Chiang Mai News

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา

53

(มีคลิป) ร้อยเรื่องเมืองล้านนา 2 ตอนที่ 15 : ถิ่นศรัทธา ประเพณีล้านนา : เตียวขึ้นดอย

เชียงใหม่ ร้อยเรื่องเมืองล้านนา เชียงใหม่katsaraporn

“…ในการเดินขึ้นดอย เราต้องเดินไปตามลำดับ ที่พระพุทธเจ้าบรรลุธรรม ฌาน 4 มรรค 8 สู่พระนิพพาน…” – อาจารย์ ดร. สราวุธ รูปิน  – อาณาจักรล้านนา เป็นดินแดนแห่งความศรัทธา ที่หลอมรวมระหว่างปรัชญา ศาสนา และคติความเชื่อ นำพามาสู่แรงประเพณีที่ดีงาม อย่าง ประเพณีเตียวขึ้นดอย บนถนนสายประวัติศาสตร์ที่ทอดยาวสู่ยอดเขาดอยสุเทพ พร้อมจังหวะก้าวเดินของคลื่นมหาชน ที่มีจุดหมายปลายทางเดียวกัน คือการเดินเท้าขึ้นไปสักการะพระธาตุดอยสุเทพ ภูเขาที่เป็นที่ตั้งของพระธาตุดอยสุเทพ ได้เป็นภูเขาที่ทำหน้าที่หล่อเลี้ยงจิตวิญญาณของชาวล้านนามาอย่างยาวนานหลายศตวรรษ ด้วยรากฐานความเชื่อเดิมของเชียงใหม่ มักจะเชื่อมโยงกับยอดดอยสำคัญของเมืองเสมอ หนึ่งในนั้น คือดอยสุเทพ พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวล้านนาให้ความเคารพนับถือตั้งแต่อดีตกาลจนถึงปัจจุบัน โดยคติความเชื่อเดิม ถือว่าดอยแห่งนี้ เป็นที่สถิตของผีบรรพบุรุษ  ก่อนที่แสงสว่างแห่งพระพุทธศาสนาจะแผ่ขยายมาปกคลุม ผสานเข้ากับความเชื่อดั้งเดิมได้อย่างลงตัว สอดคล้องกับคำบอกเล่าจาก อาจารย์ ดร.สราวุธ รูปิน ที่ได้กล่าวไว้ว่า “…ดอยสุเทพเป็นความสำคัญ ของรากฐานทางวัฒนธรรมของเชียงใหม่ พอพระพุทธศาสนาเข้ามา เราจึงเอาพระบรมสารีริกธาตุ ที่อัญเชิญมาในปี พ.ศ.1914 จากสุโขทัย มาไว้วัดสวนดอก พอเขาแยกออก แล้วเอาใส่หลังช้างขึ้นดอย ได้อัญเชิญไปประดิษฐาน ขึ้นไปไว้ที่พระธาตุดอยสุเทพ […]

(มีคลิป) ร้อยเรื่องเมืองล้านนา 2 ตอนที่ 14 : ถิ่นศรัทธา ประเพณีล้านนา : ใส่ขันดอกบูชาเสาอินทขีล

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา ร้อยเรื่องเมืองล้านนา เชียงใหม่rramida

“…การบูชาเสาอินทขีล เปรียบเสมือนการบูชาร่างกายมนุษย์ เมืองเชียงใหม่ถ้าเทียบไปแล้ว ก็เปรียบเหมือน มนุษย์คนหนึ่ง…” – คุณแทนคุณ ภาณุเดช อาภิชัย – ดินแดนล้านนา เป็นดินแดนที่เต็มไปด้วยคติความเชื่อ เป็นความเชื่อที่สามารถผสมผสานร่วมกับวิถีชีวิตดั้งเดิมได้อย่างลงตัว ดินแดนที่ร่วมกันสร้างโลกทัศน์ให้มีรูปแบบเฉพาะของตนเอง ด้วยคติความเชื่อ การตั้งมั่นที่เปี่ยมไปด้วยแรงศรัทธาอันแรงกล้า ทำให้ล้านนามีประเพณีสำคัญตลอด 12 เดือน หนึ่งในนั้น ก็คือ ประเพณีใส่ขันดอก บูชาเสาอินทขีล ที่จะมีการจัดขึ้นในราว ๆ เดือนมิถุนายนของทุกปี เพื่อให้ประชาชนได้มาสักการะบูชาเสาอินทขีลที่อยู่คู่บ้าน คู่เมือง มาอย่างยาวนานกว่าหลายศตวรรษ เสาหลักเมืองเก่าแก่ที่หลอมรวมความศรัทธาของผู้คนหลายยุคหลายสมัยเข้าไว้ด้วยกัน และร่วมสรงน้ำพระเจ้าฝนแสนห่า เสริมสิริมงคลให้กับตนเองตามคติความเชื่อ ที่ยึดถือมาตั้งแต่โบราณกาล สมดั่งการเป็นศูนย์กลางของมหานคร ที่ซ่อนไว้ซึ่งหมุดหมายที่เต็มไปด้วยจิตวิญญาณของชาวล้านนา ตำนานแห่งศรัทธา…การบูชาเสาอินทขีล ประเพณีเข้าอินทขีล หรือประเพณีใส่ขันดอก เป็นการบูชาเสาหลักเมือง ที่เป็นดั่งสิ่งศักดิ์สิทธิ์ของชาวเชียงใหม่ ซึ่งมีหลักความเชื่อว่า เป็นเสาหลักที่สร้างความมั่นคง การอยู่ดีมีสุขให้คนเชียงใหม่ ดลบันดาลความอุดมสมบูรณ์ และปกปักษ์รักษาบ้านเมืองให้สงบร่มเย็น เสาอินทขีล คือสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนผ่านจากพิธีกรรมในอดีตสู่ความหอมหวนของมวลบุปผชาติในปัจจุบัน โดยรากเหง้าของเสาหลักเมืองนี้ มีจุดเริ่มต้นจากชนชาติเก่าแก่ ตามคำบอกเล่าของคุณแทนคุณ ภาณุเดช อาภิชัย ได้มีการให้ข้อมูลถึงแหล่งที่มาเสาอินทขีล ว่า “เสาอินทขีลนี้ […]

(มีคลิป) ร้อยเรื่องเมืองล้านนา 2 ตอนที่ 13 : ถิ่นศรัทธา ประเพณีล้านนา : ปี๋ใหม่เมือง

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา ร้อยเรื่องเมืองล้านนา เชียงใหม่rramida

“…รากเหง้าที่มันดีงาม ผมคิดว่ามนุษย์ไม่ทิ้งนะ เพียงแต่อาจจะเปลี่ยนรูปแบบกันเล็กน้อย วัยก็เปลี่ยนไปเป็นรุ่น ๆ เด็กพวกนี้ถ้าอายุเยอะขึ้นมา เขาก็จะหวนนึกถึงสิ่งที่ดีงาม เขาก็จะกลับมาเหมือนเดิม…” – คุณ สนั่น ธรรมธิ – เทศกาลแห่งความชุ่มฉ่ำที่คนทั้งโลกรอคอย ภาพของการสาดน้ำ รอยยิ้ม เสียงหัวเราะ ที่มอบให้กัน คือสัญลักษณ์ที่บ่งบอกถึงการเริ่มต้นศักราชใหม่ ท่ามกลางความสนุกสนาน ภายใต้ม่านน้ำเหล่านี้ เราจะพบกับรากฐานของวัฒนธรรมที่ซ่อนอยู่ โดยเฉพาะดินแดนล้านนาแห่งนี้ ที่ไม่ได้มีแค่คำว่า สงกรานต์ แต่มีสิ่งที่เรียกว่า ประเพณีปีใหม่เมือง ที่เพิ่มความพิเศษ ไม่เหมือนใคร ซ่อนไว้ซึ่งคติความเชื่อ และวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวล้านนา ที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน รวมไปถึงกุศโลบายของบรรพชน ที่เลือกใช้น้ำในช่วงเวลาที่ร้อน และแล้งที่สุดของปี ไม่ใช่เพียงเพื่อแค่ดับความร้อน แต่คือสัญลักษณ์ของการชำระล้างจิตวิญญาณ “…น้ำมีคุณสมบัติในการชำระล้าง สิ่งที่มันไม่เข้าท่า เคยล่วงล้ำก้ำเกินกัน เคยทะเลาะกัน เคยไม่สบายใจ น้ำนี่แหละ สามารถเห็นเป็นรูปธรรมได้ว่าชำระล้างได้…” – คุณ สนั่น ธรรมธิ – ประเพณีที่ชูมนต์เสน่ห์แห่งความเป็นเมืองเก่า ดึงดูดเหล่านักท่องเที่ยวให้เข้ามาเยือน มาสัมผัสช่วงเวลาแห่งความงดงาม และเป็นศูนย์รวมกิจกรรมของวิถีชีวิต วัฒนธรรม และประเพณีของคนในภาคเหนือ […]

(มีคลิป) ร้อยเรื่องเมืองล้านนา 2 ตอนที่ 12 : ถิ่นล้ำค่า วิถีคนบนดอย : ดอยอินทนนท์

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา ร้อยเรื่องเมืองล้านนา เชียงใหม่rramida

“…ดอยอินทนนท์คือดอยแม่ เป็นป่าแม่สูงสุด เราได้อยู่ที่นั่น เหมือนดูแลทุกอย่าง ให้ชีวิตในละแวกนั้นอยู่ได้ เพราะฉะนั้นการรักอินทนนท์ ไม่ใช่รักแค่ชื่อ แต่ต้องรักด้วยใจ เหมือนชีวิตเรา ชีวิตหนึ่ง …” – คุณ สุรสิทธิ์ ดลใจไพรวัลย์ – ภูมิประเทศของภาคเหนือ ถูกโอบล้อมด้วยภูเขาสูง ภูเขาเหล่านี้ไม่ใช่เพียงแค่ความงดงามทางธรรมชาติ แต่ได้สะท้อนถึงคติความเชื่อดั้งเดิมของชาวล้านนา ว่า ภูเขานั้นเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อบ้านเมือง เป็นเหมือนดั่งเส้นเลือดใหญ่ที่คอยหล่อเลี้ยงสรรพชีวิตเบื้องล่าง “…ทุก ๆ เมืองให้ความสำคัญกับภูเขาสูง คือเป็นแหล่งน้ำของเมือง เพื่อหล่อเลี้ยงการเกษตร ฉะนั้นภูเขามันจึงศักดิ์สิทธิ์ …” – อาจารย์ ดร. สราวุธ รูปิน – สูงสุดแห่งแดนสยาม “ดอยอินทนนท์” ดอยอินทนนท์ เป็นยอดเขาสูงที่สุดในประเทศไทย มีอายุมาก อยู่คู่เชียงใหม่มาอย่างยาวนานนับหลายร้อยปี เป็นดอยหิน เฉกเช่นเดียวกับดอยสุเทพ ดอยปุย โอบล้อมด้วยธรรมชาติที่สวยงาม นอกจากจะเป็นดอยสำคัญของเชียงใหม่แล้ว ยังถือเป็นพื้นที่ที่ทรงคุณค่าด้านประวัติศาสตร์ มีเรื่องราวผูกพันกับเจ้านายฝ่ายเหนือ  เป็นสถานที่เก็บพระอัฐิส่วนหนึ่งของพระเจ้าอินทวิชยานนท์ ผู้รัก และทรงห่วงใยพื้นที่ป่าของภาคเหนือมาโดยตลอด ถือเป็นอนุสรณ์สถานแด่เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ แม้แต่ชื่อดอยอินทนนท์ […]

(มีคลิป) ร้อยเรื่องเมืองล้านนา 2 ตอนที่ 11 : ถิ่นล้ำค่า วิถีคนพื้นเมือง : กาดหลวง

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา ร้อยเรื่องเมืองล้านนา เชียงใหม่rramida

“…ดูในป้ายที่ขึ้นกลางตลาด Chiang Mai Living Heritage เราคือตำนานที่ยังมีชีวิตอยู่ แล้วก็จะยังมีต่อไปด้วย…” – คุณ เจษฎา มีผล – ตลาด หรือที่คนล้านนาเรียกกันว่า กาด ไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ สำหรับแลกเปลี่ยน หรือซื้อขายสินค้าเพียงเท่านั้น แต่คือสัญลักษณ์สำคัญในทางวัฒนธรรมที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตดั้งเดิม และจิตวิญญาณของผู้คนในพื้นที่นั้น “กาดหลวง” ก็เช่นเดียวกัน เป็นย่านการค้าเก่าแก่ที่อยู่คู่เมืองเชียงใหม่มานานกว่า 100 ปี  กาดหลวง เป็นย่านการค้า ที่สะท้อนให้เห็นถึงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของเชียงใหม่ จุดเริ่มต้นของความเจริญทางการค้าขาย การเข้ามาของคนต่างถิ่น และยังสะท้อนไปถึงวัฒนธรรมล้านนา ผ่านสินค้าพื้นเมือง การแต่งกาย อาหารการกิน และวิถีชีวิต ตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบัน ที่ยังคงแผ่กลิ่นอายความเป็นเมืองเก่า ไม่จางหาย แม้กาลเวลาจะแปรผันไปนานนับร้อยปี ย้อนรอยอารยธรรม…กาดหลวง กาดตำนานคู่เมืองเชียงใหม่ กาดหลวง หรือที่เรียกกันอีกชื่อว่า ตลาดวโรรส ก่อตั้งขึ้นในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 จากจุดเริ่มต้น ที่มีการค้าขายริมแม่น้ำปิง แม่น้ำสายสำคัญของเชียงใหม่ ซึ่งช่วงนั้นเป็นช่วงที่เชียงใหม่มีการค้าทางเรือระหว่างเชียงใหม่ กรุงเทพฯ เป็นจำนวนมาก มีเรือสินค้าเข้ามาจอดรับ-ส่งสินค้าอย่างไม่ขาดสาย มีการเติบโตที่มากขึ้น ได้นำพาความเจริญ […]

(มีคลิป) ร้อยเรื่องเมืองล้านนา 2 ตอนที่ 10 : พระพุทธศาสนา และความเชื่อ : พระธาตุประจำปีเกิด

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา ร้อยเรื่องเมืองล้านนา เชียงใหม่rramida

“…พระธาตุประจำปีเกิด มีความเป็นมาอย่างไร ทุกวันนี้ไม่ค่อยมีใครรู้ …” – ศาตราจารย์เกียรติคุณ สุรพล ดำริห์กุล – ดินแดนแห่งศรัทธา…ความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา ดินแดนล้านนา เป็นดินแดนที่มีคติความเชื่อมากมาย ซึ่งหลักความเชื่อต่าง ๆ นั้น มักจะสอดคล้องกับวิถีชีวิต และลักษณะของบ้านเมือง ในส่วนของภาคเหนือเอง ภูมิศาสตร์จะเป็นหุบเขา มีดอย มีภูเขาจำนวนมาก ซึ่งสิ่งนี้ไม่ใช่เป็นเพียงแค่ธรรมชาติ หรือเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย แต่ชาวล้านนาได้ยกเหล่าดอยต่าง ๆ ให้เป็นดอยศักดิ์สิทธิ์ เป็นหลักบ้านหลักเมือง คอยปกป้องชุมชนที่อยู่บริเวณที่ราบลุ่ม ไม่ว่าจะเป็นดอยสุเทพ ดอยคำ ดอยหลวงเชียงดาว ดอยตุง ดอยเหล่านี้ล้วนเป็นศูนย์รวมจิตวิญญาณ และความศรัทธาของชาวล้านนา  ในเวลาต่อมา ที่ดินแดนแห่งนี้ได้เปิดรับพระพุทธศาสนาเข้ามา เกิดการหลอมรวมระหว่างความเชื่อเรื่องของการไหว้ผี ผีปู่ย่า การเคารพบรรพบุรุษ เข้ากับหลักพระพุทธศาสนา เป็นการผสมผสานกันอย่างลงตัว ยิ่งในยุคที่พระเจ้ากาวิละขึ้นครองเชียงใหม่ พระพุทธศาสนาได้รับการฟื้นฟูให้รุ่งเรือง ทำให้เกิดการนับถือพุทธศาสนาอย่างแน่นแฟ้น และเป็นหลักยึดมั่นที่อยู่คู่กับชาวล้านนามาอย่างยาวนาน “…ภูเขาสูง ดอยสุเทพ เป็นความสำคัญ ของรากฐานทางวัฒนธรรมเชียงใหม่ พอพระพุทธศาสนาเข้ามา เราจึงเอาพระบรมสารีริกธาตุ มาบวกกันในบริเวณดอยสุเทพ บวกกันแล้ว เราก็ไหว้ผีบรรพบุรุษ และไหว้พระบรมสารีริกธาตุเข้าร่วมกัน […]

(มีคลิป) ร้อยเรื่องเมืองล้านนา 2 ตอนที่ 9 : สีสันผ้าล้านนา

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา ร้อยเรื่องเมืองล้านนา เชียงใหม่rramida

“…ผมว่าเครื่องแต่งกายล้านนาเรา โดดเด่นที่สุด และเป็น Soft Power ของเรามานานแล้ว …”   – คุณ วสิน อุ่นจะนำ- ภูมิปัญญาล้ำค่าที่สะท้อนผ่าน…เครื่องแต่งกายล้านนา ดินแดนล้านนา อาณาจักรแห่งขุนเขา ที่ได้โอบล้อมกลุ่มชาติพันธุ์ที่หลากหลายเอาไว้อย่างกลมกลืน การตั้งถิ่นฐานที่กระจายตัวอยู่ตามหุบเขาต่าง ๆ ได้บ่มเพาะให้แต่ละชุมชนนั้นสร้างสรรค์อัตลักษณ์เฉพาะตัวออกมา แต่ละชุมชนก็จะมีความโดดเด่นที่แตกต่างกันไปอย่างอิสระ หนึ่งในสิ่งที่เห็นได้ชัด คือการสะท้อนอัตลักษณ์ผ่านสีสัน และลวดลายของผืนผ้าทอ เครื่องแต่งกาย เครื่องนุ่งห่ม ในแง่ของผ้าทอในแต่ละท้องถิ่น อาจมีลวดลายที่แตกต่างกัน แต่ในแง่่การใช้งานจะมีความคล้ายคลึงกันอยู่ในส่วนของรูปแบบ และประเพณีนิยม อย่างของล้านนา ผู้หญิงมักนิยมเกล้ามวยสูง ประมาณกลางศีรษะ อาจจะมีการปักปิ่น หรือเสียบดอกไม้ประดับ ในส่วนของการแต่งกาย ในอดีตการเปลือยอก ถือเป็นเรื่องปกติ หรืออาจจะมีผ้าพันรอบอก ปล่อยชายผ้าไว้ด้านหน้า หรือ ทิ้งชายผ้าไปด้านหลัง ห่มเฉียงแบบสไบเรียกว่าสะหว้ายแหล้ง ส่วนล่างจะมีการนุ่งผ้าซิ่นลายขวาง ยาวถึงเท้า ซึ่งอัตลักษณ์อย่างหนึ่งของล้านนา คุณวสิน อุ่นจะนำ ได้บอกถึงอัตลักษณ์นี้ว่า ผ้าล้านนา เป็นผ้าที่ต้องปะติดปะต่อเป็นชิ้น เป็นผ้าที่มีหัวซิ่น ตัวซิ่น ตีนซิ่น นำผ้าหลายส่วนมาต่อกัน เนื่องจากข้อจำกัดทางเทคนิค และเครื่องมือ […]

“ถ้ำแก้วโกมล” ตำนานผลึกแคลไซต์แห่งความงาม หนึ่งในสามของโลก

แม่ฮ่องสอน ร้อยเรื่องเมืองล้านนา แม่ฮ่องสอนarisa

ถ้ำแก้วโกมล หรือเดิมที่รู้จักในชื่อ ถ้ำผลึกแคลไซต์แม่ลาน้อย คือสมบัติทางธรรมชาติที่ตั้งอยู่ในพื้นที่วนอุทยานถ้ำแก้วโกมล ตำบลแม่ลาน้อย อำเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน ถ้ำแห่งนี้ถือเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีคุณค่าทางธรรมชาติและประวัติศาสตร์ระดับโลก เนื่องจากเป็นหนึ่งในถ้ำผลึกแคลไซต์เพียงสามแห่งที่ค้นพบทั่วโลก ได้แก่ใน ประเทศจีน ออสเตรเลีย และประเทศไทย การค้นพบที่น่าทึ่ง ถ้ำแก้วโกมลถูกค้นพบโดยวิศวกรเหมืองแร่จากสำนักงานทรัพยากรธรณี จังหวัดแม่ฮ่องสอน เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2536 ขณะปฏิบัติหน้าที่สำรวจเหมืองแร่ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าแม่ยวมฝั่งซ้าย ซึ่งในอดีตบริเวณนี้เคยเป็นพื้นที่ประทานบัตรเหมืองแร่ฟลูออไรต์ของบริษัทเอกชน ถ้ำนี้เต็มไปด้วยผลึกแคลไซต์ที่มีความงดงามและหายาก ลักษณะของผลึกมีรูปทรงหลากหลาย เช่น หกเหลี่ยมยอดแหลม สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน และเกล็ดน้ำแข็ง สะท้อนถึงความมหัศจรรย์ของธรรมชาติอย่างแท้จริง การพัฒนาสู่แหล่งท่องเที่ยวระดับโลก หลังการค้นพบ กรมทรัพยากรธรณีได้ดำเนินการพัฒนาถ้ำแก้วโกมลเพื่อเป็นแหล่งท่องเที่ยว โดยมีการปรับปรุงทางเข้าถ้ำด้วยการขยายปากถ้ำ ติดตั้งระบบระบายอากาศและแสงสว่างที่กลมกลืนกับธรรมชาติ ต่อมาในปี 2539 กรมป่าไม้ได้ประกาศให้พื้นที่ดังกล่าวเป็นวนอุทยาน และในปี 2563 กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้ออกประกาศกำหนดพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าแม่ยวมฝั่งซ้ายครอบคลุมถ้ำแก้วโกมล มีเนื้อที่รวม 214 ไร่ พระราชทานนาม “ถ้ำแก้วโกมล“ วันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2544 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พร้อมด้วยสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ เสด็จทอดพระเนตรถ้ำแห่งนี้ และทรงพระราชทานนามใหม่ว่า “ถ้ำแก้วโกมล” […]

“เรื่องเล่าผ่านห่วงคอ ความงามที่เล่าขานของกะเหรี่ยงคอยาว”

แม่ฮ่องสอน ร้อยเรื่องเมืองล้านนา แม่ฮ่องสอนarisa

ชนเผ่ากะเหรี่ยงคอยาว หรือ “กะยัน” เป็นชนกลุ่มย่อยของกะเหรี่ยงแดง หรือที่เรียกกันว่า “ปาดอง” พวกเขาเคยอาศัยอยู่ในพื้นที่ชนบทของพม่า แต่ด้วยปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองและการปกครองในระบอบทหาร ทำให้กลุ่มคนเหล่านี้ต้องอพยพหนีภัยสงครามมายังแผ่นดินไทย ตั้งถิ่นฐานอยู่ในบริเวณชายแดนจังหวัดแม่ฮ่องสอน ความงามและวัฒนธรรมที่คงอยู่เอกลักษณ์สำคัญของหญิงกะยันคือการสวมใส่ ห่วงทองเหลืองรอบคอ ซึ่งเริ่มตั้งแต่ยังเด็ก หญิงสาวชาวกะยันจะเริ่มสวมใส่ห่วงเมื่ออายุประมาณ 5 ขวบ และเพิ่มความยาวของห่วงเมื่อพวกเธอเติบโตขึ้น ความเชื่อเกี่ยวกับการสวมใส่ห่วงนี้หลากหลาย ทั้งเพื่อแสดงความงาม ความสง่างาม และสถานะในสังคม ตลอดจนเพื่อปกป้องตนเองจากอันตราย เช่น การลักพาตัวหรือการถูกสัตว์ป่าทำร้าย ตำนานยังเล่าว่า หญิงชาวกะยันมีต้นกำเนิดมาจากมังกรเพศเมียที่มีเกราะคุ้มกันรอบคอ ซึ่งถือเป็นมรดกทางสายเลือดที่ส่งต่อมาจนถึงปัจจุบัน ห่วงทองเหลืองเหล่านี้จึงเปรียบเสมือนเครื่องหมายแห่งความผูกพันระหว่างผู้หญิงและตำนานของชนเผ่า น้ำหนักแห่งวัฒนธรรมห่วงทองเหลืองที่สวมใส่ไม่ใช่เพียงเครื่องประดับ แต่ยังสะท้อนถึงความแข็งแกร่งของผู้หญิงในชนเผ่า น้ำหนักรวมของห่วงที่คอ แขน และขา อาจสูงถึง 30 กิโลกรัม แม้จะหนักหนา แต่หญิงชาวกะยันยังคงยึดมั่นในวัฒนธรรมนี้ เพราะมันไม่ใช่แค่เครื่องประดับ แต่เป็นเครื่องยืนยันถึงตัวตนและรากเหง้า ความงามที่เปลี่ยนมุมมองเมื่อพูดถึงการยืดคอด้วยห่วงทองเหลือง หลายคนอาจเข้าใจผิดว่าคอของผู้หญิงเหล่านี้ยาวขึ้น แต่ในความเป็นจริง ห่วงไม่ได้ทำให้คอยาวขึ้นโดยตรง แต่จะกดกระดูกไหปลาร้าลง ทำให้คอดูยาวขึ้นโดยอุปาทาน การเปลี่ยนแปลงนี้สะท้อนถึงการยอมรับความเจ็บปวดเพื่อรักษาเอกลักษณ์ของวัฒนธรรม หมู่บ้านกะเหรี่ยงคอยาวในแม่ฮ่องสอนหลังจากอพยพมาจากพม่า ชาวกะยันได้ตั้งหมู่บ้านในจังหวัดแม่ฮ่องสอน ซึ่งเป็นทั้งที่อยู่อาศัยและแหล่งท่องเที่ยววัฒนธรรมที่สำคัญ ได้แก่ ห้วยปูแกง และ ห้วยเสือเฒ่า ชีวิตที่เปลี่ยนแปลงท่ามกลางความเป็นสมัยใหม่ในปัจจุบัน […]

ตำนานรักอมตะ “ถ้ำผานางคอย” เสาหินแห่งความหวังกลางขุนเขาแพร่

แพร่ ร้อยเรื่องเมืองล้านนา แพร่arisa

ถ้ำผานางคอย แหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติที่เต็มไปด้วยความงดงามของหินงอกหินย้อยและตำนานรักอมตะ ตั้งอยู่ในอำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่ เป็นส่วนหนึ่งของภูเขาหินปูนที่ยืนตระหง่านกลางป่าที่เคยอุดมสมบูรณ์ โดยชื่ออำเภอ “ร้องกวาง” มีที่มาจากเสียงร้องของกวางป่าที่เคยชุกชุมในพื้นที่นี้ แต่เมื่อการเกษตรขยายตัว สัตว์ป่าก็ค่อยๆ ลดน้อยลง เหลือเพียงผืนป่าที่โอบล้อมภูเขาหินปูนและถ้ำที่มีหินงอกหินย้อยวิจิตรตระการตา ความมหัศจรรย์แห่งธรรมชาติและตำนานรักถ้ำผานางคอยตั้งอยู่บนหน้าผาสูง 50 เมตร ภายในเป็นอุโมงค์ลึก 150 เมตร กว้าง 10 เมตร โค้งเป็นรูปข้อศอกแบ่งออกเป็น 3 ตอน ภายในตกแต่งด้วยไฟเพื่อขับเน้นความงามของหินงอกหินย้อยและประกายระยิบระยับของเกล็ดหินที่ธรรมชาติสรรค์สร้าง จุดเด่นของถ้ำแบ่งออกเป็น 13 จุดชมความงามที่มีชื่อเรียกไพเราะ อาทิ “คูหาสวรรค์วิเศษ” “นาคาสถิต” “ลานรักพระนาง” และไฮไลต์สำคัญคือ “หินนางคอย” ก้อนหินรูปทรงคล้ายหญิงสาวโอบอุ้มลูกน้อย นั่งหันหน้าไปทางทิศตะวันตก ด้วยรูปลักษณ์ที่น่าทึ่งนี้ ตำนานพื้นบ้านจึงถักทอเรื่องราวแห่งความรักและการรอคอยอันแสนเศร้า เปิดตำนานรักอมตะ “เจ้าหญิงอรัญญาณี“ตามตำนานเล่าว่า เมื่อ 800 ปีก่อน ในอาณาจักรแสนหวี เจ้าหญิงอรัญญาณี พระธิดาผู้เลอโฉม ทรงตกหลุมรักกับคะนองเดช หัวหน้าฝีพายหนุ่มผู้ช่วยชีวิตพระนางจากเรืออับปาง แม้ความรักของทั้งคู่จะงดงาม แต่ก็ต้องเผชิญกับกฎมณเฑียรบาลที่ห้ามความสัมพันธ์ระหว่างชนชั้น เมื่อความลับถูกเปิดเผย ทั้งสองจึงหลบหนี ถูกทหารติดตามจนเกิดโศกนาฏกรรม ลูกธนูที่หมายชีวิตคะนองเดชกลับพลาดไปถูกเจ้าหญิงแทน เจ้าหญิงซึ่งเพิ่งประสูติพระโอรสในถ้ำแห่งนี้ […]

“เรือนอนุสารสุนทร” สถาปัตยกรรมล้านนาผสานตะวันตก

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา ร้อยเรื่องเมืองล้านนา เชียงใหม่itsariyapron

เรือนทรงปั้นหยา (อนุสารสุนทร) เป็นหนึ่งในเรือนโบราณที่มีความสำคัญทั้งในแง่ประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมล้านนา เดิมเรือนหลังนี้ตั้งอยู่บริเวณตลาดอนุสารสุนทร ถนนช้างคลาน ในเขตตัวเมืองเชียงใหม่ สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2467 โดยหลวงอนุสารสุนทรและนางคำเที่ยง ชุติมา เพื่อมอบเป็นของขวัญให้กับนายแพทย์ยงค์ ชุติมา บุตรชาย พร้อมครอบครัว เรือนทรงปั้นหยานี้เป็นแบบบ้านพักอาศัยที่สะท้อนถึงการผสมผสานระหว่างสถาปัตยกรรมล้านนาดั้งเดิมและอิทธิพลจากตะวันตกที่เริ่มเข้ามาในยุคนั้น ตัวเรือนมีลักษณะเด่นที่หลังคาทรงปั้นหยาซึ่งช่วยป้องกันแดดและฝนได้ดี ส่วนชั้นบนของเรือนใช้เป็นพื้นที่อยู่อาศัยของครอบครัว ขณะที่ชั้นล่างเปิดเป็นคลินิกและร้านขายยาของนายแพทย์ยงค์ ทำให้เรือนหลังนี้มีบทบาทสำคัญทั้งในแง่การเป็นศูนย์กลางของครอบครัวและสถานพยาบาลที่ให้บริการประชาชนในชุมชน อย่างไรก็ตามเมื่อเวลาผ่านไป เรือนทรงปั้นหยาหลังนี้ได้รับการย้ายและสร้างขึ้นใหม่ที่พิพิธภัณฑ์เรือนโบราณล้านนา สำนักส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ การฟื้นฟูครั้งนี้เกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2547 ด้วยการสนับสนุนจากมูลนิธิจุมภฏ-พันธุ์ทิพย์ เพื่ออนุรักษ์สถาปัตยกรรมโบราณและเผยแพร่มรดกทางวัฒนธรรมของล้านนาให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้ ในพิธีลงเสาเอก มีการดำเนินการตามประเพณีล้านนาอย่างสมบูรณ์แบบ โดยได้รับเกียรติจากม.ร.ว.สุขุมพันธุ์ บริพัตร ประธานมูลนิธิ เป็นผู้ร่วมพิธี พร้อมกับการแกะสลักตกแต่งเสาเอกและส่วนประกอบต่าง ๆ ของเรือนโดยสล่า ช่างฝีมือผู้เชี่ยวชาญ งานก่อสร้างครั้งนี้เน้นความประณีตเพื่อคงเอกลักษณ์ของเรือนทรงปั้นหยาดั้งเดิมให้สมบูรณ์ที่สุด เรือนทรงปั้นหยานี้ถือเป็นตัวอย่างของบ้านเรือนในยุครัชกาลที่ 6-7 ที่สะท้อนถึงความเปลี่ยนแปลงของสังคมล้านนาในช่วงเวลาที่เริ่มมีอิทธิพลจากวัฒนธรรมตะวันตกเข้ามา ความเรียบง่ายแต่แฝงไปด้วยรายละเอียดอันประณีตของเรือนหลังนี้สะท้อนถึงวิถีชีวิตของชาวเชียงใหม่ในอดีตที่ให้ความสำคัญกับทั้งความสวยงามและการใช้งาน ปัจจุบันเรือนทรงปั้นหยาหลังนี้กลายเป็นส่วนหนึ่งของพิพิธภัณฑ์เรือนโบราณล้านนา เปิดให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวได้เข้าชมและเรียนรู้ถึงประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมล้านนาอันทรงคุณค่า ความพยายามในการอนุรักษ์เรือนหลังนี้ไม่เพียงช่วยเก็บรักษามรดกทางวัฒนธรรม แต่ยังเป็นแรงบันดาลใจสำคัญในการสืบทอดและเผยแพร่ความภาคภูมิใจในรากเหง้าของชาวล้านนาให้คงอยู่ต่อไปในอนาคต รูปภาพและแหล่งข้อมูลคลังความรู้ล้านนา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ https://accl.cmu.ac.th/Knowledge/details/1201พิพิธภัณฑ์เรือนโบราณล้านนา มช. https://accl.cmu.ac.th/Museum/detail/8

“วัดเชียงมั่น” สะท้อนความเป็นศิลป์และสถาปัตยกรรม

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา ร้อยเรื่องเมืองล้านนา เชียงใหม่itsariyapron

วัดเชียงมั่นเป็นโบราณสถานที่มีความสำคัญทั้งในเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม สถานที่แห่งนี้ไม่เพียงแต่เป็นจุดเริ่มต้นของการก่อตั้งเมืองเชียงใหม่ แต่ยังเป็นที่รวมของสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมล้านนาที่สะท้อนถึงความเชื่อและภูมิปัญญาของชาวล้านนาในอดีต ตามจารึกที่ค้นพบพญามังรายทรงใช้สถานที่แห่งนี้เป็นที่ประทับชั่วคราวในช่วงที่ทรงควบคุมการสร้างเมืองเชียงใหม่ เมืองใหม่แห่งนี้ได้รับการวางผังอย่างพิถีพิถันให้เป็นศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนา หลังจากการสร้างเมืองเสร็จสิ้น พระองค์โปรดให้สร้างเจดีย์บริเวณที่ประทับเดิม และตั้งชื่อว่าวัดเชียงมั่น ซึ่งหมายถึงความมั่นคงและเป็นจุดเริ่มต้นของการปกครองเมือง ในช่วงรัชกาลพญาติโลกราช เจดีย์ประธานของวัดได้รับการสร้างใหม่ด้วยศิลาแลง อันเป็นวัสดุที่ทนทานและสะท้อนถึงความยิ่งใหญ่ในยุคนั้น ต่อมาในยุคที่พม่าเข้าครอบครองเมืองเชียงใหม่ เจ้าฟ้ามังทราได้บูรณะวัดเชียงมั่นอย่างครบถ้วน ไม่ว่าจะเป็นเจดีย์ วิหาร อุโบสถ หรือหอไตร เพื่อรักษาความศักดิ์สิทธิ์ของสถานที่และความรุ่งเรืองของพระพุทธศาสนา เมื่อเชียงใหม่ได้รับการฟื้นฟูในสมัยพระเจ้ากาวิละ วัดเชียงมั่นก็ได้รับการปรับปรุงซ่อมแซมอีกครั้ง การบูรณะในยุคนี้ได้คืนความงดงามของศิลปกรรมล้านนาให้คงอยู่มาจนถึงปัจจุบัน สถาปัตยกรรมภานในวัดเชียงมั่น เช่น เจดีย์ประธานของวัดเชียงมั่นมีลักษณะเด่นที่ไม่เหมือนใคร องค์เจดีย์ตั้งอยู่บนฐานเขียงสี่เหลี่ยมลดหลั่นสองชั้น โดยรอบประดับด้วยปูนปั้นรูปช้างครึ่งตัวจำนวน 15 เชือก และช้างปูนปั้นประจำมุมแต่ละด้าน ช้างเหล่านี้ไม่เพียงเป็นเครื่องประดับแต่ยังแสดงถึงความเชื่อในพลังของช้างในฐานะสัตว์ที่มีบทบาทสำคัญในสังคมล้านนา ส่วนยอดเจดีย์มีองค์ระฆัง บัลลังก์ และฉัตรโลหะฉลุลายที่ประณีต วิหารและอุโบสถของวัดเชียงมั่นสะท้อนรูปแบบสถาปัตยกรรมล้านนาอย่างชัดเจน ตัวอาคารมีโครงสร้างที่เรียบง่ายแต่แฝงด้วยความงดงาม ในส่วนของหอไตร อาคารนี้สร้างเป็นสองชั้น ชั้นล่างก่ออิฐฉาบปูน ส่วนชั้นบนเป็นไม้ ซึ่งแสดงถึงการผสมผสานระหว่างความแข็งแรงและความงดงามทางศิลปกรรม นอกจากสถาปัตยกรรมที่โดดเด่นแล้ว วัดเชียงมั่นยังเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปสำคัญ เช่น พระเสตังคมณี (พระแก้วขาว) และพระพุทธรูปปางช้างล้อม พระพุทธรูปทั้งสององค์นี้เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ได้รับการสักการบูชาจากชาวเชียงใหม่มาอย่างยาวนาน วัดเชียงมั่นจึงเป็นสถานที่ที่เต็มไปด้วยประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม และความเชื่อที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตของคนล้านนาในอดีต ปัจจุบันวัดแห่งนี้ได้รับการดูแลรักษาอย่างดี และเป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญของเชียงใหม่ นักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติมักมาเยี่ยมชมเพื่อเรียนรู้ประวัติศาสตร์ และสัมผัสกับความงดงามของศิลปกรรมล้านนา […]

สามเหลี่ยมทองคำ เศรษฐกิจบนจุดบรรจบแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา ร้อยเรื่องเมืองล้านนา เชียงรายarisa

ดินแดน “สามเหลี่ยมทองคำ” ตั้งอยู่บริเวณที่แม่น้ำโขงและแม่น้ำรวกมาบรรจบกัน หรือที่เรียกว่า “สบรวก” เป็นพื้นที่เชิงประวัติศาสตร์และเศรษฐกิจสำคัญที่มีเอกลักษณ์พิเศษ เพราะเป็นจุดเชื่อมโยงของสามประเทศ ได้แก่ ไทย (อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย) ลาว (แขวงบ่อแก้ว) และเมียนมา (ท่าขี้เหล็ก รัฐฉาน) ภาพรวมดินแดนสามเหลี่ยมทองคำ บริเวณนี้เป็นที่รู้จักทั้งในเชิงภูมิศาสตร์และวัฒนธรรม เมื่อมองจากฝั่งไทยไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ จะเห็นหมู่บ้านในฝั่งลาว ส่วนทางทิศตะวันตกคือดินแดนของเมียนมา บริเวณนี้ยังมีพระพุทธรูปสำคัญอย่าง “พระพุทธนวล้านตื้อ” ประดิษฐานอยู่กลางแจ้งบนเรือแก้วกุศลธรรม พระพุทธรูปทองสัมฤทธิ์ปางสมาธิ ขนาดหน้าตักกว้าง 9 เมตร 99 เซนติเมตร และสูง 15 เมตร 99 เซนติเมตร เป็นที่สักการะของผู้มาเยือน ที่มาของชื่อ “สามเหลี่ยมทองคำ” ชื่อเสียงของสามเหลี่ยมทองคำในอดีตเคยเกี่ยวโยงกับการค้าฝิ่น โดยมีการใช้ทองคำเป็นสื่อกลางในการซื้อขาย ซึ่งทำให้พื้นที่แห่งนี้มีภาพลักษณ์ที่ไม่ดีในช่วงเวลาหนึ่ง อย่างไรก็ตาม ในยุคของโครงการพัฒนาดอยตุงฯ โดยสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ได้ทรงมีพระดำริให้ประชาชนเรียนรู้ถึงพิษภัยของฝิ่น และส่งเสริมการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวไทยภูเขาในพื้นที่ จนสามารถเลิกปลูกฝิ่นได้สำเร็จ เชียงแสนเมืองแห่งประวัติศาสตร์โบราณ อำเภอเชียงแสน หรือที่เดิมเรียกว่า “หิรัญนครเงินยางเชียงลาว” มีประวัติศาสตร์ยาวนานตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์จนถึงยุคประวัติศาสตร์ ปัจจุบันยังคงหลงเหลือร่องรอยโบราณสถานมากถึง 139 แห่ง […]

พระเจ้าตนหลวงแห่งวัดศรีโคมคำ มรดกศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา พะเยา ร้อยเรื่องเมืองล้านนาarisa

บนเส้นทางประวัติศาสตร์อันยาวนานของล้านนา “วัดศรีโคมคำ” หรือที่ชาวพะเยาเรียกขานกันอย่างภาคภูมิว่า “วัดพระเจ้าตนหลวง” คือหนึ่งในสัญลักษณ์แห่งความศรัทธาและวัฒนธรรมที่หยั่งรากลึกในหัวใจของชาวเมือง ตั้งอยู่ริม “กว๊านพะเยา” ณ ถนนพหลโยธิน ตำบลเวียง อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา วัดคู่บ้านคู่เมืองพะเยา วัดศรีโคมคำได้รับการยกย่องให้เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ เป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวพะเยา และเป็นที่ประดิษฐาน “พระเจ้าตนหลวง” พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ที่สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2034 ในรัชสมัยพญายอดเชียงรายแห่งล้านนา และสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 แห่งกรุงศรีอยุธยา พระเจ้าตนหลวง : พระพุทธรูปคู่แผ่นดินล้านนา พระเจ้าตนหลวงเป็นพระพุทธรูปปูนปั้นปิดทอง ปางมารวิชัย ศิลปะสกุลช่างเชียงแสน ถือเป็นพระพุทธรูปที่ใหญ่ที่สุดในดินแดนล้านนา ด้วยหน้าตักกว้าง 14 เมตร และสูง 16 เมตร สร้างขึ้นด้วยความวิจิตรบรรจงโดยใช้วัสดุอิฐมอญผสมปูนขาว ตามตำนานระบุรายละเอียดขององค์พระไว้อย่างละเอียด เช่น พระพักตร์ยาว 2 วา พระอังสายาว 3 คืบ และฝ่าพระบาทยาว 2 วา การฟื้นฟูจากสงครามสู่มรดกแห่งศรัทธา วัดศรีโคมคำเดิมเคยรุ่งเรือง แต่ในยุคสงครามเมืองพะเยาถูกทิ้งร้างไปชั่วระยะหนึ่ง ก่อนจะได้รับการบูรณะครั้งใหญ่พร้อมการฟื้นฟูเมืองพะเยาในยุคหลัง บ้านเมืองและวัดวาอารามได้รับการบูรณะจนกลับมาเป็นศูนย์กลางความศรัทธาอีกครั้ง […]

ประเพณีแข่งเรือเมืองน่าน มรดกแห่งสายน้ำที่สืบทอดจากอดีต

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา น่าน ร้อยเรื่องเมืองล้านนาarisa

ประเพณีแข่งเรือเมืองน่าน เป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่สืบทอดมายาวนาน มีจุดเริ่มต้นผูกพันกับงานบุญประเพณี “ตานก๋วยสลาก” หรือการถวายทานสลากภัตในชุมชนโบราณของชาวน่าน แต่ละหมู่บ้านและวัดจะเชิญชวนกันนำเรือมาแข่งขันเพื่อความสนุกสนานและเสริมสร้างความสามัคคี งานบุญกับการแข่งเรือจึงเป็นสิ่งคู่กัน โดยราชการได้กำหนดให้การแข่งเรือที่วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหารเป็นการเปิดสนามแข่งเรือประจำปีในช่วงปลายเดือนกันยายน และจัดการแข่งขันต่อเนื่องจนถึงช่วงปลายเดือนตุลาคมหรือต้นเดือนพฤศจิกายน เอกลักษณ์เรือแข่งเมืองน่าน เรือแข่งเมืองน่านแตกต่างจากเรือแข่งทั่วไปในประเทศไทย ด้วยการแกะสลักหัวเรือเป็นรูปพญานาคอันงดงาม หัวเรือแสดงความสง่าและศรัทธาต่อพญานาค ผู้เป็นเจ้าแห่งสายน้ำตามความเชื่อดั้งเดิมของชาวล้านนา การสร้างเรือเริ่มจากการเลือกต้นตะเคียนขนาดใหญ่ซึ่งมีความเชื่อว่าไม้ชนิดนี้มีพลังศักดิ์สิทธิ์และความทนทาน พิธีกรรมที่เกี่ยวเนื่องกับการแข่งเรือ กระบวนการสร้างเรือและการแข่งเรือเต็มไปด้วยพิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์ ตั้งแต่การตัดต้นตะเคียน การขอขมาเจ้าแม่ตะเคียน การอัญเชิญดวงวิญญาณของเจ้าแม่มาสถิตในเรือ และพิธีบายศรีสู่ขวัญเรือ เพื่อสร้างขวัญกำลังใจแก่ฝีพายและคนในชุมชน การแข่งเรือเพื่อสะท้อนวิถีชีวิต ในอดีต การแข่งเรือไม่เพียงเพื่อความสนุกสนาน แต่ยังเป็นการขอฝนในฤดูแล้ง ตามความเชื่อว่าพญานาคจะดลบันดาลให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล นอกจากนี้ยังแสดงถึงวิถีชีวิตของชาวเมืองน่านผ่านการแต่งกายแบบดั้งเดิม เช่น เสื้อหม้อห้อม คาดผ้าขาวม้า การพัฒนาและการสนับสนุน ในปี พ.ศ.2551 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ พระราชทานถ้วยรางวัลแก่การแข่งขันเรือเมืองน่าน เพื่อส่งเสริมให้ประเพณีนี้ยังคงอยู่ต่อไป โดยแบ่งการแข่งขันออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ เรือใหญ่ เรือกลาง และเรือเล็ก นอกจากนี้ยังมีการจัดแข่ง “เรือมะเก่า” เพื่อสะท้อนบรรยากาศดั้งเดิมของการแข่งเรือในอดีต งานแข่งเรือที่ประทับใจชาวน่านและนักท่องเที่ยว กิจกรรมการแข่งเรือในปัจจุบันได้พัฒนาขึ้นเพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยว โดยยังคงเอกลักษณ์และความงดงามของเรือแข่งเมืองน่าน ผู้เข้าร่วมงานได้เห็นวิถีชีวิต การฟ้อนรำ และเสียงโห่ร้องที่เต็มไปด้วยความสุข สะท้อนถึงความรักในวัฒนธรรมดั้งเดิมของคนเมืองน่าน […]

วิหารไม้และศิลป์ดั้งเดิม “วัดต้นเกว๋น” อ.หางดง

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา ร้อยเรื่องเมืองล้านนา เชียงใหม่itsariyapron

วัดต้นเกว๋น หรือชื่ออย่างเป็นทางการว่า วัดอินทราวาส ตั้งอยู่ในอำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ ถือเป็นหนึ่งในวัดที่งดงามและมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ของล้านนา โดดเด่นด้วยสถาปัตยกรรมแบบล้านนาดั้งเดิมที่ยังคงสมบูรณ์และทรงคุณค่า วัดต้นเกว๋นสร้างขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2399-2412 ในสมัยพระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ เจ้าหลวงเชียงใหม่องค์ที่ 6 เดิมทีชื่อวัดต้นเกว๋นมาจากต้นตะขบป่าที่ขึ้นในบริเวณวัด ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น วัดอินทราวาส เพื่อรำลึกถึงพระครูบาอินทร์ เจ้าอาวาสผู้มีบทบาทสำคัญในการสร้างวิหาร ในอดีตวัดแห่งนี้เป็นจุดพักขบวนแห่พระบรมธาตุศรีจอมทอง ซึ่งเป็นประเพณีสำคัญของเมืองเชียงใหม่ ประชาชนจะอัญเชิญพระบรมธาตุไปยังวัดสวนดอกและวัดพระธาตุดอยสุเทพ ปัจจุบันแม้ประเพณีนี้จะลดบทบาทลง แต่ความสำคัญของวัดต้นเกว๋นยังคงปรากฏผ่านศิลปกรรมที่ทรงคุณค่า ความงดงามทางสถาปัตยกรรม เช่น วิหารล้านนาดั้งเดิม วิหารของวัดต้นเกว๋นสร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2401 มีลักษณะเด่นคือหลังคาซ้อนลาดต่ำ 3 ชั้นด้านหน้า และ 2 ชั้นด้านหลัง โครงสร้างไม้ทั้งหมดแกะสลักลวดลายอย่างประณีต บันไดวิหารตกแต่งด้วยปูนปั้นรูปพญานาค หน้าต่างด้านนอกทำเป็นลูกกรงไม้แกะสลักลายดอกไม้และสัตว์ ภายในวิหารตกแต่งด้วยพระพิมพ์โลหะเรียงรายบนผนัง ฝาผนังด้านหลังพระประธานเป็นซุ้มปูนปั้นงดงาม พระพุทธรูปประธานเป็นพระปางมารวิชัย สร้างด้วยฝีมือช่างล้านนาที่มีความละเอียดอ่อน ศาลาจัตุรมุข จุดเด่นอีกอย่างของวัดคือ ศาลาจัตุรมุข ซึ่งพบเพียงแห่งเดียวในภาคเหนือ ใช้เป็นสถานที่ประดิษฐานพระบรมธาตุในช่วงพิธีสำคัญ แม้วัดต้นเกว๋นจะไม่ได้เป็นศูนย์กลางทางศาสนาเหมือนในอดีต แต่ก็ยังคงความสำคัญในฐานะมรดกทางวัฒนธรรมและศิลปกรรมล้านนา ผู้มาเยี่ยมชมจะได้สัมผัสความงดงามของสถาปัตยกรรมดั้งเดิม และเรียนรู้เรื่องราวประวัติศาสตร์ของชาวเชียงใหม่ รูปภาพและแหล่งข้อมูลAmazing thailand https://thai.tourismthailand.org/Attraction/วัดอินทราวาส-วัดต้นเกว๋น

“หม้อห้อม” จากภูมิปัญญาล้านนา สู่สัญลักษณ์แห่งความงามพื้นถิ่น

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา ร้อยเรื่องเมืองล้านนา แพร่arisa

เสื้อ “หม้อห้อม” หรือที่หลายคนคุ้นในชื่อ “ม่อฮ่อม” เป็นเสื้อผ้าฝ้ายย้อมครามสีครามอมดำอันเป็นเอกลักษณ์ ซึ่งเคยเป็นเครื่องแต่งกายประจำวันของชายชาวภาคเหนือ โดยเฉพาะล้านนา ด้วยลักษณะเฉพาะตัวที่สวมใส่สบาย ทนทาน และราคาไม่แพง เสื้อชนิดนี้จึงได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย และกลายเป็นสัญลักษณ์หนึ่งของภูมิปัญญาพื้นถิ่นที่ส่งต่อมาจากรุ่นสู่รุ่น อย่างไรก็ตาม ในอดีตคำว่า “หม้อห้อม” หรือ “ม่อฮ่อม” ไม่ได้หมายถึงตัวเสื้อโดยตรง หากแต่หมายถึง “สีครามอมดำ” อันเกิดจากการย้อมครามที่สกัดจากต้นห้อมหรือฮ่อม (Baphicacanthus cusia) พืชล้มลุกในวงศ์ Acanthaceae ซึ่งชาวบ้านจะนำใบและต้นมาหมักผสมกับน้ำซาวข้าว ก่อนนำไปย้อมผ้าหลายครั้งจนได้สีเข้มสวยตามต้องการ จุดเริ่มต้นและการพัฒนาสู่ความนิยมระดับประเทศ เสื้อหม้อห้อมเริ่มเป็นที่รู้จักครั้งแรกในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่จังหวัดแพร่ โดยชาวลาวพวนในพื้นที่ได้ผลิตเสื้อผ้าฝ้ายย้อมครามออกจำหน่ายให้แก่คนงานป่าไม้จนได้รับความนิยม และแพร่หลายไปยังพื้นที่อื่น จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2496 เมื่อนายไกรศรี นิมมานเหมินท์ ได้จัดงานเลี้ยงขันโตกที่จังหวัดเชียงใหม่เพื่อเป็นเกียรติแก่ ฯพณฯ นายสัญญา ธรรมศักดิ์ และกงสุลอเมริกัน ในโอกาสนี้ ผู้ร่วมงานได้รับเชิญให้สวมเสื้อผ้าฝ้ายย้อมครามคอกลม พร้อมคาดผ้าขาวม้า สร้างความประทับใจแก่ผู้เข้าร่วมงาน และนำมาสู่ความนิยมอย่างกว้างขวางในฐานะเสื้อประเพณีชายชาวล้านนา ปมถกเถียงเรื่องการเขียนคำว่า “ม่อฮ่อม” หรือ “หม้อห้อม” ในช่วงการปรับปรุงพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 […]

“วัดแสนเมืองมา” เอกลักษณ์ศิลปกรรมไทลื้อและล้านนา

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา พะเยา ร้อยเรื่องเมืองล้านนาitsariyapron

วัดแสนเมืองมา เป็นวัดสำคัญที่ตั้งอยู่ในจังหวัดน่าน ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานแห่งชาติเมื่อปี พ.ศ. 2527 สร้างขึ้นเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2400 และได้รับการบูรณะครั้งใหญ่ถึงสองครั้งในปี พ.ศ. 2490 และ พ.ศ. 2532 วัดนี้ถือเป็นศูนย์รวมของศิลปะและวัฒนธรรมที่ผสมผสานระหว่างสถาปัตยกรรมไทลื้อและล้านนาอย่างงดงาม ลักษณะเด่นของพระวิหารพระวิหารของวัดแสนเมืองมามีรูปแบบเฉพาะตัวที่สะท้อนถึงความเชี่ยวชาญด้านงานช่างของชาวไทลื้อและล้านนา หลังคาวิหารเป็นแบบสองชั้นลดหลั่นกันสองระดับ มีลักษณะลาดต่ำเพื่อปกคลุมตัวอาคาร มุงด้วยแป้นเกล็ดที่เป็นเอกลักษณ์ ช่อฟ้าแกะสลักเป็นรูปหงส์ตามแบบศิลปะไทลื้อ ส่วนหน้าบันประดับด้วยไม้ฉลุลายเทพพนมล้อมรอบด้วยลายพันธุ์พฤกษา ทำให้วิหารดูวิจิตรและโดดเด่น พระประธานในวิหารภายในพระวิหาร ประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัย องค์พระประธานซึ่งสร้างขึ้นด้วยอิฐถือปูนลงรักปิดทอง พระพุทธรูปองค์นี้มีลักษณะตามพุทธศิลป์ของชาวไทลื้อที่มีเอกลักษณ์เฉพาะ เช่นพระเมาลีเป็นรูปเปลวเพลิง สัญลักษณ์แห่งการตรัสรู้พระกรรณยาวจรดพระอังสะ สื่อถึงพระปัญญาคุณพระพักตร์ทรงเหลี่ยมและแย้มสรวล สื่อถึงพระกรุณาธิคุณพระพักตร์ที่อ่อนเยาว์ แสดงถึงพระวิสุทธิคุณ พระประธานองค์นี้ถือเป็นพระพุทธรูปแบบไทลื้อเพียงองค์เดียวในอำเภอเชียงคำ และเป็นศิลปกรรมที่ทรงคุณค่าอย่างยิ่ง ธรรมาสน์และจิตรกรรมภายในวิหารภายในพระวิหารยังมีธรรมาสน์แบบไทลื้อที่สร้างขึ้นพร้อมกับตัววิหาร ธรรมาสน์นี้ทำด้วยไม้ ตั้งอยู่บนฐานอิฐสูง มีผนังไม้ปิดทึบทั้งสี่ด้าน ลวดลายประดับเป็นพันธุ์พฤกษาอันประณีต ใช้สำหรับพระภิกษุและสามเณรแสดงธรรมเทศนา บริเวณผนังรอบวิหารยังมีจิตรกรรมที่บอกเล่าเรื่องราวความเป็นมาของชาวไทลื้อ ตั้งแต่การอพยพจากแคว้นสิบสองปันนา ทางตอนใต้ของประเทศจีน มายังเมืองน่านในช่วง 200 ปีที่ผ่านมา ภาพเหล่านี้สะท้อนถึงวิถีชีวิต ประเพณี และวัฒนธรรมของชาวไทลื้อที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น วัดแสนเมืองมาเป็นมากกว่าสถานที่ทางศาสนา เพราะยังเป็นหลักฐานสำคัญของการผสมผสานศิลปะและวัฒนธรรมระหว่างชาวไทลื้อและล้านนา ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน วัดแห่งนี้ยังคงเป็นศูนย์กลางของความศรัทธาและเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่น่าภาคภูมิใจของชาวน่านวัดแสนเมืองมาจึงไม่ได้มีเพียงความงามด้านศิลปกรรม แต่ยังสะท้อนถึงความเชื่อ ประเพณีและความผูกพันของผู้คนในชุมชนอย่างลึกซึ้ง เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์และเยี่ยมชม […]

“ปอยส่างลอง” ประเพณีบวชลูกแก้วของชาวไทใหญ่

ร้อยเรื่องเมืองล้านนา ร้อยเรื่องเมืองล้านนา แม่ฮ่องสอนarisa

แม่ฮ่องสอน – ในหมู่บ้านชาวไทใหญ่ที่ตั้งรกรากอยู่ในภาคเหนือของไทย งานบุญที่ยิ่งใหญ่และทรงคุณค่าที่สุดงานหนึ่งคือ “ปอยส่างลอง” หรือที่รู้จักกันในชื่อ “ประเพณีบวชลูกแก้ว” ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของชาติในปี พ.ศ. 2561 เป็นหลักฐานสำคัญถึงพลังศรัทธาในพุทธศาสนาและการอนุรักษ์เอกลักษณ์ชุมชนของชาวไทใหญ่ ความเป็นมาของชาวไทใหญ่ในแม่ฮ่องสอน ชาวไทใหญ่ หรือที่บางครั้งเรียกว่าชาวฉาน มีรากฐานทางวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงกับศิลปะและสถาปัตยกรรมของมอญ-พม่า พวกเขาอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในแม่ฮ่องสอนตั้งแต่ร้อยกว่าปีก่อน วิถีชีวิตของชาวไทใหญ่เกี่ยวพันกับพุทธศาสนาเถรวาทอย่างลึกซึ้ง การทำบุญและบำเพ็ญกุศลจึงเป็นศูนย์กลางของความเชื่อและการดำเนินชีวิต งานพุทธศิลป์ไทใหญ่ เช่น สถาปัตยกรรมแบบ “ทรงพญาธาตุ” พระพุทธรูปจากหินหยก และจิตรกรรมผสมผสานระหว่างไทยและพม่า ยังคงเป็นสิ่งที่พบเห็นได้ในแม่ฮ่องสอน แสดงถึงการผสมผสานทางวัฒนธรรมที่งดงามและลงตัว “ปอยส่างลอง” พิธีบวชที่สะท้อนพลังศรัทธาและความรักในครอบครัว คำว่า “ปอย” ในภาษาไทใหญ่หมายถึงงานหรือประเพณี “ส่าง” แปลว่า ผู้บวชเป็นสามเณรแล้วลาสิกขา และ “ลอง” หมายถึงรัชทายาท การรวมคำเหล่านี้จึงสื่อถึงการบวชเด็กชายให้เป็นสามเณร ซึ่งถือเป็นการสร้างบุญกุศลที่ยิ่งใหญ่ ประเพณีนี้จัดขึ้นในช่วงเดือนมีนาคมถึงพฤษภาคม ใช้เวลา 3-5 วัน ขึ้นอยู่กับความพร้อมของเจ้าภาพ ขั้นตอนพิธีกรรมเริ่มตั้งแต่การบอกบุญหรือ “ตกเทียน” ซึ่งชาวบ้านจะนำเทียนไปแจกพร้อมบอกกำหนดการงาน หลังจากนั้นจะเข้าสู่กระบวนการจัดงานที่เปี่ยมด้วยความหมาย รายละเอียดของพิธีกรรม วันแรก วันที่สอง วันที่สาม ประเพณีที่สะท้อนคุณค่าแห่งศรัทธาและชุมชน ชาวไทใหญ่ให้ความสำคัญกับประเพณีปอยส่างลองอย่างมาก บางครอบครัวใช้เวลาหลายปีในการเก็บเงินเพื่อจัดงานนี้ […]

1 … 10 11 12 13 14 … 43