วัดพระธาตุหริภุญชัยวรมหาวิหาร ได้รับการขึ้นทะเบียนโบราณสถานในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2478 ถือเป็นศาสนาสถานสำคัญคู่เมืองลำพูนและดินแดนล้านนาแล้ว พระธาตุหริภุญชัยยังนับว่าเป็นสถาปัตยกรรมที่สวยงามที่สุดแห่งหนึ่งของล้านนา นอกจากนั้นในบริเวณวัดยังปรากฏโบราณสถาน ซึ่งมีความสำคัญนั่นก็คือ “หอระฆัง” หรือ “หอหละกังสะดาน” ประดิษฐานฆ้องใบใหญ่ ซึ่งหล่อที่วัดพระสิงห์เชียงใหม่ เมื่อปีวอก โทศกจุลศักราช 1222 ตรงกับ พ.ศ. 2403 มีตัวอักษรไทยเหนือแบบฝักขามจารึกข้อความบนหละกังสะดานนี้ว่า “สร้างหละกังสะดานหน่วยนี้ แต่เมื่อศักราชได้ 1222 ตัว ปีกดสัน เดือน 9 ออก 3 ค่ำวันอังคาร หล่อกันจะนะมหาเถรเจ้า วัดป่าเมิงแพร่ เป็นเค้าแก่สัทธาภายใน เจ้าหลวงเมิงเจียงใหม่เป็นเค้าแก่สัทธาภายนอก พร้อมสร้างหล่อในวัดพระสิงห์ เวียงเจียงใหม่มาไว้เป็นเครื่องปูจาทานกับพระธาตุเจ้า อันตั้งไว้ในเมิงหริภุญชัยที่นี่ 5,000 พระวัสสาแล”
หอหละกังสะดานในอดีตจะมีเสาไม้เตี้ย ๆ สองต้นแล้วมีไม้ท่อนหนึ่งวางพาดอยู่ ไม้ท่อนนี้คือไม้ที่สำหรับใช้ตีฆ้อง ปัจจุบันทางวัดได้สร้างเป็นมณฑปขึ้นอย่างสวยงามสำหรับเก็บรักษาฆ้องให้อยู่ในสภาพดี
พระเทพมหาเจติยาจารย์ อดีตเจ้าคณะจังหวัดลำพูน เคยเล่าว่า เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2479 สมัยที่ยังเป็นเด็กวัดอยู่ที่วัดพระธาตุหริภุญชัย ยังทันได้เห็นหอหละกังสะดานหลังเก่า ซึ่งสมัยก่อนจะมีเพียงแค่เสา 2 ต้น สำหรับแขวนหละกังสะดาน ด้านหลังหอหละกังสะดานจะเป็นหอพระนาค เป็นซุ้มทรงสี่เหลี่ยม ภายหลังปี พ.ศ. 2480 ได้ทำการรื้อหอหละกังสะดานและหอพระนาค เพื่อสร้างหอหละกังสะดานหลังใหม่ เมื่อครั้งที่ชาวบ้านช่วยกันรื้อหอหละกังสะดานและหอพระนาค ได้มีการพบพระพุทธรูปสำริดหลายองค์ บางองค์ทำมาจากทองเหลือง บางองค์ทำมาจากทองแดง เมื่อนำพระพุทธรูปที่พบมาขัดทำความสะอาดแล้ว เหมือนนาค ชาวบ้านจึงเรียกหอพระหลังนี้ว่า “หอพระนาค”
ปัจจุบันทางวัดได้รื้อหอหละกังสะดานหลังเก่า แล้วสร้างใหม่ขึ้นแทน โดยใช้เงิน 180 รูปี เป็นหอหละกังสะดาน 2 ชั้น ชั้นล่างแขวนหละกังสะดาน ส่วนชั้นบนแขวนระฆัง ซึ่งหอหละกังสะดานหลังใหม่ได้กลายมาเป็นสัญลักษณ์ของวัดพระธาตุหริภุญชัย หากจะนับอายุของหละกังสะดานลูกนี้ มีอายุ 160 ปี เมื่อนักท่องเที่ยวเดินทางมาเที่ยววัดนี้มักจะไม่พลาดที่จะถ่ายรูปไว้เป็นที่ระลึก
ร่วมแสดงความคิดเห็น