากหวั่นผลกระทบมลพิษข้ามพรมแดน
ผู้สังเกตการณ์ด้านสิ่งแวดล้อมมองว่า โรงไฟฟ้าถ่านหินแห่งใหม่ใกล้ลุ่มน้ำกกครั้งนี้ อาจกลายเป็นอีกหนึ่งปัจจัยเสี่ยงที่ซ้ำเติมสถานการณ์ปนเปื้อนสารพิษข้ามแดนที่ประชาชนภาคเหนือกำลังเผชิญอยู่ในขณะนี้
ร่วมแสดงความคิดเห็น