ร้อยเรื่องเมืองล้านนา

การค้าขายของคนเมืองเชียงใหม่เริ่มต้นมีมาตั้งแต่เมื่อครั้งที่พญามังรายทรงเข้ายึดครองนครหริภุญชัย ก็เพื่อสาเหตุต้องการขยายพระราชอำนาจควบคุมการค้าที่มั่งคั่งของอาณาจักรหริภุญชัย ที่เวลานั้นเป็นชุมทางการค้าที่สำคัญสามารถเชื่อมโยงกิจกรรมทางการค้ากับเมืองต่าง ๆ ได้รอบ เช่นกับเมืองฝาง เมืองเชียงแสน และเมืองท่าทางใต้เช่นอโยธยา ดังปรากฏหลักฐานในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ที่กล่าวถึงพญามังรายได้ซักถามพ่อค้าที่ขึ้นไปค้าขายกับเมืองฝางเกี่ยวกับสภาพของหริภุญไชย ซึ่งได้รับคำตอบว่า หริภุญไชยมีความสงบรุ่งเรืองดี “พ่อค้าทางบก ทางน้ำเทียวมาค้าชุเมือง” นอกจากนี้เมื่อพญามังรายมาสร้างเวียงกุมกาม พระองค์ก็ทรงสร้างตลาดขึ้นที่ริมฝั่งแม่น้ำปิง เช่นเดียวกับเมื่อสร้างเวียงเชียงใหม่ ก็ทรงเลือกชัยภูมิสำหรับสร้างศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนาตอนบน เส้นทางการค้าที่สำคัญก็คือ แม่น้ำปิง ดังนั้นเมืองเชียงใหม่จึงกลายเป็นศูนย์กลางการค้าของภูมิภาค การค้าของคนเชียงใหม่ เป็นการแลกเปลี่ยนผลิตผลระหว่างชุมชนต่าง ๆ โดยมี “ตลาด” เป็นศูนย์กลางแลกเปลี่ยนสินค้า นอกจากนี้ในเวียงเชียงใหม่ยังมีกลุ่มพ่อค้าเงี้ยว พ่อค้าฮ่อจากยูนนาน พ่อค้าชาวลาวจากล้านช้างเข้ามาค้าขายอีกด้วย กาด หรือ ตลาดมีหลายประเภท ในอดีตที่ผ่านมา มีทั้งกาดเช้า กาด แลง กาดเลิง กาดวัว รวมถึงกาดหมั้ว กาดเช้าก็คือ ตลาดนัดที่พ่อค้าแม่ค้านำข้าวของเช่น อาหาร เนื้อสัตว์ พืชผักมาขายเฉพาะในเวลาเช้ามืดเท่านั้นซึ่งปัจจุบันตามหมู่บ้านในชนบทยังมีปรากฏอยู่ ส่วน กาดแลง ก็คือตลาดนัดที่ขายของตั้งแต่บ่ายจนถึงเย็น แต่ถ้าพ่อค้าแม่ค้านำของมาขายตั้งแต่เช้าจนถึงเย็นจะเรียกว่า กาดเลิง ส่วนกาดวัว นั้นถือว่าเป็นกาดนัดที่อาจจะจัดขึ้นเดือนละครั้งหรืออาทิตย์ละครั้ง ส่วนใหญ่ของที่นำมาขายจะเป็นเครื่องใช้ในการเกษตร รวมถึงวัวควาย ด้วยเหตุนี้ชาวบ้านจึงนิยมเรียกว่า […]

ย้อนหลังกลับไปเมื่อราว 50 ปีที่แล้ว กระแสของการเรียกร้องให้มีการจัดตั้งมหาวิทยาลัยขึ้นที่ภาคเหนือกลายเป็นข่าวครึกโครมในสมัยนั้น และเชื่อว่าพี่น้องชาวเชียงใหม่ทุกคนยังคงจดจำเหตุการณ์เหล่านั้นได้เป็นอย่างดี เบื้องหลังของการเรียกร้องนั้น หนังสือพิมพ์คนเมืองได้มีส่วนสำคัญอย่างมากในการกระตุ้นเรียกร้องให้ประชาชนชาวเชียงใหม่เห็นความสำคัญของการจัดตั้งมหาวิทยาลัย ซึ่งจะว่าไปแล้วหนังสือพิมพ์คนเมืองในยุคนั้นถือได้ว่าเป็นหนังสือพิมพ์ท้องถิ่นของเชียงใหม่ที่มีบทบาทต่อการพัฒนาเป็นอย่างยิ่ง หนังสือพิมพ์คนเมือง เกิดขึ้นจากกลุ่มนักหนังสือพิมพ์หัวก้าวหน้านำโดยนายสงัด บรรจงศิลป์ ซึ่งได้ชักชวนเพื่อนฝูงเข้ามาร่วมทุนเพื่อออกหนังสือพิมพ์ของชาวเชียงใหม่ใช้ชื่อว่า “หนังสือพิมพ์คนเมือง” โดยครั้งแรกก่อตั้งเป็นบริษัทชื่อลานนาการพิมพ์ ประกอบด้วยคณะกรรมการคือ สุจิตต์ เกื้อวงศ์ นายแพทย์อุทัย สนธินันทน์ นิกร ทองเจิม อ.ไกรศรี นิมมานเหมินท์และสงัด บรรจงศิลป์ หนังสือพิมพ์คนเมืองออกวางแผงเป็นครั้งแรกในเชียงใหม่เมื่อวันที่ 1 มกราคม 2496 ซึ่งได้รับการต้อนรับจากกลุ่มผู้อ่านเป็นจำนวนมาก การเสนอข่าวสารของหนังสือพิมพ์คนเมืองในสมัยนั้นส่วนใหญ่จะเน้นการเสนอข่าวประเภทการเมือง สังคม เศรษฐกิจที่เกิดขึ้นในจังหวัดเชียงใหม่ สมัยนั้นหนังสือพิมพ์คนเมืองมีจำนวนพนักงานที่ทำงานทั้งสิ้นประมาณ 40 คน โดยพิมพ์หนังสือพิมพ์ออกจำหน่ายแบบรายสะดวก ต่อมาก็ได้พัฒนามาเป็นหนังสือพิมพ์รายวันฉบับแรกของเชียงใหม่ นอกจากนี้หนังสือพิมพ์คนเมืองยังได้จัดพิมพ์วารสารฉบับพิเศษออกในช่วงเดือนเมษายนของทุกปีเรียกว่า “ฉบับดำหัว” และได้พัฒนามาเป็นวารสารรายเดือนฉบับแรกของเชียงใหม่อีกเช่นกัน โดยวางแผงเมื่อเดือนกรกฏาคม 2497 ซึ่งนับจากวันนั้นจนถึงวันนี้เป็นเวลากว่า 64 ปีมาแล้ว กระแสการอ่านหนังสือพิมพ์ของคนเชียงใหม่ต่อหนังสือพิมพ์คนเมืองมีเพิ่มสูงขึ้นเรื่อย ๆ จากที่พิมพ์จำหน่ายครั้งแรกเพียงไม่กี่ร้อยฉบับ จนเวลาต่อมาหนังสือพิมพ์คนเมืองก็ได้เพิ่มยอดพิมพ์เพิ่มขึ้นเป็นวันละ 15,000 ฉบับ ซึ่งถือได้ว่าสูงที่สุดในบรรดาหนังสือพิมพ์ท้องถิ่นยุคนั้น ด้วยสำนึกที่เป็นสื่อมวลชนของท้องถิ่น นอกจากการเป็นตัวแทนในการแสดงความคิดเห็นของประชาชนชาวเชียงใหม่และภาคเหนือแล้ว สิ่งหนึ่งที่หนังสือพิมพ์คนเมืองได้ทุ่มเทกำลังและถือเป็นความภูมิใจของคนหนังสือพิมพ์สมัยนั้นก็คือ […]