เกษตร

“เป็นเกษตรกรแต่อดอยาก” ยุทธพงษ์ รัตนวิทย์ หรือ “พี่จ่อย” เกษตรกรบ้านคลองมะละกอ ต.สระขวัญ จ.สระแก้ว เอ่ยประโยคที่ดูจะไม่เกินเลยความจริงในการเปรียบสถานภาพเกษตรกรไทยยุคปัจจุบัน เพราะแต่ละคนล้วนมีหนี้สินรุงรังรัดตัว ต้นทุนการผลิตสูงแต่ราคาขายตกต่ำ สวนทางกับค่าครองชีพที่มีแต่แพงขึ้นๆ ได้มาเท่าไหร่ไม่เคยพอ หนำซ้ำของกินใกล้ตัวที่เพาะปลูกอยู่ทุกวันกลับกินไม่ได้ เพราะ “ไม่กล้ากิน” พืชผักที่ตัวเองละเลงเคมีใส่ให้งอกงามเพื่อเอาไปขายเท่านั้น เงินในกระเป๋าไม่มี พืชผักที่ปลูกก็กินไม่ได้ เพราะเน้นขาย แบบนี้จะไม่ให้เรียกว่าอดอยากได้อย่างไร ก่อนจะเริ่มเส้นทางเกษตรกรรมนั้น ยุทธพงษ์ เป็นเพียงพนักงานโรงงานทั่วไป แต่ด้วยหัวใจที่รักการเกษตรและอยากจะทำเป็นอาชีพ จึงลาออกจากงานประจำมาทุ่มให้กับแปลงเกษตรของตัวเอง เขาลงมือครั้งแรกเมื่อ 10 กว่าปีก่อน แต่ก็ไปไม่รอด เพราะโดนเอาเปรียบ ถูกกดราคาช่วงต้นฤดูกาล รายได้จึงไม่คุ้มกับค่าปุ๋ย ค่ายา พอใกล้หมดฤดูราคาก็จะขึ้น กระตุ้นให้เกษตรกรทำต่อ “มันเป็นวัฎจักรหลอกล่อเรา พอต้นทุนการผลิตไม่มีก็ต้องไปกู้หนี้ยืมสินเกี่ยวพันรัดตัว” พี่จ่อย ว่า แม้ครั้งแรกจะล้มเหลวจนต้องกลับไปทำงานประจำเพื่อดำรงชีพ แต่เขาก็ยังเชื่อมั่นในการอยากทำเกษตรอยู่เสมอ เขาเข้า-ออกจากงานประจำ เพื่อมาทำเกษตรแบบนี้ถึง 3 ครั้ง แต่ก็ยังไม่สามารถทำเกษตรได้อย่างที่คาดหวัง ซึ่งความล้มเหลวทุก ๆ ครั้ง กลับเป็นแรงบันดาลให้ทบทวนข้อผิดพลาด จนกระทั้งลงมือการทำเกษตรในครั้งที่ 4 ครั้งนี้ไม่เหมือนกับทุกครั้งที่ผ่านมา พี่จ่อยละทิ้งการทำเกษตรแบบเคมีแล้วมาทำเกษตรอินทรีย์ […]

นโยบายที่มุ่งเน้นการส่งออก ทำให้เกษตรกรต้องปลูกพืชเชิงเดี่ยว ซึ่งอาจทำให้ GDP (ผลิตภัณฑ์รวมในประเทศ) ของประเทศสูงขึ้นก็จริง แต่อีกด้านหนึ่ง ก็ทำให้ทรัพยากรที่เคยมีอยู่ตามธรรมชาติลดความหลากหลาย ทางเลือกของการบริโภคเหลือน้อยลง และเป้าหมายของความมั่นคงทางอาหารในแต่ละชุมชนลดน้อยลงทุกที ประเทศไทยเคยได้ชื่อว่ามีความหลากหลายทางการเกษตร หากวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป เราถูกบังคับให้เชื่อมต่อเข้ากับผักไม่กี่ชนิด ทั้งความไม่หลากหลายเช่นนี้ ยังถูกควบคุมด้วยสารเคมีเพื่อการันตีผลผลิตในช่วงหนึ่งของกิจกรรม City Farm Market ณ สวนผักคนเมือง มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) มีวงเสวนา “ผลไม้ป่ายืนต้น ในระบบสวนป่าสมรม” ที่ชวนเราจินตนาการไปถึงภูมิปัญญาของการเพาะปลูกในอดีตอย่างน่าสนใจ ทั้งยังตั้งคำถามว่าคนเมืองอย่างเรา จะช่วยคลี่คลายกับสถานการณ์ข้างต้นได้อย่างไร “ผลไม้ป่ายืนต้น” ก็คือผลไม้ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ หากแต่เป็นผลของพรรณไม้ที่มีขนาดค่อนข้างใหญ่ มีส่วนลำต้นหลักสูง มั่นคงแข็งแรง และที่สำคัญคือมีอายุยืนยาวหลายปี นี่คือพืชพรรณที่คนในอดีตให้ความสำคัญ เพาะปลูก เพราะดูแลง่าย ได้ใช้ประโยชน์จนถึงรุ่นหลาน แตกต่างจากพืชเศรษฐกิจที่อายุสั้น ปลูก-เก็บ และโค่นทิ้งเข้าสู่วงจรการผลิตใหม่ ขณะที่ “ป่าสมรม” ในเวทีเสวนานิยามว่า  คือคำเรียกภูมิปัญญาท้องถิ่นในอดีตของภาคใต้ ที่ปลูกไม้ผล ไม้ดอก ไม้ประดับ พืชผัก พืชสมุนไพรในพื้นที่เดียวกัน โดยไม่ทำลายพืชดั้งเดิมที่มีอยู่ ทำให้พืชได้พึ่งพาอาศัยกันเองตามธรรมชาติ “ป่าสมรมจึงแทนชื่อเรียกของป่าที่มีความหลากหลาย คือปลูกพืชหลายชนิดรวมกัน ทำให้ได้ทั้งพืชเศรษฐกิจที่เอาไปขายเป็นอาชีพ […]