“…ใครบอกว่าเหนือต๊ะต่อนยอน ผมเถียงเลย ที่จริง เหนือมันสวยงามได้ และเหนืออนุรักษ์ได้…”
– คุณ บัญชา ชุ่มศรี –
ร่องรอยแห่งล้านนา…ที่สะท้อนผ่านการขับขานทางดนตรี
ท่วงทำนองแห่งล้านนา มักถูกจดจำในภาพลักษณ์ของความแช่มช้า และอ่อนช้อย เมื่อพูดถึงดนตรีล้านนา มักจะถูกพูดถึงเพียง สะล้อ ซอ ซึง ซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์โดดเด่นของเสน่ห์ดนตรีล้านนา แต่ทว่าภายใต้จังหวะที่เนิบนาบ เบื้องหลังเครื่องดนตรีเหล่านั้น กลับซ่อนลมหายใจของยุคสมัย ที่ส่งเสียงกังวานผ่านกาลเวลามานับศตวรรษ ในปัจจุบันนี้เสียงของสะล้อ ซอ ซึง ยังคงอยู่ ไม่เลือนหายไป พร้อมกับเสียงอันไพเราะ จากการขับซอ ที่ยังคงเอื้อนเอ่ย ขับขานให้ได้ยิน เพียงแต่สิ่งเหล่านี้ ได้มีการปรับรูปทรงไปตามยุคสมัย เพื่อปลุกจิตวิญญาณแห่งนครพิงค์ให้ลุกโชนขึ้นอีกครั้ง
กาลเวลาแปรผัน แต่เสียงดนตรียังคงก้องกังวานไปทั่วแผ่นดินล้านนา
แต่เดิม เมื่อพูดถึงดนตรีล้านนา ใครหลายคนมักจะนึกถึงเพียงแค่ สะล้อ ซอ ซึง เครื่องดนตรีที่เป็นเอกลักษณ์สำคัญของทางภาคเหนือ แต่ยังมีอีกหนึ่งประเภท ที่เป็นเอกลักษณ์ทางด้านดนตรีล้านนามาอย่างยาวนานเช่นเดียวกัน นั่นคือ การขับซอ ที่ไม่ได้หมายถึง ซอ ที่เป็นเครื่องดนตรี แต่เป็นการขับขาน หรือการขับร้องเพลงด้วยคำเมือง หรือภาษาถิ่น อันเป็นเอกลักษณ์เฉพาะล้านนา เสียงที่ขับขานออกมานั้น มักจะสะท้อนถึงวิถี ความเป็นอยู่ ของคนในสมัยก่อน และยังแสดงถึงความเชี่ยวชาญ ความสามารถของช่างซอล้านนา ซึ่งคนล้านนาในสมัยก่อน นิยมใช้ดนตรีเป็นสิ่งสร้างความเพลิดเพลินใจในงานประเพณีต่าง ๆ ถึงแม้ในปัจจุบันโลกจะหมุนเร็วเพียงใด แต่มหรสพดั้งเดิมนี้ ก็ยังคงแทรกซึมอยู่ในทุกจังหวะชีวิตของชาวล้านนา และทำหน้าที่มอบความสนุกสนาน เพลิดเพลินให้กับชาวล้านนาเหมือนดั่งเดิมไม่เคยเปลี่ยน
เมื่อสายลมแห่งการเปลี่ยนแปลงพัดมาถึง ดนตรีล้านนาก็ไม่ได้ถูกแช่แข็งไว้บนหิ้ง แต่ได้ถูกนำมาประยุกต์ และตีความใหม่ กลายเป็นปรากฏการณ์ที่ทำให้คนทั้งประเทศต้องหันกลับมามอง และทำความรู้จักกับมนต์เสน่ห์ดนตรีล้านนา อย่างที่ คุณธิตินัดดา จินาจันทร์ นักวิจัยชำนาญการพิเศษ สถาบันพหุศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้พูดถึงปรากฏการณ์ของดนตรีล้านนา ที่ SL MUSIC ได้นำไปเผยแพร่ในรายการ Thailand Band Wars ศึกสังเวียนรถแห่ ของ Workpoint จนทำให้ดนตรีล้านนาเป็นที่พูดถึงในวงกว้าง “…อย่างปรากฏการณ์ล่าสุด ไวท์ SL MUSIC ที่เขาเอาทั้งซอก็ดี เอาพวกเครื่องดนตรีทั้งหลาย ไปใช้ประกวด ซึ่งทำให้คนรู้จัก ทำให้คนทั้งประเทศได้รู้จักว่าซอคืออะไร ปี่คืออะไร ปี่จุมคืออะไร …”
ทำความรู้จัก…ผู้สานต่อความภาคภูมิใจแห่งดนตรีล้านนา
คุณไวท์ บัญชา ชุ่มศรี จากวง SL MUSIC ผู้สานต่อ และซึมซับศิลปะจากผู้เป็นพ่อ ก้าวแรกที่ทำให้เมล็ดพันธุ์แห่งศิลปินพื้นบ้าน ค่อย ๆ เติบโตขึ้น คุณพ่อ เจษฎา ชุ่มศรี ได้บอกเล่าด้วยความภาคภูมิใจ จากจุดเริ่มต้นที่ลูกชายอยากจะขับซอให้ได้ เหมือนที่พ่อซอ การสั่งสมประสบการณ์ การฝึกซ้อม เล่าเรียน ด้วยความมุ่งมานะ ก่อให้เกิดดอกผลที่งดงาม คุณไวท์ ได้กลายมาเป็นหนึ่งในตัวแทนของคนรุ่นใหม่ ที่ยังคงอนุรักษ์คำเมือง และสานต่อเสียงดนตรีล้านนาให้ยังคงดังอยู่ในใจของทุกคน ยกระดับดนตรีล้านนาจากท้องถิ่น สู่ระดับประเทศ อัตลักษณ์แห่งเมืองเหนือที่ถูกฝังรากลึกอยู่ในทุกตัวโน้ตที่วงดนตรีนี้ได้บรรเลงต่อหน้าทุกคน
“…กลัวทุกสิ่งที่มันมีคุณค่า มันจะหายจากโลกมนุษย์ใบนี้ไป เราจะทำอย่างไร ไม่ให้สิ่งพวกนี้มันหายไปจากโลก ผมเอาซอไป ซอแบบเมืองเลย แต่เอาใส่ดนตรีสากล…”
– คุณ บัญชา ชุ่มศรี –
เมื่อรากเหง้าอันทรงคุณค่า ถูกนำมาจัดวางอย่างถูกที่ ถูกเวลา สิ่งที่เคยถูกมองว่าเป็นเพียงมหรสพเฉพาะกลุ่ม จึงกลายเป็นพลังที่ขับเคลื่อนกลุ่มชน คุณไวท์ ผู้ที่พยายามแสดงให้เห็นว่า ดนตรีล้านนา สามารถปรับเข้าได้กับทุกเสียงดนตรี ไม่ได้เป็นเพียงความเชื่องช้า เหมือนที่ใครต่างเข้าใจกัน อย่าง การผสานจิตวิญญาณแห่งล้านนาเข้ากับดนตรีสากล นำไปโชว์ในงานประเพณีต่าง ๆ อย่าง ประเพณีปีใหม่เมือง วันขึ้นปีใหม่ เทศกาลแห่งความสุข ที่แทรกคลอด้วยเสียงดนตรีล้านนา ก่อบังเกิดความสนุกสนานแบบไร้ขีดจำกัด
“…ผมเชื่อว่าปีนี้เป็นปีที่เพลงเหนือ หรือศิลปะเหนือจะมาแรงมาก แต่มันแค่ยังไม่ถูกขุดมาใช้ หรือวางไว้ ในจุดที่มันเป็น…”
– คุณ บัญชา ชุ่มศรี –
ภูมิปัญญาแห่งนครพิงค์ คือสายน้ำแห่งวัฒนธรรมที่ไหลเวียน และปรับรูปทรงไปตามภาชนะของยุคสมัย ตราบใดที่เสียงซอ ยังคงถูกขับขานด้วยความเข้าใจ ดนตรีที่เป็นดั่งภูมิปัญญาล้ำค่านี้ ก็จะยังคงก้องกังวานไปทั่วดินแดนล้านนา ตราบนานเท่านาน
ร่วมแสดงความคิดเห็น