ตัวแทนผู้นำชุมชน เกษตรกร ผู้ประกอบการ นักวิชาการ และประชาชนจากพื้นที่ จ.เชียงราย ร่วมสะท้อนปัญหาวิกฤตแม่น้ำสาย แม่น้ำกก และแม่น้ำโขง หลังได้รับผลกระทบจากการทำเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้าน ทั้งปัญหาตะกอนดินทับถมจนแม่น้ำตื้นเขิน น้ำขุ่นจัดจนกระทบระบบผลิตน้ำประปา รวมถึงผลตรวจพบสารหนูและโลหะหนักปนเปื้อนในพืชผลทางการเกษตร สร้างความกังวลต่อสุขภาพประชาชนและความมั่นคงทางอาหาร โดยเรียกร้องให้รัฐบาลเร่งแก้ไขปัญหาทั้งระยะเร่งด่วนและระยะยาว พร้อมเตือนว่าหากยังไม่มีมาตรการเป็นรูปธรรม ประชาชนอาจยกระดับการเคลื่อนไหวปิดด่านพรมแดนเพื่อสกัดกั้นการนำเข้าแร่จากประเทศเพื่อนบ้าน
นางสาวจันจารา กนิษฐารมณ์ ผู้ใหญ่บ้าน หมู่ 1 ต.เวียงพางคำ เปิดเผยว่า เมื่อวันที่ 5-6 พฤศจิกายนที่ผ่านมา การประปาส่วนภูมิภาคต้องหยุดจ่ายน้ำกะทันหัน หลังค่าความขุ่นของน้ำเพิ่มสูงถึง 14,000 NTU จากระดับปกติประมาณ 2,000-3,000 NTU ส่งผลให้ประชาชนไม่สามารถเตรียมสำรองน้ำไว้ได้ทัน เนื่องจากชาวแม่สายประมาณร้อยละ 98 พึ่งพาน้ำประปาเป็นหลัก จึงต้องการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องปรับปรุงระบบแจ้งเตือนให้ประชาชนเข้าใจง่ายและรวดเร็ว พร้อมจัดหาแหล่งน้ำดิบสำรอง เช่น น้ำบาดาลหรือแหล่งน้ำผิวดินที่อยู่ห่างจากแม่น้ำสาย เพื่อใช้ทดแทนในช่วงที่ต้องหยุดระบบผลิตน้ำหลัก
ด้านสิบเอกธงพงศ์ปรีดา ปัญจขันธ์ ผู้ใหญ่บ้านเหมืองแดงใต้ หมู่ 1 ต.แม่สาย ระบุว่า ปัญหาน้ำในแม่น้ำสายเริ่มขุ่นและมีสีเข้มขึ้นตั้งแต่ก่อนปี 2567 ส่งผลให้เกษตรกรไม่กล้านำน้ำไปใช้เพาะปลูก เนื่องจากกังวลเรื่องสารหนูและโลหะหนักปนเปื้อน รวมถึงผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลเร่งรัดโครงการอ่างเก็บน้ำแม่คำและอ่างเก็บน้ำแม่สแลบ ซึ่งเคยมีการมอบนโยบายไว้ตั้งแต่ปลายปีที่ผ่านมา แต่ยังติดปัญหาการขออนุญาตใช้พื้นที่ป่าไม้ ทำให้โครงการไม่มีความคืบหน้าตามที่ประชาชนคาดหวัง
ขณะที่นายประจักษ์ เครือศรี ตัวแทนชุมชนสายลมจอย กล่าวว่า ในอดีตช่วงปี 2524-2530 แม่น้ำสายมีน้ำใสสะอาด เป็นแหล่งท่องเที่ยวและสร้างรายได้ให้กับตลาดสายลมจอย ก่อนที่การทำเหมืองแร่ในฝั่งเมียนมาจะเริ่มขยายตัวตั้งแต่ปี 2546 และเพิ่มขึ้นอย่างมากตั้งแต่ปี 2564 เป็นต้นมา ส่งผลให้มีตะกอนโคลนและดินไหลลงมาทับถมในแม่น้ำสูงกว่า 1 เมตร ทำให้แม่น้ำตื้นเขินและเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดน้ำท่วมใหญ่ในปี 2567 โดยเห็นว่าพนังกั้นน้ำชั่วคราวที่ดำเนินการในช่วง 2 ปีที่ผ่านมาให้ผลในการป้องกันน้ำท่วมได้ดี จึงเสนอให้รัฐก่อสร้างพนังกั้นน้ำถาวรบริเวณจุดปะทะน้ำจากต้นทางชายแดน ไม่ใช่สร้างแนวคันดินซ้อนเข้ามาในพื้นที่ชุมชนสายลมจอยและถ้ำผาจม ซึ่งเป็นย่านเศรษฐกิจและการค้าสำคัญของแม่สาย
ด้านนายทองคำ อินพรหม ประธานกรรมการกลุ่มผู้ใช้น้ำคลองชลประทานRMC แม่น้ำสาย แสดงความกังวลว่า หากแม่น้ำสายถูกประกาศเป็นพื้นที่ปนเปื้อนสารพิษอย่างเป็นทางการ จะส่งผลกระทบต่อการจำหน่ายผลผลิตทางการเกษตรและเศรษฐกิจของแม่สายรวมถึงจังหวัดเชียงราย ขณะที่นายธนรัตน์กร สุวรรณปราการ ประธานสภาเกษตรกรอำเภอแม่สาย ระบุว่า เกษตรกรกำลังเผชิญปัญหาความเชื่อมั่นของตลาด หากข้าว พืชผัก และปลา ถูกตรวจพบสารพิษตกค้าง อาจทำให้พ่อค้าแม่ค้าไม่กล้ารับซื้อ จึงเรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าตรวจสอบและรับรองความปลอดภัยของผลผลิตอย่างเป็นระบบ พร้อมเร่งรัดโครงการอ่างเก็บน้ำหนองสแลบและแม่คำ ซึ่งมีความจุรวมกว่า 70 ล้านลูกบาศก์เมตร รวมถึงสนับสนุนงบประมาณเจาะบ่อบาดาลพร้อมระบบสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์ให้เกษตรกร
ขณะที่นายชาติชาย แก้วบุตร ประธานคลองชลประทานRMC3 เสนอให้รัฐบาลใช้มาตรการทางการค้าระงับการนำเข้าแร่ผ่านประเทศไทย หากเหมืองต้นทางยังไม่มีระบบบำบัดน้ำเสียและมลพิษตามมาตรฐาน พร้อมสนับสนุนงบประมาณเจาะบ่อบาดาลและติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์รายครัวเรือน วงเงินไม่เกิน 40,000 บาทต่อราย เพื่อให้ประชาชนมีแหล่งน้ำใช้ทดแทนได้โดยเร็ว ส่วนตัวแทนเกษตรกรลุ่มน้ำกกฝั่งขวาที่ 1 ระบุว่า มีเกษตรกรกว่า 500 ราย ในพื้นที่เพาะปลูกมากกว่า 5,000 ไร่ เตรียมทำนาปรังซึ่งต้องพึ่งพาน้ำจากแม่น้ำกกทั้งหมด แต่ผลตรวจคุณภาพน้ำที่อยู่ในระดับใกล้ค่ามาตรฐาน ทำให้เกษตรกรยังไม่มั่นใจในการนำน้ำมาใช้ จึงขอให้รัฐสนับสนุนระบบสูบน้ำใต้ดินด้วยพลังงานแสงอาทิตย์เช่นกัน
ผศ.ดร.ไชยณรงค์ เศรษฐเชื้อ อาจารย์มหาวิทยาลัยมหาสารคาม กล่าวว่า ปัญหาการปนเปื้อนไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะแม่น้ำสายและแม่น้ำกก แต่ยังส่งผลต่อเนื่องลงสู่แม่น้ำโขง ผ่านพื้นที่เชียงแสน เชียงของ และเวียงแก่น ก่อนเชื่อมต่อไปยังจังหวัดเลย หนองคาย บึงกาฬ และนครพนม ซึ่งมีรายงานการตรวจพบสารหนูและโลหะหนักเกินมาตรฐานมาตั้งแต่กลางปีที่ผ่านมา โดยระบุว่ามีเหมืองแร่ริมแม่น้ำโขงในประเทศเพื่อนบ้านเพิ่มขึ้นเป็น 15 แห่ง รวมถึงเหมืองในเมียนมาที่มีบริษัทได้รับใบอนุญาตมากกว่า 28 บริษัท ครอบคลุมการทำเหมืองทองคำ แมงกานีส ตะกั่ว และดีบุก โดยส่วนหนึ่งเป็นกลุ่มทุนจีน จึงเสนอให้รัฐบาลไทยใช้กลไกทางการทูตกดดันรัฐบาลจีนให้ควบคุมผู้ประกอบการตามหลักสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อม พร้อมใช้กลไกคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง หรือ MRC ประสานความร่วมมือ 4 ประเทศ ได้แก่ ไทย ลาว กัมพูชา และเวียดนาม รวมถึงพิจารณามาตรการทางการค้าต่อการนำเข้าแร่และการส่งออกเครื่องจักรหรือสารเคมีที่ใช้ในอุตสาหกรรมเหมืองแร่
ด้าน ผศ.ดร.เสถียร ฉันทะ อาจารย์ปนะจำสาขาวิชาการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิง่แวดล้อม คณะวิทยาซาสตร์และเทคโนโลยีมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย และยังมีตำแหน่งเป็น คณะกรรมการลุ่มน้ำโขงเหนือ
เปิดเผยข้อมูลผลตรวจจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์และกรมชลประทาน พบผัก 24 ชนิดในพื้นที่ อ.แม่อาย มีสารหนูและแคดเมียมเกินค่ามาตรฐาน ขณะที่ข้าวนาปรังในพื้นที่แม่สายตรวจพบสารหนูเกินมาตรฐาน 16 จุด จาก 20 จุดตรวจ และในพื้นที่ลุ่มน้ำกกพบอีก 7 จุด จากพื้นที่เพาะปลูกรวมกว่า 100,000 ไร่ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อผู้บริโภคในวงกว้าง รวมถึงความเชื่อมั่นด้านการส่งออกสินค้าเกษตร พร้อมเสนอให้จัดประชุมคณะทำงานด้านเทคนิคไทย-เมียนมา ครั้งที่ 1 ที่ อ.แม่สาย เพื่อให้ทั้งสองฝ่ายลงพื้นที่ตรวจสอบความขุ่นและเก็บตัวอย่างน้ำร่วมกัน รวมถึงให้กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยนำรถผลิตน้ำดื่มเคลื่อนที่เข้ามาสนับสนุนประชาชน และเร่งรัดโครงการอ่างเก็บน้ำแม่คำ-แม่สแลบ ซึ่งปัจจุบันมีรายงานกำหนดแล้วเสร็จล่าช้าออกไปถึงปี 2573
ขณะที่นางสาวมลธิชา ไชยบาล สส.เชียงราย เขต 6 กล่าวว่า ได้นำปัญหาการปนเปื้อนสารพิษในแม่น้ำเข้าสู่กลไกรัฐสภาแล้ว 6 ครั้ง ทั้งการตั้งกระทู้ถามสดและการเสนอญัตติ ล่าสุดรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศเตรียมหารือกับฝ่ายเมียนมา ขณะที่อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมืองเตรียมลงพื้นที่ อ.แม่สาย รวมถึงคณะกรรมาธิการด้านการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และคณะกรรมาธิการด้านการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ มีกำหนดลงพื้นที่ติดตามปัญหาในวันที่ 19 และ 23 พฤศจิกายนนี้ พร้อมเรียกร้องให้นายกรัฐมนตรีลงพื้นที่รับฟังความเดือดร้อนของประชาชนด้วยตนเอง
ขณะเดียวกัน ในส่วนของการช่วยเหลือประชาชน พล.ต.จักรวีร์ เสนีย์วรยุทธ์ ผอ.ศูนย์อำนวยการจิตอาสาพระราชทาน มณฑลทหารบกที่ 37 (ศอ.จอส.พระราชทาน มทบ.37) ได้จัดกำลังพลจิตอาสาพร้อมรถบรรทุกน้ำ บูรณาการร่วมกับกองกำลังผาเมือง โดยหน่วยเฉพาะกิจทัพเจ้าตาก ลงพื้นที่แจกจ่ายน้ำสะอาดให้แก่ประชาชนใน ต.เกาะทราย อ.แม่สาย จ.เชียงราย เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนและช่วยเหลือครัวเรือนที่มีความจำเป็นต้องใช้น้ำสำหรับอุปโภคในชีวิตประจำวัน ทั้งนี้ ศอ.จอส.พระราชทาน มทบ.37 จะยังคงสนับสนุนภารกิจช่วยเหลือประชาชนอย่างต่อเนื่อง พร้อมประสานความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การช่วยเหลือเข้าถึงประชาชนในพื้นที่อย่างทั่วถึง
ร่วมแสดงความคิดเห็น