ในยุคโลกาภิวัฒน์ บนโลกนี้มีนวัตกรรมที่ถูกออกแบบเพื่อตอบสนองต่อความต้องการและการใช้งานที่หลากหลาย ครอบคลุมให้มากที่สุด และในความหลากหลายเหล่านั้น ‘เก้าอี้’ คือสิ่งอำนวยความสะดวกที่หลายคนมองข้าม ยิ่งเป็นเก้าอี้ที่หลายคนคุ้นชินอย่าง “เก้าอี้พลาสติก” หรือ AKA “เก้าอี้งานวัด” ที่หลายๆคนใช้เรียกวัสดุบางๆ สีสันสดใสที่ดูช่างคุ้นเคย
.
แต่รู้หรือไม่ “เก้าอี้พลาสติก” นี้แหละที่เป็นเก้าอี้ที่คนใช้มากที่สุดในโลก เป็นสุดยอดนวัตกรรมการออกแบบแห่งยุค! ดังนั้นเรามารู้จักเก้าอี้สุดคลาสสิคตัวนี้กัน
.
สุดยอดผู้บุกเบิกเก้าอี้
ในปี 1946 นักออกแบบชาวแคนาดา Douglas Simpson เปิดตัวเก้าอี้พลาสติกตัวแรกที่ผลิตด้วยการฉีดพลาสติกเข้าไปในแม่พิมพ์ชิ้นเดียว จากที่ต้องผลิตชิ้นส่วนไม้โลหะมาประกอบกัน ทำให้ประหยัดขั้นตอน+เวลาไปได้มาก จนเป็นเทคนิคที่นักออกแบบอีกหลายคนนำไปพัฒนาใช้ต่อ
กำเนิดเก้าอี้สุดอมตะ!
ปี 1972 Henry Massonnet หลังจากที่ประสบความสำเร็จจากการผลิตเก้าอี้พลาสติกแบบอื่นมาแล้ว ก็ได้ให้กำเนิด Fauteuil 300 คือเจ้าเก้าอี้พลาสติกสีขาวมีพนักพิงกับที่วางแขนที่เราคุ้นกัน แล้วเริ่มต้นเรียกเก้าอี้ลักษณะนี้ว่า “Monobloc” ซึ่งชื่อ Monobloc ก็มาจากวิธีการผลิตแบบแม่พิมพ์ชิ้นเดียว mono- (one) แปลว่า หนึ่ง ส่วน bloc (block) แปลว่า แม่พิมพ์
ความคิดเริ่มต้นของเก้าอี้ตัวนี้ คือ ซ้อนได้ ราคาถูก น้ำหนักเบา แข็งแรง คงทนต่อทุกสภาพอากาศและทำความสะอาดง่าย โครงสร้างของเก้าอี้นั้นถูกคิดมาจากวิธีการพับเพื่อเพิ่มความแข็งแรงแต่ยังมีน้ำหนักเบา ส่วนความโค้งและช่องเปิดต่างๆ ก็ถูกคิดมาเพื่อให้พลาสติกไหลไปทั่วพิมพ์ได้สะดวก วางซ้อนกันได้ง่าย และน้ำไหลผ่านได้ดี
Monobloc ไม่ได้ประสบความสำเร็จตั้งแต่แรกเนื่องจากวิกฤติราคาน้ำมันทั่วโลกในช่วงเวลานั้นทำให้ Monobloc มีต้นทุนที่สูงขึ้น ทั้งราคาพลาสติกและค่าขนส่ง บวกกับสังคมเริ่มตื่นตัวกับเรื่องสิ่งแวดล้อม ทำให้วัสดุพลาสติกกลายเป็นวัสดุที่ขาดความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมซึ่งส่งผลต่อยอดขายโดยตรง
แต่หลังจากสิ้นสุดวิกฤติเศรษฐกิจในยุโรปในช่วงปี 1980 คุณ Henry ได้พัฒนาเทคโนโลยีการฉีดพลาสติกให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นจนสามารถลดเวลาการผลิตเหลือน้อยกว่าสองนาทีต่อตัว ทำให้สินค้าพลิกกลับมาแข่งขันได้และขยายตลาดออกไปอย่างรวดเร็วและกว้างขวาง
ในปัจจุบันมีเก้าอี้ Monobloc กระจายอยู่ทั่วโลกมากกว่าหนึ่งพันล้านตัว! และยังคงถูกอ้างอิงเป็นต้นแบบการผลิตเก้าอี้พลาสติกจนมาถึงทุกวันนี้ เพราะงั้น น้องไม่ใช่แค่เก้าอี้งานวัดธรรมดา น้องคือ นวัตกรรม
ก่อนที่จะผลิตเก้าอี้ Monobloc นั้น Henry Massonnet เคยผลิตเก้าอี้พลาสติกสามขาแบบไม่มีพนักพิงที่ซ้อนกันได้มาก่อน ซึ่งก็กลายมาเป็นต้นแบบเก้าอี้พลาสติกร้านอาหารข้างทางของบ้านเราในทุกวันนี้
ทำไมคนถึงนิยมใช้?
- สีสันสดใส หัวใจกระชุ่มกระชวย ยิ่งเวลาเห็น เก้าอี้พลาสติกสีแดง สีน้ำเงิน สีเขียวมะนาว ตามร้านริมทางแล้วรู้สึกสงสัยว่าทำไมเจ้าของร้านเขาจึงกล้าที่จะเล่นสีฉูดฉาดได้ขนาดนี้ แต่แท้จริงที่พ่อค้าแม่ขายเลือกสีเก้าอี้ได้แจ่มว้าวขนาดนี้ก็เพราะว่า สีเม็ดพลาสติก นั่นเอง โดยส่วนมากเป็นชุดแม่สี RGB (แดง เขียว น้ำเงิน) และเมื่อเกิดผลิตจำนวนมากๆ แล้ว การที่ต้องพยายามผสมสีใหม่ๆ ให้มีมากขึ้นอีก จึงเป็นเรื่องที่เปลืองทรัพย์และเปลืองเวลา ทำให้ชุดสีพื้นฐานของเก้าอี้เหล่านี้จึงกลายเป็น Pantone เริ่มต้นแก่บุคคลทั่วไปโดยปริยาย
- มีทุกขนาดให้เลือกสรร แบ่งขายให้ตามต้องการ เมื่อดีไซน์ใดๆ ในโลกไม่สามารถตอบโจทย์ได้ด้วยวิธีเดียว เก้าอี้พลาสติกจึงได้ถูกผลิตในรูปแบบหลากหลายเพื่อแก้ปัญหาในทุกท่านั่งอิริยาบถ ตั้งแต่เก้าอี้นั่งยองๆ สำหรับซักผ้า เก้าอี้แบบไม่มีพนักพิงที่เน้นความคล่องตัว หรือมีพนักพิงสำหรับนั่งเอนกาย ยันเก้าอี้พลาสติกที่มีอาร์มแชร์แบบจริงจัง แน่นอนว่าสะดวกสบาย จะซื้อตัวเดียวหรือยกโหลก็มายกไปได้เลย
- มันซ้อนกันได้ จุดเด่นของเก้าอี้พลาสติกคือความเบาหวิว ยิ่งคนที่ต้องขายของตามริมทางแล้วการที่ต้องเคลื่อนย้ายตลอดเวลา เปิดร้าน ปิดร้าน ยกขึ้นรถเข็นอีก การรวบเก้าอี้ทีละเยอะๆ ซ้อนกันแล้วยกไปเก็บทีเดียว ก็ดูจะเป็นเรื่องง่ายๆปลอกกล้วยเข้าปากไปซะงั้น นับว่าความสามารถของเก้าอี้พลาสติกในข้อนี้มาแรงแซงทุกโค้ง
- ไม่ได้มีไว้แค่คนนั่ง อย่างอื่นก็ทำให้ได้ ‘เก้าอี้เขามีไว้นั่ง’ เป็นคำพูดที่หลายคนคงเคยได้ยินกันผ่านหูมาบ้าง แต่คำนี้คงใช้ไม่ได้กับเก้าอี้พลาสติกนี้ เพราะนอกจากจะให้คนใช้งานแล้ว การประยุกต์ไปทำอย่างอื่นก็เป็นความคิดที่สร้างสรรค์ไม่น้อย ยิ่งถ้ามองในมุมของคนไทยแล้วจะเห็นได้ว่าเก้าพลาสติกหรือเก้าอี้งานวัดตัวนี้สามารถเป็นได้ตั้งแต่ การวางพัดลมเพื่อยกให้สูงขึ้น การเอาถุงดำมาครอบให้กลายเป็นที่ใส่ขยะ หรือแม้แต่เอามาวางเป็นกรวยกั้นทางก็ทำให้ได้ เรื่องว่าเอนกประสงค์สุดๆ ทุกการใช้งาน
- ราคาที่เห็นแล้วยังสบายใจซื้อ ถึงแม้ว่าในปัจจุบันราคาของเก้าอี้พลาสติกไม่ได้ถูกเหมือนในอดีต แต่แน่นอนว่ามันก็ยังมีราคาค่อนข้างถูกเมื่อเทียบกับเก้าอี้ที่ทำจากวัสดุอื่นๆ ถ้าหากเปิดกิจการหรือทำกิจกรรมที่จำต้องมีเก้าอี้เป็นส่วนหนึ่งในนั้นและเรามีงบที่จำกัด เก้าอี้พลาสติกจึงเป็นตัวเลือกแรกๆ ในการพิจารณาเลือกใช้
.
คงต้องบอกว่าเก้าอี้พลาสติก หรือเก้าอี้งานวัดที่หลายคนคุ้นชิน ตัวนี้อาจจะถือได้ว่าเป็นสินค้าตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดในการเข้ามาของโลกาภิวัฒน์ เพราะการที่ใช้กันอย่างแพร่หลายทั่วโลกมากจนมันกลายเป็นสิ่งที่ไม่มีความหมายเลยในความคิดของหลายๆคน ถึงกับมีการโต้เถียงกันว่าไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อใช้ยาวนาน และบางคนยังบอกว่าทำให้เก้าอี้ตัวอื่นๆที่สร้างมาจากวัฒนธรรมของแต่ละประเทศความแตกต่างนี้ได้จางหายไป
แต่เราก็สามารถมองได้อีกเหมือนกันว่า เก้าอี้ตัวนี้มันถูกใช้กันอย่างทั่วโลกเพราะว่าราคามันถูก และทุกคนสามารถซื้อมันได้ หรืออาจจะเป็นเครื่องหมายที่ดีในการพูดเรื่องของความเท่าเทียมกันในสังคม และความก้าวหน้าของเศรษฐกิจในทั่วโลก
.
.
ขอบคุณข้อมูลจาก : Art of ,The Cloud, มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์
ร่วมแสดงความคิดเห็น