40 ปี มูลนิธิรณรงค์ไม่สูบบุหรี่-40 ปี กฏบัตรออตตาวาเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ

วันก่อนไปร่วมงาน 25 ปีแห่งการก่อตั้งสสส.ได้ฟังการบรรยายของผู้แทนองค์การอนามัยโลกประจำประเทศไทย Dr.Olivia Nieveras ในหัวข้อ “ 40 กฏบัตรออตตาวาเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ” ที่สสส.กำเนิดขึ้นตามแนวคิดใหม่นี้เกี่ยวกับการสร้างเสริมสุขภาพ
มีสไลด์หนึ่งที่แสดงถึง การเปลี่ยนกรอบความคิดเกี่ยวกับสุขภาพ
• จากที่เป็นหน้าที่เฉพาะของวงการสุขภาพ —>เป็นหน้าที่ของทุกคน
• จากการเป็นแค่ฝ่ายตั้งรับ —>เป็นการทำงานของภาคีเชิงรุก
• จากการให้คำแนะนำ/สุขศึกษา —>เป็นการออกกฏหมาย ภาษี และสิ่งแวดล้อม
• จากเน้นให้การรักษาพยาบาลคนป่วย —>เป็นเน้นการป้องกันโรค
• จากปัจจัยเสี่ยงส่วนบุคคล—>เป็นปัจจัยกำหนดสุขภาพของสังคมและ
ความเสมอภาค
สไลด์นี้ ทำให้เข้าใจง่ายขึ้น ถึงการเปลี่ยนกรอบความคิดของกฏบัตรออตตาวา เกี่ยวกับสุขภาพ/ปัจจัยที่จะทำให้บุคคลมีสุขภาพดีขึ้น
ว่าต้องมองออกนอก“วงการสุขภาพ”เดิมๆ ที่คิดถึงเฉพาะ คลินิก โรงพยาบาล ร้านขายยา สถานบริการสุขภาพอื่นๆ
โดยต้องให้ ภาคส่วน วงการ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับวงการสุขภาพ เข้ามามีส่วนร่วมในการทำให้บุคคลมีสุขภาพดีขึ้น “Engage non health sectors to address health”
ผ่าน 5 กลยุทธ์ของกฏบัตร คือ 1 สร้างนโนบายสาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาพ 2 สร้างสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ 3 เสริม-พัฒนาความเข้มแข็งของชุมชน 4 การพัฒนาทักษะส่วนบุคคล และ 5 การปรับระบบบริการให้เน้นการสร้างเสริมสุขภาพ
ก่อนเกิดกฏบัตรออตตาวา ทางแคนาดาพบว่า สาเหตุการเจ็บป่วยด้วยโรคต่างๆ ส่วนใหญ่เกิดจากพฤติกรรมส่วนบุคคล เช่นการสูบบุหรี่ การดื่มสุรา การไม่ออกกำลังกาย การกินอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพ
การรณรงค์ไม่สูบบุหรี่/ควบคุมยาสูบ เป็นรูปธรรมสำคัญ ที่จะต้องใช้ทั้ง 5 กลยุทธ์ตามกฏบัตรออตตาวามาทำพร้อมๆกัน
โดยการรณรงค์ให้ความรู้พิษภัยบุหรี่ จัดอยู่ในข้อ 4 การพัฒนาทักษะส่วนบุคคล ที่ทำให้คนรู้พิษภัย ระดับความเสี่ยงที่จะป่วย การปฏิเสธที่จะไม่สูบ และการเลิกสูบบุหรี่
ความแตกต่างของอัตราการสูบบุหรี่ของแต่ละประเทศ จึงขึ้นอยู่กับว่า จะสามารถใช้กลยุทธ์อื่นๆตามที่กฏบัตรออตตาวากำหนด เช่นนโยบาย กฏหมาย ภาษีบุหรี่ การบังคับใช้กฏหมายห้ามสูบบุหรี่ในที่สาธารณะ การที่ชุมชนร่วมเฝ้าระวังไม่ให้ขายบุหรี่แก่เด็ก การจัดการให้คนที่จะเลิกบุหรี่เข้าถึงการรักษาเพื่อเลิกฯลฯ ว่าทำได้ดีเพียงใด
ผู้ใหญ่ในบ้านเมืองเราส่วนใหญ่ ยังเข้าใจว่า การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเสี่ยงสุขภาพของบุคคล เช่นการสูบบุหรี่ ดื่มสุรา การกินอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพ อยู่ที่การรณรงค์เท่านั้น จึงเกิดความเข้าใจว่า การสูบบุหรี่ไม่ลด คนเป็นเบาหวานมากขึ้น อ้วนมากขึ้น เป็นเพราะสสส.ทำงานไม่มีประสิทธิภาพ
ความเข้าใจเช่นนี้ ไม่เอื้อต่อการที่จะทำให้ฝ่ายที่มีหน้าที่กำหนดนโยบาย กฏหมาย ภาษีสินค้าทำลายสุขภาพ การบังคับใช้กฏหมายที่เกี่ยวข้อง
เห็นความสำคัญของบทบาทที่ต้องทำ ในการลดปัจจัยเสี่ยงสุขภาพ
ศ.นพ ประกิต วาทีสาธกกิจ 15 พฤษจิกายน 2569
อ้างอิง
https://www.chonlatit.com/data/HL/OttawaCharter1986_thai.pdf

ร่วมแสดงความคิดเห็น