ร้อยเรื่องเมืองล้านนา

เมืองฝางในอดีตเป็นแผ่นดินที่เต็มไปด้วยเรื่องราวแห่งศักดิ์ศรีและการต่อสู้เพื่ออิสรภาพ หนึ่งในเหตุการณ์สำคัญที่ถูกจารึกไว้ในหน้าประวัติศาสตร์ คือการกอบกู้เอกราชของ พระเจ้าฝางอุดมสิน และ พระนางสามผิว สองพระองค์ที่ทรงยอมสละชีวิตเพื่อปกป้องแผ่นดินและประชาชนของพระองค์ พระเจ้าฝางและพระนางสามผิว ราชันย์ผู้กล้าและราชินีแห่งความงามพระเจ้าฝางอุดมสิน เดิมมีพระนามว่า “พระยาเชียงแสน” ทรงเป็นพระราชบุตรของพระเจ้าเมืองเชียงแสน เสด็จมาปกครองเมืองฝางเมื่อปี พ.ศ. 2172 พร้อมกับพระชายา พระนางสามผิว ซึ่งเป็นพระธิดาของเจ้าผู้ครองนครล้านช้าง (เวียงจันทน์) พระนางสามผิวได้รับการกล่าวขานว่าเป็นสตรีที่มีสิริโฉมงดงามที่สุดในยุคนั้น ความงามของพระองค์ไม่เพียงเลื่องลือไปทั่วแผ่นดินล้านนา แต่ยังเป็นที่กล่าวขานไปไกลถึงดินแดนพม่า ชื่อของพระองค์ “สามผิว” มาจากลักษณะพิเศษของผิวพรรณที่เปลี่ยนแปลงไปตามช่วงเวลาในแต่ละวัน ตอนเช้าผิวของพระองค์ขาวดั่งปุยฝ้าย ตอนบ่ายเปล่งปลั่งเป็นสีแดงดังลูกตำลึงสุก และเมื่อถึงยามเย็นพระวรกายของพระองค์จะมีสีชมพูอ่อนดุจดอกบัวขาบ พระเจ้าฝางและพระนางสามผิวมีพระราชธิดาพระองค์หนึ่ง นามว่า พระนางมัลลิกา ซึ่งทรงเป็นสายใยแห่งความหวังของราชวงศ์ ทว่าชะตากรรมของเมืองฝางกลับต้องเผชิญกับวิกฤติครั้งใหญ่ เมื่อพม่าซึ่งเป็นอำนาจเหนือของเมืองฝางในขณะนั้น เริ่มรับรู้ถึงความพยายามของพระเจ้าฝางที่จะกอบกู้เอกราช สงครามแห่งศักดิ์ศรี เมืองฝางท้าทายมหาอำนาจพม่าพระเจ้าฝางอุดมสินทรงเริ่มส้องสุมไพร่พล สะสมเสบียงอาหาร และเตรียมอาวุธเพื่อประกาศอิสรภาพ ทรงปฏิเสธการส่งส่วยให้พม่า และเริ่มขัดขืนอำนาจจากกรุงอังวะ เมื่อพระเจ้าภะวะสุทโธธรรมราชา กษัตริย์พม่าทราบข่าว จึงนำกองทัพใหญ่มาปราบปราม ศึกครั้งนี้ดำเนินไปอย่างดุเดือดตั้งแต่ปี พ.ศ. 2176 กองทัพพม่าตั้งค่ายล้อมเมืองฝางเป็นเวลานานถึง 3 ปีเต็ม โดยที่พระเจ้าฝางทรงบัญชาการรบอย่างเด็ดเดี่ยว แม้จะมีกำลังพลน้อยกว่า แต่ด้วยความกล้าหาญและการวางแผนรบที่ชาญฉลาด ทำให้เมืองฝางสามารถต้านทานพม่าได้เป็นเวลานาน อย่างไรก็ตาม […]

วัดป่าแดงมหาวิหาร หรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่า “วัดป่าแดง” เป็นวัดเก่าแก่ที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์และพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ที่หมู่ 14 ซอย 4 ถนนสุเทพ ตำบลสุเทพ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ วัดแห่งนี้เป็นศูนย์กลางของพุทธศาสนาในนิกายลังกาวงศ์ใหม่ หรือที่เรียกว่านิกายสีหล ซึ่งมีอิทธิพลต่อพระพุทธศาสนาในล้านนาอย่างยาวนาน จุดกำเนิดของวัดป่าแดงและนิกายลังกาวงศ์ใหม่วัดป่าแดงมหาวิหารสร้างขึ้นในปี พ.ศ. 1974 โดยพระเจ้าติโลกราช แห่งราชวงศ์มังราย ขณะยังดำรงพระยศเป็นท้าวลก พระราชโอรสลำดับที่ 6 ของพญาสามฝั่งแกน กษัตริย์ผู้ปกครองล้านนาในขณะนั้น การสร้างวัดแห่งนี้มีเป้าหมายเพื่อเป็นที่พำนักของคณะสงฆ์ที่มาจากลังกา นำโดยพระญาณคัมภีร์ ซึ่งได้อัญเชิญพระไตรปิฎก พระพุทธรูป และต้นโพธิ์มาประดิษฐาน พุทธศาสนาในล้านนาในขณะนั้นได้รับอิทธิพลจากลังกาวงศ์เดิมที่เผยแผ่โดยพระสุมนเถระจากสุโขทัย อย่างไรก็ตาม พระญาณคัมภีร์และคณะมีแนวคิดที่ต้องการปฏิรูปพระพุทธศาสนาให้เคร่งครัดตามพระธรรมวินัยมากขึ้น พวกเขาจึงเดินทางไปศึกษาธรรมะและอุปสมบทที่ลังกาด้วยตนเอง ก่อนกลับมาเผยแผ่แนวปฏิบัติใหม่ในล้านนา ส่งผลให้เกิดการแบ่งแยกของคณะสงฆ์ออกเป็นสองฝ่าย คือ นิกายลังกาวงศ์เก่า (วัดสวนดอก) และนิกายลังกาวงศ์ใหม่ (วัดป่าแดง) ความขัดแย้งและการฟื้นฟูนิกายป่าแดงเมื่อพระญาณคัมภีร์เดินทางกลับมาเผยแผ่พุทธศาสนาในล้านนา คณะสงฆ์ฝ่ายป่าแดงได้กล่าวหาสงฆ์ฝ่ายสวนดอกว่าไม่ปฏิบัติตามพระธรรมวินัยอย่างเคร่งครัด ทำให้เกิดข้อขัดแย้งรุนแรงถึงขั้นพญาสามฝั่งแกนต้องจัดให้มีการโต้แย้งกัน ผลปรากฏว่าฝ่ายป่าแดงได้รับชัยชนะ อย่างไรก็ตาม ความขัดแย้งยังคงดำเนินต่อไป จนกระทั่งในปี พ.ศ. 1977 พญาสามฝั่งแกนทรงมีพระราชโองการให้สงฆ์ฝ่ายป่าแดงออกจากเชียงใหม่ ส่งผลให้นิกายป่าแดงต้องย้ายไปเจริญรุ่งเรืองในพื้นที่อื่น เช่น เชียงราย เชียงแสน […]

ในวันแห่งความรักอย่าง “วันวาเลนไทน์” หลายคนมักมองหาวิธีที่จะเสริมสร้างความรักในชีวิต ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของความสัมพันธ์หรือความสุขส่วนตัว หนึ่งในวิธีที่ได้รับความนิยมในภาคเหนือของประเทศไทย คือ การไปกราบไหว้ขอพรจากพระมหาเทวีจิรประภา ณ วัดโลกโมฬี จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และเป็นที่เคารพนับถือของผู้คนในเรื่องของ “ความรัก” พระมหาเทวีจิรประภา เป็นบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ล้านนาโดยเป็นพระมเหสีของพระเมืองเกษเกล้าและพระมารดาของท้าวซายคำ ผู้ที่มีบทบาทในการรักษาความสงบภายในบ้านเมืองในช่วงที่บ้านเมืองเกิดความไม่สงบและมีความสามารถในการปกครอง จึงได้รับการอัญเชิญขึ้นเป็นกษัตริย์ผู้หญิงองค์แรกของราชวงศ์มังราย แม้พระองค์จะปกครองได้ไม่นาน แต่พระมหาเทวีจิรประภาก็มีส่วนสำคัญในการเจรจากับต่างชาติ เช่น การเจรจาบรรณาการกับพระไชยราชาธิราชจากกรุงศรีอยุธยา ปัจจุบันวัดโลกโมฬีที่เป็นสถานที่บรรจุอัฐิของพระมหาเทวีจิรประภาและพระเมืองเกษเกล้า ได้กลายเป็นสถานที่ที่ผู้คนมักมาขอพรจากพระนางในเรื่องของความรัก ซึ่งมีความเชื่อว่าหากใครที่ขอพรจากพระมหาเทวีจิรประภาจะได้รับความสมหวังในด้านความรักและความสัมพันธ์ ในวันวาเลนไทน์การขอพรจากพระนางจิรประภาถือเป็นหนึ่งในวิธีการเสริมสร้างความรักที่ได้รับความนิยม โดยเฉพาะในเรื่องของการขอพรให้ความรักและความสัมพันธ์กับคนรักหรือคนที่เราหมายปองประสบผลสำเร็จ สามารถใช้คำไหว้บูชาได้ว่า “มหาเทวี จิรประภา วันทามิ สิระสา สะทาโสตฺถี ภะวันตุเมฯ ข้าพเจ้าขอไหว้พระนางจิรประภาเทวี ด้วยความเคารพนอบน้อมยิ่ง ขอความสุขสวัสดี จงมีแก่ข้าพเจ้าในกาล เวลาทุกเมื่อเทอญ” สำหรับข้อปฏิบัติในการอธิษฐานและการถวายสิ่งต่างๆ ผู้ที่ต้องการขอพรในเรื่องความรักจะทำการถวาย “ไข่ไก่ 9 ฟอง” ในตอนที่เริ่มอธิษฐาน และหากสมหวังจะต้องทำการแก้บนด้วย “ไข่ไก่ 108 ฟอง” พร้อมด้วย “ผลไม้ 9 อย่าง” และปัจจัยตามศรัทธา ดังนั้นหากใครกำลังมองหาวิธีที่จะแสดงความรักและขอพรเพื่อให้ความรักในชีวิตสมหวัง วันวาเลนไทน์นี้การไปกราบไหว้พระมหาเทวีจิรประภาที่วัดโลกโมฬีอาจเป็นทางเลือกที่ดีที่จะช่วยเสริมสร้างความรักให้แข็งแรงและเติมเต็มความสุขในชีวิต แหล่งข้อมูล […]

กู่เจ้านายฝ่ายเหนือที่วัดสวนดอกเป็นอนุสรณ์สถานที่สำคัญในเชียงใหม่ ซึ่งบรรจุพระอัฐิของเจ้าหลวงและเจ้านายฝ่ายเหนือหลายพระองค์ ภายในกู่แห่งนี้มีการรวบรวมพระอัฐิของเจ้าเจ็ดตนที่เคยปกครองเมืองเชียงใหม่และพระญาติวงศ์ในราชวงศ์ต่าง ๆ ตั้งอยู่ในบริเวณวัดสวนดอก ซึ่งได้รับการสร้างขึ้นตามพระดำริของเจ้าดารารัศมี พระราชชายา เมื่อปี พ.ศ. 2451 วัดสวนดอกได้รับการเลือกเป็นสถานที่จัดตั้งกู่เนื่องจากมีพื้นที่กว้างขวางและสะดวกต่อการจัดวางพระอัฐิพระมหากษัตริย์และเจ้านายฝ่ายเหนือที่มีพระอัฐิอยู่กระจัดกระจายในข่วงเมรุในขณะนั้น เมื่อกู่ได้รับการสร้างเสร็จสมบูรณ์ พระอัฐิและอัฐิของเจ้านายก็ได้รับการอัญเชิญมาบรรจุในกู่พร้อมกับการจารึกการย้ายพระอัฐิที่ประดิษฐานอยู่หน้ากู่ เพื่อเป็นการระลึกถึงบุญคุณและความทรงจำของเจ้าหลวงและเจ้านายเหล่านั้น ภายในกู่มีพระอัฐิของเจ้าหลวงสำคัญหลายพระองค์ เช่น พระเจ้ากาวิละ เจ้าหลวงธรรมลังกา เจ้าหลวงคำฟั่น เจ้าหลวงพุทธวงษ์และพระเจ้ามโหตระประเทศ รวมถึงแม่เจ้าอุสาอัยกีและพระญาติวงศ์อื่นๆ ที่มีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์ของเชียงใหม่ นอกจากจะเป็นสถานที่บรรจุพระอัฐิแล้ว กู่เจ้านายฝ่ายเหนือยังเป็นสถานที่ที่ถูกจัดงานบุญถวายราชกุศลและพิธีสักการะดวงพระวิญญาณของเจ้าหลวงเชียงใหม่และเจ้านายฝ่ายเหนืออย่างสม่ำเสมอ ทายาทเจ้านายฝ่ายเหนือได้ร่วมกันจัดกิจกรรมดังกล่าวมาอย่างต่อเนื่อง ในปี พ.ศ. 2539 ซึ่งเป็นปีครบรอบ 700 ปีของนครเชียงใหม่ มีการจัดพิธีสักการะกู่เจ้าหลวงเชียงใหม่อย่างยิ่งใหญ่ โดยหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนร่วมกับคณะเจ้านายฝ่ายเหนือได้เชิญชวนประชาชนมาร่วมพิธีสักการะเพื่อระลึกถึงและแสดงความเคารพต่อเจ้าหลวงและเจ้านายที่ได้สร้างคุณประโยชน์ให้แก่เมืองเชียงใหม่ รูปภาพและแหล่งข้อมูล หอจดหมายเหตุแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เชียงใหม่ https://www.finearts.go.th/chiangmaiarchives/view/30193-%E0%B8%81%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%9D%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%80%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B9%88