🍣สายซูชิ ซาชิมิ และปลาดิบ แพทย์ มช.เตือน ระวัง! เสี่ยงติดพยาธิในกระเพาะและลำไส้โดยไม่รู้ตัว
หลายคนชื่นชอบเมนูปลาดิบ ไม่ว่าจะเป็นซูชิ ซาชิมิ หรืออาหารทะเลดิบต่าง ๆ เพราะรสชาติสดอร่อย แต่รู้หรือไม่ว่า อาหารทะเลดิบอาจมี “พยาธิอะนิซาคิส” (Anisakis) ปะปนอยู่ และอาจทำให้เกิดโรคที่เรียกว่า “อะนิซาคิเอซิส” (Anisakiasis) ซึ่งส่งผลต่อระบบทางเดินอาหารได้
พยาธิอะนิซาคิสคืออะไร?
พยาธิอะนิซาคิสเป็นพยาธิตัวกลมที่พบในปลาทะเลและสัตว์ทะเลหลายชนิด เช่น
- ปลาแซลมอน
- ปลาทูน่า
- ปลาทู
- ปลากะพง
- ปลาซาร์ดีน
- ปลาดาบ
- หมึก
แม้ประเทศไทยจะพบผู้ป่วยไม่มากนัก แต่มีรายงานตรวจพบตัวอ่อนของพยาธิชนิดนี้ในปลาทะเลจากทั้งอ่าวไทยและทะเลอันดามัน
ติดพยาธิได้อย่างไร?
การติดเชื้อเกิดจากการรับประทานปลาดิบหรืออาหารทะเลที่ปรุงไม่สุก ซึ่งมีตัวอ่อนของพยาธิฝังตัวอยู่ เมื่อเข้าสู่ร่างกาย พยาธิอาจไปเกาะที่กระเพาะอาหารหรือลำไส้ ทำให้เกิดอาการต่าง ๆ ตามมา อาการที่ควรสังเกต
- พยาธิฝังในกระเพาะอาหาร
- อาการมักเกิดภายใน 1-12 ชั่วโมงหลังรับประทานอาหาร
- ปวดท้องรุนแรงบริเวณลิ้นปี่
- คลื่นไส้ อาเจียน
- แน่นท้อง
- ระคายคอหรือไอ
- บางรายอาจอาเจียนพบตัวพยาธิออกมา
- พยาธิฝังในลำไส้ อาการมักเกิดหลังรับประทาน 5-7 วัน
- ปวดท้องเรื้อรัง
- คลื่นไส้ อาเจียน
- ท้องเสีย
- ปวดท้องคล้ายไส้ติ่งอักเสบ
- ลำไส้อักเสบ
- อาการแพ้ บางคนอาจมีอาการแพ้จากพยาธิ เช่น
- ผื่นคัน
- ลมพิษ
- หน้าบวม ปากบวม
- หายใจลำบาก
- ภาวะแพ้รุนแรง (Anaphylaxis)
❓กินปลาดิบอย่างไรให้ปลอดภัย?
วิธีที่ดีที่สุด คือ หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารทะเล (เช่น ปลา หมึก) ดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ ที่ไม่ถูกสุขลักษณะ หากจำเป็นต้องรับประทาน ควรเลือกจากร้านที่ได้มาตรฐานและผ่านกระบวนการแช่แข็งตามมาตรฐานความปลอดภัย
ที่สำคัญต้องรู้ว่า
การบีบมะนาว
การใส่วาซาบิ
การดองซีอิ๊วหรือซอสต่าง ๆ
ไม่สามารถฆ่าพยาธิได้ พยาธิจะถูกทำลายได้ด้วยการปรุงสุก หรือการแช่แข็งที่อุณหภูมิต่ำตามมาตรฐานเท่านั้น
หากสงสัยว่าติดพยาธิ ควรทำอย่างไร?
หากมีอาการปวดท้องรุนแรง คลื่นไส้ อาเจียน หรือมีอาการผิดปกติหลังรับประทานปลาดิบ ควรรีบพบแพทย์ทันที แพทย์อาจพิจารณาส่องกล้องตรวจทางเดินอาหาร ซึ่งเป็นวิธีที่สามารถมองเห็นและนำพยาธิออกได้โดยตรง และเป็นวิธีรักษาที่ได้ผลดีที่สุด
แม้ซูชิและซาชิมิจะเป็นเมนูยอดนิยมของคนรักอาหารญี่ปุ่น แต่การรับประทานปลาดิบก็มีความเสี่ยงต่อการติดพยาธิอะนิซาคิสได้ หากมีอาการปวดท้องเฉียบพลัน คลื่นไส้ อาเจียน หรือผื่นแพ้หลังรับประทานอาหารทะเลดิบ อย่านิ่งนอนใจ ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม
“ความสดไม่ใช่เครื่องการันตีความปลอดภัย การเลือกรับประทานอาหารที่ปรุงสุกและได้มาตรฐาน ยังเป็นวิธีลดความเสี่ยงจากพยาธิและโรคติดเชื้อที่ดีที่สุด”
อ้างอิง 1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Anisakiasis: Life cycle of Anisakis spp. Available from: https://www.cdc.gov/dpdx/anisakiasis/index.html
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Clinical Care of Anisakiasis. Available from: https://www.cdc.gov/anisakiasis/about/index.html
- Audicana MT, Kennedy MW. Anisakis simplex: from obscure infectious worm to inducer of immune hypersensitivity reactions. Clin Microbiol Rev. 2008;21(2):360–379.
- Pacios E, Arias-Diaz J, Zuloaga J, Gonzalez-Armengol J, Villarroel P, Balibrea JL. Albendazole for the treatment of anisakiasis ileus. Clin Infect Dis. 2005;41(12):1825–1826.
- Fujikawa H, Kuwai T, Yamaguchi T, Miura R, Sumida Y, Takasago T, et al. Gastric and enteric anisakiasis successfully treated with Gastrografin therapy: a case report. World J Gastrointest Endosc. 2018;10(3):69-73.
- U.S. Food and Drug Administration (FDA). Fish and Fishery Products Hazards and Controls Guidance: Parasite Destruction. Chapter 5: Parasites. Available from: https://www.fda.gov/media/80777/download
- MSD Manual Professional Edition. Anisakiasis. Available from: https://www.msdmanuals.com/
- Krainara U, Muranishi K. Anisakis spp. in Thailand: พยาธิอะนิซาคิสในประเทศไทย. J Dept Med Sci. 2024;66(1):156–168.
ขอขอบคุณข้อมูลจาก :นายแพทย์เควิน เจริญวิไลศิริ และผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ขวัญกมล ลิ้มโสภาธรรม อาจารย์ประจำภาควิชาปรสิตวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
เรียบเรียง : นางสาวนันทพร ระบิน
ภาพ / ข่าว : งานสื่อสารองค์กร คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ติดตามผ่านทาง Facebook : https://cmu.to/GSe26
#พยาธิในกระเพาะและลำไส้ #สายซูชิซาชิมิและปลาดิบ #MedCMU #คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ #แพทย์เชียงใหม่ #แพทย์มช #หมอสวนดอก #แพทย์สวนดอก #โรงพยาบาลสวนดอก #MedCMUในมือคุณ #สื่อสารองค์กรMedCMU
ร่วมแสดงความคิดเห็น