ร้อยเรื่องเมืองล้านนา

ช่วงนี้ลำพูน มีงานประเพณีแปดเป็ง สรงน้ำพระธาตุฯ 9-15 พ.ค. 65 เชียงใหม่นิวส์ ร้อยเรื่องเมืองล้านนา นำภาพองค์พระบรมธาตุหริภุญชัย เก่าๆ มาฝาก วัดพระธาตุหริภุญชัยวรมหาวิหาร ถือเป็นวัดหลวงสำคัญของชาวลำพูน สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1651 ในสมัยของพระเจ้าอาทิตยราช ปูชนียสถานสำคัญคู่เมือง คือ องค์พระบรมธาตุหริภุญชัย ซึ่งเป็นที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ องค์เดิมนั้นสูงเพียง 3 วามีโกษทองที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุสูง 3 ศอก ต่อมาเมื่อเมืองหริภุญชัยได้ตกเป็นเมืองขึ้นของเชียงใหม่ พระมหาเถระในลำพูนและขุนฟ้าได้ก่อพระเจดีย์รูปทรงกลมครอบองค์เดิม มีขนาดสูง 10 วา จากนั้นได้มีการบูรณะองค์พระธาตุอีก 2 ครั้ง ในสมัยพระเจ้าเมืองแก้วและในสมัยของพระเจ้ากาวิละ โดยได้ยกฉัตรขึ้นทั้ง 4 มุม วิหารหลวงวัดพระธาตุหริภุญชัยลำพูนแห่งนี้ เมื่อราว 100 กว่าปี ก่อนเคยถูกพายุพัดถล่มพังลงทั้งหลัง เหลือเพียงซากปรักหักพัง ซึ่งตรงกับปี พ.ศ. 2456 ในปีนั้น คนเมืองลำพูนจะเรียกว่าปีลมหลวง มีความรุนแรงมากที่สุดเท่าที่เคยมีมา อ้างอิง https://www.chiangmainews.co.th/page/archives/1337671

ประเพณีเลี้ยงดง จะทำพิธี ช่วงพฤษภาคม ส่วนประจำปี 2565 นี้ ยังไม่มีกำหนดการจากเทศบาลแม่เหียะ ซึ่งในแต่ละปีจะมีชาวบ้านและผู้คนจากต่างถิ่นเดินทางมาชมพิธีอันพิสดารและแปลกประหลาดเช่นนี้อยู่เสมอ คาดว่ามีผู้คนเดินทางมาร่วมงานประเพณีเลี้ยงดงไม่ต่ำกว่าพันคน เพราะปีหนึ่งจะจัดให้มีพิธีสำคัญเช่นนี้เพียงครั้งเดียวเท่านั้น ประเพณีเลี้ยงดง หรือ ปู่แสะย่าแสะ ของชาวลัวะในเชียงใหม่ยังคงมีการสืบทอดมาจากอดีตจนถึงปัจจุบัน พิธีดังกล่าวเป็นความเชื่อที่ถูกถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษของชาวลัวะ ซึ่งพวกเขาถือว่าจะต้องกระทำพิธีเลี้ยงผีขึ้นทุกปี โดยจะถือเอาวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 9 เหนือ หรือก่อนฤดูทำนาเป็นวันประกอบพิธี พิธีนี้มีชื่อเรียกตามภาษาชาวบ้านระแวกนี้ว่า “พิธีเลี้ยงดง” ซึ่งหมายถึงการเซ่นสรวงดวงวิญญาณผีในป่า ตามตำนานสุวรรณคำแดงกล่าวไว้ว่า ในอดีตบรรพบุรุษของชาวลัวะได้เคยอาศัยอยู่ในดินแดนแห่งนี้มาก่อนที่จะมีการสร้างเมืองเชียงใหม่ขึ้น ซึ่งมีหลักฐานทางโบราณคดีปรากฏให้เห็น เช่นชุมชนเวียงโบราณสวนดอก ชุมชนดังกล่าวมีชนเผ่าลัวะเป็นผู้สร้างขึ้น เรื่องราวของชาวลัวะมีปรากฏทั่วไปในตำนานพื้นเมืองเหนือโดยเฉพาะในพุทธศตวรรษที่ 14 คือ ขุนหลวงวิรังคะ ซึ่งเป็นผู้นำคนสุดท้ายของชนเผ่าลัวะ ปัจจุบันชุมชนลัวะหลายหมู่บ้านยังให้ความเคารพนับถือ มีชุมชนเผ่าลัวะกระจัดกระจายอยู่ทั่วไปในดินแดนล้านนา พิธีฆ่าควายเลี้ยงผี https://www.chiangmainews.co.th/page/archives/602364/

พญายักษาราช 2 ตน วัดเจดีย์หลวง เชียงใหม่ จากกระแสบูชาองค์ไหว้ท้าวเวสสุวรรณ ในปี 2565 นี้ ที่เป็นปีเสือ(ขาล) ที่เชื่อว่าเป็นปีแรง การได้บูชาท้าวเวสสุวรรณ จะช่วยปัดเป่าสิ่งชั่วร้าย ผ่อนร้ายกลายเป็นเบาได้ เดิมทีวัดในเชียงใหม่ที่มีท้าวเวสสุวรรณ ก่อนจะเป็นกระแส มีไม่กี่วัดและวัดต่าง ๆ จะมีรูปปั้น มีรูปหล่อท้าวเวสสุวรรณ เป็นส่วนใหญ่ ตามหัวมุม จุดติดตั้งด้านทิศเหนือ หรือด่านหน้าแรกเข้ามาวัดเลย เพราะเป็นเทพประจำทิศเหนือ เพราะเป็นอธิบดีแห่งอสูร หรือเจ้าแห่งภูตผีปีศาจทั้งหลาย เป็น 1 ใน 4 ของ ท้าวจตุโลกบาล ที่ทำหน้าที่รักษาทิศทั้ง 4 ในสวรรค์ชั้นแรกบนสวรรค์ทั้ง 7 ชั้น โดยท้าวเวสสุวรรณ(ท้าวกุเวร) ตำนานระบุว่าจะเป็นผู้คอยปกปักรักษาดูแลโลกมนุษย์ สถิตอยู่บนสวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกา ประจำทิศเหนือส่วน 3 เทพท้าวจตุโลกบาล นั้นพระอินทร์ (ท้าวธตรฐ) ปกครองโลกด้านทิศตะวันออก, พระยม (ท้าววิรุฬหก) ปกครองโลกด้านทิศใต้ และ พระวรุณ (ท้าววิรูปักษ์) ปกครองโลกด้านทิศตะวันตก หนึ่งในนั้นคือ […]

ทำไมเรียก “เวียงกุมกาม นครโบราณใต้พิภพ” เวียงกุมกาม เป็นชุมชนที่เคยมีความเจริญรุ่งเรืองมาก่อนเมืองเชียงใหม่  “นพบุรีศรีนครพิงค์ เชียงใหม่” เหตุใดเมืองหลวง ที่เจริญรุ่งเรือง มีสถาปัตยกรรมสวยงาม แห่งนี้ ถึงได้ขึ้นชื่อว่าเป็น “นครใต้พิภพ” และเหตุใดจึงต้องย้ายเมืองมาตั้งเมืองหลวงในที่แห่งใหม่ วันนี้ เชียงใหม่นิวส์ มีคำตอบ เนื่องด้วยเวียงกุมกาม อยู่ใกล้น้ำปิงและเส้นทางของแม่น้ำปิงมีการเปลี่ยนแปลงบ่อย ทำให้เวียงกุมกามไม่มีศักยภาพทางการสัญจรและการค้าเพียงพอที่จะยังคงฐานะความสำคัญอีกต่อไป เนื่องด้วยแม่น้ำปิงไหลผ่านที่ราบโล่งซึ่งลาดต่ำ บ้านเรือนสิ่งปลูกสร้างจึงถูกน้ำท่วมบ่อยครั้ง (จากการสำรวจ พบว่าตัวซากโบราณสถาน วัดเก่า อยู่ลึกต่ำลงไปจากพื้นดินมาก) อ่านเพิ่มเติม“สาเหตุล่มสลาย” https://www.chiangmainews.co.th/page/archives/1506281 “แอ่วเวียงกุมกาม” https://www.chiangmainews.co.th/page/archives/813489

กระดาษสาถือว่าเป็นภูมิปัญญาที่อยู่คู่กับชาวภาคเหนือมาช้านาน และแหล่งผลิตที่สำคัญจะมาจากภาคเหนือเป็นส่วนใหญ่ โดยกระดาษสานั้นสามารถนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ได้หลายประเภท จะมีอะไรบ้าง ตามเชียงใหม่นิวส์มาดูกันเลย กระดาษสา เป็นกระดาษพื้นเมืองทางภาคเหนือที่ผลิตด้วยมือวิธีการทำกระดาษสาถูกเผยแพร่เข้ามา พร้อมกับพุทธศาสนาจากประเทศจีน เพื่อใช้ทำบันทึกคำสั่งสอนดังนั้นการใช้กระดาษสาของชาวพื้นเมืองทางภาคเหนือ จึงเกี่ยวข้องกับศิลปะวัฒนธรรมประเพณีและพิธีกรรมทางพุทธศาสนาอย่างมากกล่าวคือ การตกแต่งถวายทานแทบทุกประเภท จะตกแต่งด้วยกระดาษสาทาสีต่าง ๆ ให้สวยงามเพื่อใช้ในงานเทศกาลต่าง ๆ ของวัด และพิธีกรรมต่าง ๆ (ล้านนาเวย์, 2011) กระดาษสาที่ทำกันโดยทั่วไปในภาคเหนือของประเทศไทยเป็นอุตสาหกรรมในครอบครัวที่นับได้ว่าเป็นการสืบทอดศิลปะวัฒนธรรมมาจากบรรพบุรุษ ส่วนใหญ่ทำขึ้นเพื่อใช้เป็นกระดาษทำร่ม ทำว่าว ทำกระดาษห่อของขวัญ กรอบรูป สมุดโน้ต กล่องใส่ของ ร่ม (ที่ขึ้นชื่อมากคือร่มบ่อสร้าง) พัด กระดาษเขียนจดหมาย กระดาษห่อของขวัญ ตลอดจน โคมไฟกระดาษสาซึ่งนับว่าเป็นที่นิยมอย่างมาก ในกลุ่มคนที่รักและชื่นชอบงานกระดาษสา ลักษณะการใช้งาน ใช้ตกแต่งบ้านเรือน เป็นโคมไฟหัวนอนใช้ถวายบูชา อีกทั้งยังมีราคาถูกเป็นที่ทุกคนสามารถซื้อได้ และการบำรุงรักษาง่าย สะดวกต่อการใช้งาน แหล่งผลิตกระดาษาในเชียงใหม่ บ้านต้นเปา เป็นแหล่งผลิตกระดาษสาที่มีชื่อเสียงของเชียงใหม่และได้ทำมานานกว่า 100 ปี โดยเมื่อก่อนคนในชุมชนบ้านต้นเปาประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นอาชีพหลักและทำกระดาษสาช้อนบาง (การช้อนกระดาษจากบ่อสาให้เป็นแผ่นบาง) เป็นอาชีพรองในยามว่าง ซึ่งในขณะนั้นกระดาษสายังไม่เป็นที่ต้องการของท้องตลาดมากนัก จะใช้กันแต่ในครัวเรือนภายในชุมชนเท่านั้น จนกระทั่งในต่างประเทศเริ่มมีความนิยมใช้ผลิตภัณฑ์กระดาษที่ทำมาจากธรรมชาติมากขึ้น จากกระดาษสาช้อนบางก็ได้พัฒนาขึ้นเป็นกระดาษสาย้อมสีธรรมชาติ […]