หลายท่านที่มากราบสักการะที่วัดพระธาตุช่อแฮ พระอารามหลวง วัดคู่บ้านของเมืองของ จ.แพร่ และวัดประจำปีเกิดปีขาล อาจจะแปลกใจว่า ทำไมถึงพบพระพุทธรูป เจดีย์ ศิลปะพม่าปะปนอยู่กับพระพุทธรูปศิลปะเชียงแสน และศิลปะรัตน์โกสินทร์ ฯลฯ และเจดีย์ศิลปะของล้านนา แปลกไหม
พระโกศัยเจติยารักษ์ รองเจ้าคณะ จ.แพร่ เจ้าอาวาสวัดพระธาตุช่อแฮ พระอารามหลวง เจริญพรว่า หากพุทธศาสนิกชนและนักท่องเที่ยวมาที่วัดพระธาตุช่อแฮ พระอารามหลวง แห่งนี้ จะพบสิ่งก่อสร้างศิลปะพม่าอยู่ 6 อย่าง เป็นที่งวยงงกับคนที่สังเกตุ ว่ามาได้อย่างไร ?
อย่างที่ 1 พระเจ้านอน ทางบันไดนาคก่อนที่ขึ้นสู่องค์พระธาตุช่อแฮ จะพบศาลาพระเจ้านอน และพระเจ้านอน พระพุทธรูปปางไสยาสน์ ปูนปั้น ลงรักษ์ปิดทอง ศิลปะพม่า สกุลช่างมัณฑะเลย์ พระวรกายทอดยาวในท่าปางไสยาสน์ ประทับบนแท่นสูง (เตียง) ที่ประดับด้วยไม้ลายฉลุลวดลายพันธุ์พฤกษา พระพักตร์กลม พระหัตถ์ขวายกขึ้นรับพระเศียร พระหัตถ์ซ้ายทอดยาวไปตามพระวรกาย ครองจีวรห่มเฉียง เป็นริ้วซ้อนทับกันอย่างพระพุทธรูปพม่า สร้างโดยพ่อจองปัน จิต๊ะแค และแม่ออน ปรางสุวรรณ ในปี พ.ศ.2459 ซึ่งในสมัยก่อนผู้ที่ขึ้นสักการะองค์พระธาตุ ต้องเข้าไปกราบพระเจ้านอนก่อน
อย่างที่ 2 พระพุทธรูปพม่า 2 องค์ เป็นพระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัย ศิลปะพม่า ประดิษฐานอยู่ด้านซ้ายหลวงพ่อช่อแฮ พระประธานในพระอุโบสถ เป็นพระพุทธรูปที่งดงามมาก สะดุดตาอย่างยิ่ง ที่ส่งให้พระประธานในพระอุโบสถโดดเด่นยิ่งขึ้น สันนิษฐานว่า ก่อสร้างเมื่อสร้างหลวงพ่อช่อแฮ เสร็จแล้ว
อย่างที่ 3 ซุ้มมณฑปพระเจ้าทันใจ เป็นเจดีย์ทรงปราสาทแบบพม่า อยู่ด้านหลังเจดีย์พระธาตุช่อแฮ ในส่วนตอนล่างของเจดีย์ จะเป็นช่องคูหา ทะลุสามด้าน ภายในประดิษฐานพระเจ้าทันใจปางสมาธิ เสาซุ้มพระเจดีย์ตกแต่งด้วยปูนปั้นประดับกระจก ส่วนหน้าบันเป็นรูปปูนปั้นปิดทอง ลานพันธุ์พฤกษา แบบพม่า มุมด้านบนฆณฑป ประดับด้วยหม้ออกไม้บูรณฆฎะ
อย่างที่ 4 พระเจ้าทันใจหรือหลวงพ่อทันใจ ปางสมาธิ ลงรักปิดทอง ศิลปะเชียงแสน สร้าง พ.ศ. 2464 ผู้สร้างส่างคำปัน เป็นชาวไทใหญ่ (เงี้ยว) (แม้จะเป็นศิลปะเชียงแสน แต่ผู้สร้างเป็นชาวพม่า จึงทำให้พระเจ้าทันใจที่วัดนี้ ผสานผสมระหว่างศิลปะพม่ากับสมัยเชียงแสน)
อย่างที่ 5 ซุ้มปราสาทประตูทางเข้าพระธาตุ ทั้ง 4 ทิศ สร้างพ.ศ.2460 และได้บูรณะขึ้นใหม่ลงรักปิดทอง
อย่างที่ 6 เจดีย์ “เฮคแมน” บรรจุกระดูกคหบดีค้าไม้ชาวพม่า (จากหนังสือ ครูบาศรีวิชัย ตามรอย) ปฎิสังขรณ์ก่อสร้างปูชนียสถานบานวัตถุ จ.ลำปาง เชียงราย พะเยา แพร่ แม่ฮ่องสอน ตาก และสุโขทัย ของสมาคมชาวลำพูน กทม. อยู่ด้านทิศตะวันออกใกล้กับซุ้มมณฑปพระเจ้าทันใจ ลักษณะเจดีย์เป็นรูปทรงกลม ลวดลายศิลปะพม่าอย่างเห็นได้ชัดเจน
ทำไม ? วัดพระธาตุช่อแฮฯ วัดคู่บ้านคู่เมือง จ.แพร่ จึงมีศิลปะพม่าปะปนอยู่ พระโกศัยเจติยารักษ์ รองเจ้าคณะ จ.แพร่ เจ้าอาวาสวัดพระธาตุช่อแฮ พระอารามหลวง กล่าวว่า จากการสันนิษฐาน ในปี พ.ศ.2426 รัฐบาลสยามอนุญาตให้บริษัทต่างชาติเข้ามาสัมปทานไม้ในเมืองแพร่ ซึ่งมี บริษัทบอมเบย์เบอร์มาของอังกฤษ บริษัทนี้มีความชำนาญในการทำป่าไม้จากพม่า เนื่องจากป่าไม้ยังอุดมสมบูรณ์ และค่าสัมปทานถูกกว่าในพม่า จึงได้นำคนงานเงี้ยวหรือไทใหญ่ กะเหรี่ยง พม่า เพื่อช่วยทำไม้
และจากคำบอกเล่ากล่าวอีกนัยหนึ่งว่า ชาวพม่าที่เข้ามาค้าขายอยู่เมืองแพร่สมัยนั้น ประกอบกับคนประเทศพม่าเป็นคนที่นับถือพระพุทธศาสนาอย่างเหนียวแน่น จะสร้างวัดเพื่อเป็นสถานที่ทำบุญ และอุทิศส่วนกุศลให้กับตนเองในภายภาคหน้า และบรรพบุรษตามความเชื่อ จะสังเกตเห็นวัดพม่าใน จ.แพร่ มี 3 วัดที่เห็นได้ชัดเจน ได้แก่วัดสระบ่อแก้ว วัดต้นธง และวัดจอมสวรรค์
ส่วนวัดพระธาตุช่อแฮ พระอารามหลวง มีศิลปะพม่าปะปนอยู่เห็นชัดเจนที่สุด 6 อย่าง ตามที่ได้กล่าวไปแล้ว ในขณะที่อาคารบอมเบย์เบอร์มา อาคารแห่งประวัติศาสตร์นี้ สร้าง พ.ศ.2432 ถูกรื้อถอนไป แต่ที่วัดพระธาตุช่อแฮ พระอารามหลวง ยังมีศิลปะพม่าให้ท่านได้เข้ามาชื่นชม ความรัก ศรัทธาในพระพุทธศาสนาของชาวพม่า ที่เข้ามาอาศัยอยู่เมืองแพร่ จึงเป็นสิ่งที่แปลกเพราะวัดนี้ ไม่ใช่วัดพม่าในประเทศไทย แต่มีสิ่งก่อสร้างศิลปะพม่าปะปนอยู่
ร่วมแสดงความคิดเห็น