ร้อยเรื่องเมืองล้านนา

จรัล มโนเพ็ชร เป็นศิลปินผู้ทรงอิทธิพลต่อวงการดนตรีไทย โดยเฉพาะการนำ “โฟล์คซองคำเมือง” หรือบทเพลงพื้นบ้านล้านนามาประยุกต์ให้ร่วมสมัยและได้รับความนิยมในระดับประเทศ เขาเกิดเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2494 ที่บ้านย่านวัดเกตุ เมืองเชียงใหม่ ในช่วงปี พ.ศ. 2520 จรัลนำดนตรีพื้นเมืองล้านนา ซึ่งดั้งเดิมมักใช้เครื่องดนตรีอย่างซึงหรือสะล้อ มาผสมผสานกับเครื่องดนตรีสมัยใหม่ เช่น กีตาร์และแมนโดลิน ทำให้เกิดเสียงดนตรีที่แปลกใหม่และเป็นเอกลักษณ์ เสียงเพลงของจรัลไม่เพียงแค่ไพเราะ แต่ยังสื่อสารถึงวิถีชีวิต วัฒนธรรมและปัญหาสังคมของชาวล้านนาได้อย่างลึกซึ้ง บทเพลงดังที่สร้างชื่อเสียง ได้แก่ อุ๊ยคำ สาวมอเตอร์ไซค์และคนสึ่งตึง เนื้อเพลงส่วนใหญ่มีความเรียบง่ายแต่กินใจ เล่าเรื่องราวของชีวิตผู้คน ทั้งความสุข ความทุกข์ และความเป็นภาคเหนือ ความสามารถรอบด้านของจรัลส่งผลให้ได้รับรางวัลดนตรี สีสันอวอร์ด ในปี พ.ศ. 2538 โดยคว้าถึงสามรางวัลในปีเดียว ได้แก่ ศิลปินชายเดี่ยวยอดเยี่ยม เพลงยอดเยี่ยม และอัลบั้มยอดเยี่ยมจากผลงาน ศิลปินป่า ในปี พ.ศ. 2539 จรัลยังได้รับเชิญให้เป็นตัวแทนครูเพลงภาคเหนือในงานพระราชพิธีกาญจนาภิเษก เขาแต่งเพลง ฮ่มฟ้าปารมี เพื่อเฉลิมฉลองในโอกาสนี้ บทเพลงดังกล่าวได้รับความนิยมอย่างมากและถูกนำไปใช้ในการเรียนการสอนในวิชานาฏศิลป์ บทส่งท้ายชีวิตศิลปินแห่งล้านนา จรัล […]

ลักษณะของเจดีย์กิ่วเจดีย์กิ่วตั้งอยู่ริมแม่น้ำปิง บริเวณสามแยกถนนวิชยานนท์และถนนวังสิงห์คำใกล้ที่ทำการเทศบาลนครเชียงใหม่ ลักษณะของเจดีย์คล้ายกรวยสามเหลี่ยมทรงกลม ฐานกว้างประมาณ 6 เมตร และสูงประมาณ 8 เมตร องค์เจดีย์โบกปูนเรียบ ไม่มีลวดลายหรือการตกแต่งใด ๆ และถูกทาสีขาว ส่วนยอดเจดีย์มีลักษณะหักเข้าและประดับด้วยองค์ประกอบทั่วไปของเจดีย์แบบล้านนา ตำนานการเสียสละของลุงเพียงเจดีย์กิ่วเกี่ยวข้องกับเรื่องเล่าขานถึงการเสียสละของ “ลุงเพียง” หรือ “ลุงเปียง” ชายชาวเชียงใหม่ผู้พลีชีพเพื่อปกป้องบ้านเมือง ในครั้งนั้นกษัตริย์พม่าได้ยกทัพมาล้อมเมืองเชียงใหม่และเสนอการแข่งขันดำน้ำเป็นเดิมพัน โดยหากฝ่ายใดชนะอีกฝ่ายจะต้องถอนทัพกลับไป ลุงเพียงอาสาเป็นตัวแทนของชาวเชียงใหม่แข่งขันกับนักประดาน้ำจากพม่าทั้งสองฝ่ายลงดำน้ำพร้อมกันแต่เวลาผ่านไปนานชาวพม่าก็โผล่ขึ้นมาก่อน ขณะที่ลุงเพียงกลับไม่ขึ้นจากน้ำ หลังชัยชนะเป็นที่แน่ชัดผู้คนจึงลงไปตามหาลุงเพียง พบว่าลุงเพียงได้เสียชีวิตในน้ำเพราะผูกตัวเองไว้กับเสาเพื่อให้มั่นใจว่าฝ่ายเชียงใหม่จะได้รับชัยชนะ เจ้าเมืองเชียงใหม่จึงสร้างเจดีย์กิ่วขึ้นริมแม่น้ำปิงเพื่อเป็นอนุสรณ์แก่ความเสียสละของลุงเพียง ข้อสันนิษฐานอื่นเกี่ยวกับเจดีย์กิ่วแม้ตำนานของลุงเพียงจะเป็นเรื่องเล่าที่คนเชียงใหม่รู้จักกันดีแต่เจดีย์กิ่วก็ยังมีข้อสันนิษฐานอื่นเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา เช่น 1. เจดีย์กิ่วอาจเป็นสถูปบรรจุอัฐิของบุคคลสำคัญชาวพม่าสมัยที่พม่าปกครองเชียงใหม่ระหว่างปี พ.ศ. 2101 – 2317 2. เจดีย์กิ่วอาจเป็นเครื่องหมายของปากอุโมงค์ที่ทอดยาวมาจากเจดีย์หลวงในตัวเมือง คุ้มท่าเจดีย์กิ่วใกล้เจดีย์กิ่ว เคยมีคุ้มของเจ้าเมืองเชียงใหม่ เรียกว่า “คุ้มท่าเจดีย์กิ่ว” ปัจจุบันพื้นที่ดังกล่าวถูกใช้เป็นที่ตั้งของสถานกงสุลสหรัฐอเมริกาประจำจังหวัดเชียงใหม่ รูปภาพและแหล่งข้อมูลศูนย์สนเทศภาคเหนือ สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ https://lannainfo.library.cmu.ac.th/picturelanna/comparepic.php?picture_id=1651Museum Thailand https://www.museumthailand.com/th/3072/storytelling/เจดีย์ขาว/

จุดเริ่มต้นแห่งความสำเร็จของมหกรรมพืชสวนโลกในโอกาสมหามงคลที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงครองราชย์ครบ 60 ปี ในปี พ.ศ. 2549 และทรงเจริญพระชนมายุ 80 พรรษาในปี 2550 คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบให้จัดงานมหกรรมพืชสวนโลกเฉลิมพระเกียรติ ภายใต้ชื่อ “ราชพฤกษ์ 2549” ณ ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ ตำบลแม่เหียะ จังหวัดเชียงใหม่ งานจัดขึ้นระหว่างวันที่ 1 พฤศจิกายน 2549 ถึง 31 มกราคม 2550 รวม 92 วัน บนพื้นที่กว่า 468 ไร่ ซึ่งประเทศไทยประสบความสำเร็จอย่างยิ่งใหญ่ในเวทีระดับโลก หลังงานมหกรรมสิ้นสุดลง คณะรัฐมนตรีมีมติในปี 2551 ให้สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) เข้าบริหารจัดการพื้นที่เดิม เพื่อพัฒนาสวนเฉลิมพระเกียรติให้เป็นแหล่งเรียนรู้ทางการเกษตรและวัฒนธรรมของประเทศไทย และในปี 2553 สวนได้รับพระราชทานชื่ออย่างเป็นทางการว่า “อุทยานหลวงราชพฤกษ์” (Royal Park Rajapruek) อันหมายถึงสวนของพระมหากษัตริย์ โดยต้นราชพฤกษ์หรือคูนที่ได้รับการยกย่องเป็นดอกไม้ประจำชาติไทยยังเป็นสัญลักษณ์สำคัญของสถานที่แห่งนี้ ในฐานะจุดเด่นและศูนย์กลางของงานมหกรรม หอคำหลวงถูกสร้างขึ้นเพื่อนำเสนอพระอัจฉริยภาพด้านการเกษตรของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภายใต้แนวคิด “พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว คือศูนย์รวมจิตใจของปวงชนชาวไทย” อาคารได้รับการออกแบบและสร้างสรรค์โดยทีมช่างสิบหมู่ล้านนา […]

วัดโลกโมฬี ตั้งอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดเก่าแก่ที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานและสำคัญในแง่ของศิลปะและวัฒนธรรมล้านนา โดยได้รับการสืบทอดและดูแลจากพระมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์มังรายตั้งแต่สมัยโบราณ จุดเริ่มต้นของวัดนี้สามารถย้อนกลับไปถึงปี พ.ศ. 2070 เมื่อพระเกษเกล้า พระมหากษัตริย์แห่งเชียงใหม่ได้โปรดเกล้าฯ ยกบ้านหัวเวียงให้เป็นวัดและได้ทำการก่อสร้างเจดีย์และวิหารขึ้นภายในบริเวณวัด ประวัติการก่อสร้างและความสำคัญในปี พ.ศ. 2071 พระเกษเกล้าได้สร้างเจดีย์วัดโลกโมฬีขึ้น ซึ่งเป็นเจดีย์ทรงปราสาทที่มีลักษณะเด่นทางสถาปัตยกรรมล้านนา หลังจากการสวรรคตของพระเกษเกล้า ได้มีการบรรจุพระอัฐิของพระองค์ไว้ภายในเจดีย์แห่งนี้ เป็นที่เคารพสักการะของชาวบ้านและนักท่องเที่ยวจากทั่วทุกสารทิศ นอกจากเจดีย์แล้ว วัดโลกโมฬียังมีวิหารหลวงที่สร้างขึ้นภายหลัง ซึ่งได้รับการบูรณะและยกฐานะจากวัดร้างมาเป็นวัดที่มีพระภิกษุจำพรรษา วิหารนี้มีการออกแบบในรูปแบบสถาปัตยกรรมล้านนา โดยใช้ไม้สักเป็นวัสดุหลักในการสร้างและตกแต่ง ภายในวิหารมีพระพุทธรูปปางสมาธิประดิษฐานอยู่ และมีเพดานและต้นเสาแกะสลักลวดลายต่างๆ อย่างงดงาม เจดีย์วัดโลกโมฬี ความงดงามของสถาปัตยกรรมล้านนาเจดีย์วัดโลกโมฬีเป็นสัญลักษณ์สำคัญของวัดและศิลปะล้านนา สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2071 ด้วยรูปทรงปราสาทที่มีความสูงและความสวยงามของรูปแบบสถาปัตยกรรมที่ถูกพัฒนาขึ้นอย่างต่อเนื่อง การสร้างเจดีย์ในช่วงดังกล่าวมีการปรับปรุงรูปแบบต่างๆ เช่น การเพิ่มจำนวนฐานปัทม์ และการตกแต่งด้วยลูกแก้วอกไก่และซุ้มจระนำที่สะท้อนถึงความงามและความประณีตของศิลปะล้านนา โดยเฉพาะที่ยอดเจดีย์ได้มีการเพิ่มรูปทรงระฆังและบัลลังก์สิบสองเหลี่ยม ทำให้เจดีย์แห่งนี้กลายเป็นองค์ประกอบสำคัญของวัดที่ได้รับความเคารพและสักการะจากประชาชน วิหารหลวงและพระพุทธรูป “พระพุทธสันติจิรบรมโลกนาถ”วิหารหลวงที่อยู่ภายในวัดโลกโมฬีถือเป็นอีกหนึ่งส่วนสำคัญที่สะท้อนถึงศิลปะและความศรัทธาของผู้สร้าง พระพุทธรูปปางสมาธิภายในวิหารได้รับการบรรจุพระบรมสารีริกธาตุไว้บนพระเมาลีในปี พ.ศ. 2546 ซึ่งทำให้วิหารแห่งนี้กลายเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์สำหรับผู้ที่มาเยือน เพื่อสักการะและทำบุญ นอกจากนี้ภายในวัดยังมีมณฑปพระนางจิรประภามหาเทวี ที่ประดิษฐานพระรูปของพระนางจิรประภามหาเทวี ซึ่งเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการอุปถัมภ์วัดโลกโมฬีในสมัยที่พระองค์ทรงครองราชย์ในเมืองเชียงใหม่ การสร้างมณฑปนี้ทำให้ผู้คนในปัจจุบันได้ระลึกถึงพระคุณและคุณงามความดีของพระนางจิรประภา กิจกรรมและประเพณีสำคัญของวัดโลกโมฬีวัดโลกโมฬีมีความสำคัญไม่เพียงแต่ในด้านประวัติศาสตร์และศิลปะ แต่ยังเป็นศูนย์กลางในการสืบสานประเพณีและกิจกรรมทางศาสนา โดยมีการจัดกิจกรรมต่างๆ ในรอบปี เช่น การสืบสานประเพณีสงกรานต์ […]

งานฤดูหนาวเชียงใหม่ เป็นเทศกาลรื่นเริงประจำปีที่จัดขึ้นในช่วงปลายเดือนธันวาคมถึงต้นเดือนมกราคม ซึ่งตรงกับช่วงเวลาที่เชียงใหม่มีอากาศเย็นสบาย ธรรมชาติสวยงามและพืชผักผลไม้เมืองหนาว จุดเริ่มต้นของงานฤดูหนาวงานฤดูหนาวมีต้นกำเนิดมาจาก “งานแสดงพืชผล” ในปี พ.ศ. 2474 ซึ่งจัดโดยโรงเรียนฝึกหัดครูช้างเผือก (ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่) เพื่อแสดงผลผลิตของนักเรียน ต่อมางานนี้ถูกปรับเปลี่ยนและฟื้นฟูโดยพระยาอนุบาลพายัพกิจ (ปุ่น อาสนจินดา) จนกลายเป็นงานฤดูหนาวอย่างเป็นทางการ โดยมีเป้าหมาย 3 ประการ ได้แก่ 1.หาเงินสนับสนุนด้านการศึกษา 2.สนับสนุนงานสาธารณสุข โดยเฉพาะการช่วยเหลือเด็กกำพร้า 3.ส่งเสริมการเพาะปลูกและปศุสัตว์ ในปี พ.ศ. 2480 ค่าเข้าชมงานเพียง 10 สตางค์ แต่สามารถดึงดูดผู้เข้าร่วมงานได้ถึง 80,000 คน และสร้างรายได้ประมาณ 8,000 บาท ความเปลี่ยนแปลงและการเติบโตของงานในช่วงแรกงานฤดูหนาวมีสถานที่จัดงานที่เปลี่ยนแปลงหลายครั้ง เช่น พ.ศ. 2491 จัดที่โรงเรียนยุพราชวิทยาลัยพ.ศ. 2497 ย้ายไปจัดที่สนามกีฬาเทศบาล ภายในงานมีความหลากหลายมากขึ้น มีการออกร้านของหน่วยงานราชการ ร้านค้าเอกชน และร้านจากต่างประเทศ เช่น ร้านกาชาดเชียงใหม่ การแสดงผลิตภัณฑ์ของกระทรวงเศรษฐการ การสาธิตการบิน และกิจกรรมจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เวทีสาวงามแม่เหล็กดึงดูดแห่งงานฤดูหนาวเมื่อพูดถึงงานฤดูหนาวเชียงใหม่ในอดีต สิ่งหนึ่งที่ดึงดูดผู้คนให้มาร่วมงานอย่างคับคั่งคือเวทีประกวดสาวงาม ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของงาน […]

เจดีย์กู่เต้า ซึ่งตั้งอยู่ภายในวัดกู่เต้า ตำบลศรีภูมิ อำเภอเมืองเชียงใหม่ ไม่เพียงเป็นสถาปัตยกรรมที่งดงามและแปลกตา แต่ยังแฝงไว้ด้วยเรื่องราวประวัติศาสตร์และตำนานที่น่าสนใจ ตำนานเล่าว่าในช่วงที่กองทัพพม่ายกทัพมาตีเชียงใหม่ แต่ไม่สามารถยึดเมืองได้ทั้งสองฝ่ายจึงท้าพนันกันด้วยการสร้างเจดีย์ หากฝ่ายใดสร้างเสร็จก่อนจะถือเป็นผู้ชนะฝ่ายพม่าสร้างเจดีย์กู่เต้า ส่วนฝ่ายเชียงใหม่สร้างเจดีย์ใหญ่กลางใจเมืองหรือที่ปัจจุบันคือเจดีย์วัดเจดีย์หลวง แต่ในขณะที่ฝ่ายพม่าสร้างเจดีย์ได้มากกว่าครึ่งองค์ ฝ่ายเชียงใหม่ยังทำได้เพียงฐานเจดีย์ ด้วยความฉลาดและกลยุทธ์ที่แยบยล ชาวเชียงใหม่จึงคิดอุบายขึ้นโดยนำเสื่อลำแพนมาสานแล้วทาสีดินแดงให้ดูเหมือนอิฐ จากนั้นสร้างโครงไม้ไผ่เป็นรูปทรงเจดีย์สูงและนำเสื่อลำแพนมัดไว้จนถึงยอดเมื่อมองจากระยะไกล เจดีย์ปลอมนี้ดูคล้ายว่าเสร็จสมบูรณ์แล้ว ฝ่ายพม่าเมื่อเห็นดังนั้นจึงเข้าใจว่าตนแพ้การเดิมพันจึงตัดสินใจยกทัพกลับไป ทำให้เจดีย์ทั้งสองยังคงเป็นอนุสรณ์ของเหตุการณ์ในครั้งนี้ นอกจากตำนานข้างต้น ความเป็นมาวัดกู่เต้าหรือวัดเวฬุวนารามแม้จะไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าถูกสร้างขึ้นในยุคใด แต่ตำนานเล่าขานทำให้เรารู้ว่าวัดแห่งนี้มีความเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ช่วงที่พม่าปกครองอาณาจักรล้านนา รวมถึงเมืองเชียงใหม่ด้วย จุดเด่นของวัดคือเจดีย์ทรงกลมที่เรียงซ้อนกันคล้ายผลน้ำเต้าคว่ำ หรือแตงโมซ้อนกันหลายชั้น ลักษณะพิเศษนี้ทำให้ชาวบ้านเรียกชื่อวัดว่า “วัดกู่เต้า” โดยคำว่า “กู่” หมายถึงที่บรรจุอัฐิ ส่วนคำว่า “เต้า” หมายถึงน้ำเต้าหรือแตงโม ชุมชนบ้านกู่เต้ามีผู้คนหลากหลายเชื้อชาติ โดยเฉพาะชาวพื้นเมืองล้านนาและชาวพม่าที่มาตั้งถิ่นฐานอยู่บริเวณนี้ แต่ในเวลาต่อมาชาวพม่าที่อาศัยในพื้นที่ถูกกลืนกลายทางวัฒนธรรมและสัญชาติ จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของชาวไทยภาคเหนือทั้งหมดหรือที่เรียกว่าชาวไทใหญ่ ปัจจุบันวัดกู่เต้ายังคงเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้าน โดยเฉพาะชาวไทยใหญ่ที่มักมาทำบุญและร่วมกิจกรรมทางศาสนา รูปภาพและแหล่งข้อมูล : amazing Thailand https://thai.tourismthailand.org/Attraction/วัดกู่เต้าตนล้านนา https://konlanna.com/contents/read/705 รูปภาพล้านนาในอดีต https://lannainfo.library.cmu.ac.th/picturelanna/comparepic.php?picture_id=1305