สำหรับเทศกาลที่ใกล้เข้ามาถึงนี้ ก็คือ เทศกาลลอยกระทง ที่ผู้คนต่างจะพากันไปลอยกระทง เข้าวัดทำบุญ เล่นประทัด ตามสถานที่ที่ได้มีการจัดงานเทศกาลลอยกระทง มีอีกหนึ่งสิ่งที่เป็นที่นิยมกันอีกคือ การแขวนโคมยี่เป็งล้านนา การจุดโคมล้านนา ที่ทำกันมาแล้วตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบัน
โคมล้านนา คือสิ่งประดิษฐ์ที่ทำด้วยมือและเป็นอีกหนึ่งหัตถกรรมพื้นบ้านที่ล้ำค่าของชาวล้านนา เป็นสิ่งที่แสดงถึงภูมิปัญญาของผู้คนในอดีตที่ได้มีการสรรสร้างโคมล้านนาขึ้นมา โดยมีหลักฐานที่เห็นได้ชัดจากภาพโคมบนผืนผ้าพระบฏ(ผืนผ้าที่มีรูปพระพุทธเจ้า)สมัยพระเจ้าติโลกราช กษัตริย์แห่งล้านนาราชวงศ์มังราย เมื่อสมัย500ปีก่อน ที่ได้มีการถูกค้นพบโดยอาจารย์ศิลป์ พีระศรี แห่งกรมศิลปากร พ.ศ.2501 ณ วัดดอกเงิน จังหวัดเชียงใหม่
โคมล้านนาส่วนใหญ่ทำมาจากไม้ไผ่เฮียะ กระดาษสา ผ้าดิบ ประดับด้วยกระดาษเงิน กระดาษทอง พร้อมตกแต่งลวดลายที่สวยงาม โดยจะมีการแบ่งออกเป็น 4 ประเภทหลักๆคือ
1.โคมถือ โดยจะเป็นที่นิยมถือในงานแห่ประเพณียี่เป็ง เพื่อมีให้เกิดความสว่างไสว สวยงาม
2.โคมลอย โคมที่จุดแล้วปล่อยให้ลอยไปในอากาศ มีลักษณะเป็นรูปทรงกระบอก ทำด้วยกระดาษว่าว เพื่อบูชาพ่อเกิดเเม่เกิด
3.โคมแขวน โคมที่ใช้แขวนนบนหลัก นิยมแขวนในวิหาร โบสถ์ หรือจะแขวนไว้บริเวณที่มีการจัดเตรียมไว้ เพื่อเป็นพุทธบูชา อีกทั้งยังสามารถตกแต่งบ้านเรือนได้อีกด้วย
4.โคมผัด โคมที่มีภาพไว้ตรงที่ครอบ พอจุดไฟแล้วที่ครอบก็จะหมุนสามารถบอกเล่าเรื่องราวของภาพในตัวโคมได้ มักนิยมทำเป็นรูป12ราศี ซึ่งปัจจุบันก็มีการประดิษฐ์โคมขึ้นมาอีกหลายรูปแบบตามการสร้างสรรค์ของแต่ละท้องถิ่นซึ่งก็จะมีลักษณะรูปร่างที่แตกต่างกันและเป็นเอกลักษณ์อันสวยสดงดงาม เช่น โคมค้าง โคมร่ม โคมดาว โคมดอกบัว โคมจีบ เป็นต้น
โดยจุดมุ่งหมายของการประดิษฐ์โคมล้านนาขึ้นมาเพื่อเป็นการบังไฟ คล้ายกับตะเกียงที่กันไม่ให้ลมเข้า ป้องกันไม่ให้ไฟดับ ทว่าเมื่อเวลาผ่านไปที่พุทธศาสนาได้เข้ามามีอิทธิพลกับชาวล้านนา ทำให้เวลาที่จะมีการสร้างโคมขึ้นมาก็จะได้รับแรงบันดาลใจมาจากความศรัทธาคำสอนของศาสนา ในอดีตโคมล้านนาโดยทั่วไปจะมีการใช้งานแต่ในราชสำนัก ในวัด ในบ้านของคนมีฐานะเท่านั้น ซึ่งอีกจุดมุ่งหมายของการทำโคมล้านนาขึ้นมา หากมองในแง่ของการใช้งานก็เพื่อให้ความสว่างในตอนกลางคืนและหากมองในแง่ของความเชื่อ โคมล้านนาจะถูกใช้เป็นพุทธบูชาแด่พระพุทธเจ้าที่ถือว่าเป็นการบวงสรวงพระเกษแก้วจุฬามณีบนสรวงสวรรค์
เพื่อที่จะรักษาขนบธรรมเนียม ประเพณี และรักษาภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างโคมล้านนาให้อยู่คู่กับชาวล้านนา(ภาคเหนือ)ไปอีกหลายปีข้างหน้า เราควรที่จะไม่ละเลย ไม่สนใจ ให้ความสำคัญในทุกๆปีที่มีเทศกาล พากันไปเข้าวัดเข้าวาทำบุญ แขวนโคม หรือไม่ก็แขวนไว้บริเวณรั้วบ้าน อาจจะเพื่อตกเเต่ง ประดับบ้านเพื่อความสวยงาม หรือเพื่อบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ก็ตามและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็อาจจะมีการจัดกิจกรรมเหมือนกับประเพณีแขวนโคมที่จังหวัดลำพูน ที่ผู้คนให้ความสนใจเป็นอย่างมาก
ที่มาข่าว : เทศบาลนครเชียงใหม่ , กรมศิลปากร
ร่วมแสดงความคิดเห็น