ร้อยเรื่องเมืองล้านนา

“พุทธศาสนา” เป็นศาสนาหลักของคนไทย ต่างมีความเชื่อในสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เรื่องผีสางเทวดาควบคู่กันไปด้วยมาตั้งแต่โบราณกาล ในภาคเหนือล้านนา จะพบเห็นได้ว่ามีวัดวาอารามอยู่มากมาย ประจำทุกหมู่ บ้าน ยิ่งในเขตพื้นที่ตัวเมืองเชียงใหม่ มีวัดเก่าแก่ชนิดวัดติดวัดกันเลยทีเดียว เป็นแหล่งอารยธรรมโบ ราณสถานที่สำคัญ มีประวัติที่ยาวนาน จึงจะเห็นได้ว่าในแต่ละวันไม่เฉพาะชาวไทยเท่านั้น รวมชาวต่างชาติหลากหลายเชื้อชาติ หลั่งไหลเข้ามาศึกษา กราบไหว้สักการะขอพรสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และกลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญของเมืองเชียงใหม่ ในแต่ละวันจะเนืองแน่นไปด้วยผู้คน และเป็นที่สังเกตว่า วัดพระธาตุดอยคำ ตั้งอยู่ในพื้นที่ ต.แม่เหียะ อ.เมืองเชียงใหม่ เป็นวัดดาวรุ่งพุ่งแรง ถึงแม้ว่าจะเป็นวัดเก่าแก่สร้างในปี พ.ศ.1230  รัชสมัยพระนางจามเทวีกษัตริย์แห่งหริภุญชัย โดยพระโอรสทั้ง 2 เป็นผู้สร้างในปี พ.ศ. 1230 ประกอบด้วยเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า ศา ลาการเปรียญกุฏิสงฆ์ และพระพุทธรูปปูนปั้น เดิมชื่อวัดสุวรรณบรรพต แต่ชาวบ้านเรียกว่าวัดดอยคำ กลายเป็นวัดร้างมายาวนาน เมื่อราวปี พ.ศ. 2509 วัดดอยคำกรุแตก ชาวบ้านพบโบราณวัตถุหลายชิ้น เช่น พระรอดหลวง พระหินทรายปิดทององค์ใหญ่ พระสามหมอ (เนื้อดิน) เป็นต้น ต่อมามีพระครูสุนทรเจติยารักษ์ หรือ ”ครูบาพิณ” เจ้าอาวาสวัดพระธาตุดอยคำ […]

ประเพณีวัฒนธรรมของคนล้านนา เมื่อมีคนตายจะต้องจัดพิธีงานศพขึ้น เพื่อเป็นการไว้อาลัยแก่คนตายอย่างสมเกียรติ พิธีงานศพของคนล้านนา จะมีการจัดแต่งปราสาทใส่ศพประดับประดาด้วยดอกไม้สดหรือแห้ง ให้แลดูสวยงาม นับว่าเพื่อเป็นการยกย่องผู้ตายให้ได้ขึ้นไปสู่สรวงสรรค์ชั้นฟ้า ปราสาทงานศพจะนิยมใช้ในพิธีงานศพของจังหวัดต่าง ๆ ในภาคเหนือเท่านั้น สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นวัฒนธรรมที่รับมาจากเมืองเชียงรุ้งแห่งสิบสองปันนา ซึ่งถือว่าเป็นต้นตระกูลไทแต่ดั่งเดิม รูปแบบของปราสาทงานศพมีด้วยกัน 2 รูปแบบคือ ปราสาทที่ทำด้วยไม้ ซึ่งเป็นวัสดุดั่งเดิมส่วนใหญ่ทำมาจากไม้ฉำฉา เพราะมีน้ำหนักเบาและเวลาเผาจะไหม้ไฟได้ง่าย ส่วนอีกรูปแบบหนึ่งจะเป็นวิวัฒนาการของปราสาท สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ โดยจะนำโต๊ะ เก้าอี้มาประดับในปราสาท เมื่อเวลาเผาศพแล้วก็จะนำโต๊ะ เก้าอี้เหล่านั้นไปมอบถวายให้กับวัด เพื่อใช้ในสาธารณประโยชน์ต่อไป ขั้นตอนการทำพิธีศพของคนในภาคเหนือนั้น เมื่อมีคนตายขึ้น ทางบ้านโดยลูกหลานหรือญาติพี่น้องก็จะรีบไปติดต่อซื้อโลงศพและปราสาททันที การตั้งศพจะประกอบด้วยโลงศพ มีการประดับประดาด้วยไฟสีหรือไฟกระพริบอย่างสวยงาม ก่อนที่จะนำโลงศพขึ้นบรรจุบนปราสาท จะมีการทำพิธีกรรมทางสงฆ์ คือการทานปราสาทเสียก่อน โดยจะนิมนต์พระสงฆ์มาเป็นผู้ทำพิธีก่อนที่ชาวบ้าน และบรรดาลูกหลานของคนตายจะช่วยกันยกโลงศพขึ้นบรรจุบนปราสาท ซึ่งพิธีทานประสาทมักจะกระทำก่อนวันเผา 1 วัน ในพิธีงานศพแถบหมู่บ้านรอบนอก จะนิยมจ้างวงดนตรีบรรเลงปี่พาทย์ หรือ วงสะล้อซอซึง มาเล่นประกอบพิธีศพกันอย่างครึกครื้น การสวดศพส่วนใหญ่แล้วจะตั้งสวด 3 – 5 วัน นิยมตั้งศพไว้ที่บ้าน นิมนต์พระสงฆ์ไปสวดที่บ้าน แต่ปัจจุบันความนิยมดังกล่าวลดลง จะมีให้เห็นและเหลืออยู่ก็เพียงชาวบ้านที่อยู่ในชนบท ที่มีบริเวณบ้านกว้างขวางพอที่จะตั้งปราสาท และทำพิธีศพได้ ส่วนคนในเมืองที่มีบริเวณบ้านคับแคบก็จะเอาศพไปตั้งไว้ที่วัด […]

กาดทั้งสามตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำปิง บนถนนสองสายที่เชื่อมต่อกันคือ ถนนช้างม่อยและถนนวิชยานนท์ กาดหลวงตั้งอยู่ในบริเวณที่เป็นจุดเชื่อมต่อของถนนทั้งสองสาย กาดเจ็กโอ้วตั้งอยู่ทางทิศเหนือตรงข้ามกาดหลวงทางฝั่งถนนช้างม่อย ในขณะที่กาดต้นลําไยตั้งอยู่ตรงข้ามกาดหลวงทางฝั่งถนนวิชยานนท์ กาดทั้งสามตั้งขึ้น ในช่วงที่การค้าทางเรือระหว่างเชียงใหม่และกรุงเทพฯ มีความเจริญเติบโตมาปั่น ในปวงนั้นมีเรือสินค้าเข้ามาจอดรับส่งสินค้าที่ท่านา ทางฝั่งตะวันตกเป็นจํานวนมาก ท่าเรือ สาคัญทางฝั่งนี้คือ คุ้มค่าซึ่งตั้งอยู่หน้าคุ้มเจดีย์กิ่ว (ปัจจุบันคือสถานกงสุลอเมริกัน) ท่าเรือแห่งนี้เป็นท่าเรือสําหรับจอดขบวนเรือของเจ้าหลวงและเรือหางแมงป่อง ที่เห็นทางไปมาระหว่างเชียงใหม่และกรุงเทพฯ เล่ากันว่า ในแต่ละวันมีเรือมาจอดเรียงรายยาว จากคุ้มท่าจนถึงคุ้มเจ้าแก้วนวรัฐ (ปัจจุบันคือกาดเจ็กโอ้ว) ในขณะเดียวกันก็มีผู้คนค่อยๆ ทยอยเข้ามาตั้งถิ่นฐานทำมาหากิน บางคนเป็นพ่อค้าคนกลางซื้อขายสินค้าที่มาจากกรุงเทพฯ และซื้อสินค้าจากภาคเหนือส่งลงไปขายที่กรุงเทพฯ บางคนทําการค้ากับพ่อค้าคนกลางขายสินค้า อุปโภค-บริโภค เช่น อาหาร พืชผัก เนื้อสัตว์ ของแห้ง และเสื้อผ้า เป็นต้น เมื่อรถไฟมาถึงเชียงใหม่ สะพานข้ามน้ำยิ่งสร้างเสร็จก็ยิ่งทําให้มีผู้คนหลั่งไหลเข้ามาตั้งร้านค้า ทํามาหากินหนาแน่นมากขึ้น ทําให้ตลาดทั้งสามแห่งนี้ค่อย ๆ เติบโตขึ้นตามการหลั่งไหลของผู้คนที่เข้ามาทํามาหากิน กาดหลวงหรือตลาดวโรรส ตั้งอยู่ในบริเวณที่เคยเป็นข่วงเมรุหรือสุสานเก่า ของเจ้านายฝ่ายเหนือ ในปี พ.ศ. 2452 พระราชชายาเจ้าดารารัศมีโปรดให้ย้ายสุสานไปไว้รวมกันที่วัดสวนดอก และในปี พ.ศ. 2453 พระองค์ได้พัฒนาพื้นที่นี้ขึ้นเป็นกาด เพื่อให้คนได้แลกเปลี่ยนซื้อขายกัน ชื่อกาดวโรรสนํามาจากพระนามของเจ้าอินทวโรรสสุริยวงศ์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ พระองค์ที่ […]