ร้อยเรื่องเมืองล้านนา

หลังจากที่พระเจ้ากาวิละ ราชบุตรของเจ้าฟ้าชายแก้ว ซึ่งเป็นหลานของพระยาสุลวะฤาชัยสงคราม ได้ร่วมกับทัพของพระเจ้าตากสินมหาราชขับไล่พม่าออกจากแผ่นดินล้านนาแล้ว จึงได้รับการสถาปนาแต่งตั้งเป็น พระยาวชิรปราการ และให้ย้ายจากเมืองลำปาง ไปเป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ ตั้งเจ้าคำสม น้องชายคนที่ 2 ครองนครลำปาง พร้อมกับตั้งเจ้าธรรมลังกา น้องชายคนที่ 3 เป็นอุปราชเมืองเชียงใหม่ ตั้งเจ้าดวงทิพย์ น้องชายคนที่ 4 เป็นอุปราชเมืองลำปาง ตั้งเจ้าหมูหล้า น้องชายคนที่ 5 เป็นเจ้าราชวงศ์ลำปางและตั้งเจ้าคำฝั้น น้องชายคนที่ 6 เป็นเจ้าบุรีรัตน์เชียงใหม่ ต่อมาได้เป็นเจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 1 นับเป็นต้นสายสกุล ณ ลำพูน เมืองลำพูน มีเจ้าหลวงปกครองมาทั้งสิ้น 10 พระองค์ จนถึงสมัยเจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ เจ้าหลวงองค์สุดท้าย ซึ่งตรงกับรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามสกุล “ณ ลำพูน” ให้เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม 2456 ณ พระที่นั่งอุทยานภูมิเสถียร พระบรมมหาราชวัง เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เป็นราชบุตรของเจ้าอินทยงยศโชติ […]

“หอคำ” ตั้งอยู่ภายในไร่แม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย ภายในหอคำถือได้ว่าเป็นพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านขนาดย่อม ๆ ก็ว่าได้ เพราะเมื่อเราเข้ามาที่นี่สามารถพบเห็นวัตถุสิ่งของเครื่องใช้ของคนล้านนา ที่ชั่วชีวิตนี้อาจไม่เคยพบเห็นที่ไหนมาก่อน สิ่งของบางอย่างเก่าแก่และมีอายุมากกว่าผมหลายสิบปี อาทิ ขันใส่ดอกของคนล้านนาที่ทำจากไม้สักแกะสลักลวดลายสวยงาม, สัตตภัณฑ์และแท่นเชิงเทียนอายุกว่าร้อยปีศิลปะเชียงแสน, กลองหลวงของคนล้านนา รวมถึง “พระพร้าโต้” พระพุทธรูปไม้แกะสลักที่สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ.2336 ฯลฯ เหล่านี้ล้วนจัดแสดงอยู่ภายในหอคำได้อย่างกลมกลืน ก่อนปี พ.ศ. 2515 สมเด็จย่าของชาวไทย ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงเยี่ยมราษฏรตามจังหวัดชายแดนในภาคเหนือ พระองค์ทรงพบเห็นความลำบาก แร้นแค้นของชาวไทยภูเขาเผ่าต่าง ๆ ด้วยพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จย่า จึงทรงโปรดเกล้าฯให้มีการสนับสนุนส่งเสริมให้ชาวเขาหันมาปลูกพืชเมืองหนาวทดแทนการปลูกฝิ่น และทรงได้จัดตั้งมูลนิธิส่งเสริมผลผลิตชาวเขาไทยขึ้น เมื่อปี พ.ศ. 2515 เพื่อให้การช่วยเหลือและรับซื้อผลผลิตและงานฝีมือศิลปหัตถกรรมของชาวเขา ซึ่งพระองค์ทรงเล็งเห็นว่างานศิลปหัตถกรรมของชาวเขาเผ่าต่าง ๆ นั้นมีเอกลักษณ์เฉพาะ สมควรส่งเสริมและอนุรักษ์ไว้ให้เป็นอาชีพ ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2528 จึงได้เปลี่ยนชื่อจากมูลนิธิส่งเสริมผลผลิตชาวเขาไทย มาเป็น มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง เพื่อให้ความช่วยเหลือครอบคลุมแก่ประชาชนในพื้นที่ราบด้วย ไร่แม่ฟ้าหลวง จึงเป็นศูนย์กลางการดำเนินงานของมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง และได้มีการจัดสร้างหอคำ ขึ้นเมื่อปี 2530 ในบริเวณไร่แม่ฟ้าหลวง เพื่อใช้เป็นพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านรวบรวมศิลปะวัตถุให้คนรุ่นหลังได้เป็นแหล่งศึกษาค้นคว้าอาจารย์นคร พงษ์น้อย ผู้อำนวยการไร่แม่ฟ้าหลวง กล่าวถึง […]

มาฆบูชาจาตุรงคสันนิบาต วันแห่งความปาฏิหารย์ที่พระอรหันต์สาวกมาประชุมร่วมกันโดยมิได้นัดหมาย นัยยะแห่งอภินิหารย์เช่นนี้ เราชาวพุทธโดยทั่วไปต่างรับทราบและถือปฏิบัติกันมาเป็นความเชื่อกว่า 2,500 ปีมาแล้ว ศาสนาทุกศาสนาสอนให้คนกระทำในความดี ละเว้นความชั่ว ดังนั้นไม่ว่าเชื้อชาติศาสนาใด ก็ต่างมีหลักคำสอนในทางเดียวกัน ไม่เฉพาะเพียงศาสนาพุทธเท่านั้น วันเพ็ญขึ้น 15 ค่ำเดือน 3 ถือได้ว่าเป็นวันสำคัญทางศาสนาของชาวพุทธอีกวันหนึ่งก็คือเป็น วันมาฆบูชา พุทธศานิกชนทั่วไปที่นับถือศาสนาพุทธ จะมีวันสำคัญที่เกี่ยวเนื่องกับความเชื่ออยู่หลายวันด้วยกัน เช่น วันมาฆบูชา วันอาสาฬบูชา วันเข้าพรรษา วันออกพรรษา เป็นต้น วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2563 เป็นวันมาฆบูชาพุทธศาสนิกชนทั่วไปพร้อมใจกันออกมาทำบุญตักบาตรและรับศีลขอพรจากพระสงฆ์ หัววัดต่าง ๆ ก็ได้มีการจัดกิจกรรมมากมาย เช่น มีการทำบุญตักบาตรและการแสดงพระธรรมเทศนา ในส่วนของโรงเรียนก็ได้จัดให้มีกิจกรรมทางพุทธศาสนาด้วยเหมือนกัน เช่น จัดงานสัปดาห์ส่งเสริมพระพุทธศาสนามีการตอบปัญหาธรรม มีการจัดงานส่งเสริมเชิงจริยธรรม เป็นต้น ชาวพุทธโดยทั่วไปทราบกันดีว่า วันมาฆบูชา มีความสำคัญทางพุทธศาสนาอยู่ 4 ประการ คือ 1. เป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาสปาฏิโมกข์ แก่พระอรหันต์สาวก จำนวน 1,250 องค์ ที่วัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ […]

สวนพุทธธรรมลำพูน เป็นชื่อของสถานศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับหลักธรรมในพระไตรปิฏกของพุทธศาสนิกชน ซึ่งเริ่มต้นมาจากกลุ่มคนที่มีศรัทธาต่อพระพุทธศาสนาเพียงไม่กี่คน เมื่อราว 10 กว่าปีที่แล้ว ในครั้งนั้นใช้ชื่อว่า “ชมรมศึกษากฏแห่งกรรม” ก่อนที่จะเปลี่ยนชื่อมาเป็น “ชมรมศึกษาพุทธธรรมลำพูน” ปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็น “มูลนิธิสวนพุทธธรรม” โดยการผลักดันของประธานชมรมในขณะนั้น คือ นายอรรถวุฒิ สัยเจริญ และนายอดิศักดิ์ จันทะราชา ประธานมูลนิธิสวนพุทธธรรมในปัจจุบัน มูลนิธิสวนพุทธธรรม ถือเป็นแหล่งศึกษาค้นคว้าหลักธรรมคำสอนในพระไตรปิฏก นอกจากนั้นยังเป็นสถานที่ค้นคว้าและรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับกฏแห่งกรรมและการเวียนว่ายตายเกิด รวมทั้งเป็นแหล่งข้อมูลต่าง ๆ ที่สอดคล้องกับหลักธรรมโดยไม่ยึดติดกับบุคคลใดหรือคณะใด ขณะเดียวกันยังทำหน้าที่ส่งเสริมให้สมาชิก ได้ทำหน้าที่อุบาสก อุบาสิกา สัตบุรุษในทางพุทธศาสนาให้สมบูรณ์ ฝึกสมาธิรักษาศีลเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด นอกจากนั้นโครงการ และกิจกรรมพื้นฐานของมูลนิธิสวนพุทธธรรม จะเน้นในเรื่องการให้ทาน คือ การเสียสละ ทั้งกาย วาจา เวลา และปัจจัยในการร่วมทำกิจกรรมต่าง ๆ ให้เกิดประโยชน์ต่อพุทธศาสนาและสังคม โดยอาศัยความสามัคคีเป็นหนึ่งเดียวกัน กิจกรรมพื้นฐานที่ทางชมรมพุทธธรรมได้ปฏิบัติร่วมกันมาโดยตลอดก็คือ การทำบุญและออกเยี่ยมเยือนพระสงฆ์เถระในทิศทั้ง 4 กิจกรรมทำความสะอาดบริเวณวัดพระธาตุหริภุญชัย ทุกหลังวันสำคัญทางศาสนา กิจกรรมถวายเทียนพรรษา พร้อมแสงสว่างและจุดประทีปเป็นพุทธบูชารอบบริเวณองค์พระธาตุหริภุญชัยในวันสลากภัต จำนวน 5,000 ดวงขึ้นไป นอกจากนั้นยังมีกิจกรรมที่ทำตามโอกาสได้แก่ การปลูกต้นไม้ในที่สาธารณะและตามวัดต่าง ๆ […]

ใครที่มีโอกาสเข้าไปชมหอศิลปวัฒนธรรมเมืองเชียงใหม่ บริเวณศาลากลางหลังเก่า คงต้องเกิดอาการตื่นเต้นไม่น้อย เพราะภาพที่เห็นเบื้องหน้านั้น นับเป็นมิติใหม่ของการจัดแสดงนิทรรศการที่ใช้งบประมาณลงทุนกว่าหลายล้านบาท และหากใครที่ยังไม่เคยเข้าไปสัมผัสสิ่งที่ว่านี้ ก็คงนึกเสียดายไม่น้อย หอศิลปวัฒนธรรมเมืองเชียงใหม่จัดแสดงเรื่องราวความเป็นมาแห่งอดีตอันรุ่งโรจน์ของอาณาจักรล้านนา หัวเมืองที่ได้ชื่อว่าเป็นศูนย์กลางการค้า การปกครองของภูมิภาคตั้งแต่อดีตมาจนถึงปัจจุบัน พิพิธภัณฑ์ดังกล่าวนี้ อาจเรียกได้ว่าเป็นพิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน เพียงแห่งเดียวที่นำเสนอความเป็นมาของอดีตเมืองเชียงใหม่ได้อย่างครบถ้วน และอาจเรียกได้อีกว่าเป็นพิพิธภัณฑ์ที่ไฮเทคที่สุดในบรรดาพิพิธภัณฑ์ทั้งหลายที่มีอยู่ในประเทศ ตัวอาคารของหอศิลปวัฒนธรรมเมืองเชียงใหม่ ซึ่งดัดแปลงจากอาคารศาลากลางหลังเดิมให้กลายเป็นพิพิธภัณฑ์จัดแสดงเรื่องราวความเป็นมาของเชียงใหม่ ทุกยุคสมัยตั้งแต่เริ่มต้นการเลือกชัยภูมิสร้างเมืองของพญามังรายจ นถึงยุคหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 โดยอาคารศาลากลางเชียงใหม่หลังเก่านี้ เป็นอาคารที่มีความงดงามและมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2468 ครั้งนี้เคยเป็นศาลาว่าการรัฐบาลมณฑลพายัพ และเป็นศาลากลางจังหวัดเชียงใหม่ ดังนั้นคุณค่าทางด้านประวัติศาสตร์ของอาคารหลังนี้คงไม่ต้องพูดถึง ความสำคัญทางด้านประวัติศาสตร์ของอาคารพิพิธภัณฑ์หลังนี้ ประการหนึ่งนอกจากจะเป็นศูนย์กลางของการบริหารนครแล้ว บริเวณที่ตั้งของอาคารยังตั้งอยู่ในบริเวณที่เรียกกันว่า “กลางเวียง” ในปัจจุบันหรือ “สะดือเมือง” ในอดีต ซึ่งเคยเป็นที่ตั้งของเสาอินทขิลหรือเสาหลักเมืองมาก่อนที่จะย้ายเสาไปไว้ที่วัดเจดีย์หลวง นอกจากนั้นที่บริเวณนี้ในอดีตยังเป็นที่ตั้งของหอคำและที่ทำการค้าสนามหลวง ซึ่งเป็นศูนย์กลางการปกครองของอาณาจักรล้านนา หลังจากที่หน่วยงานราชการต่าง ๆ ได้ย้ายไปอยู่อาคารศาลากลางหลังใหม่ บริเวณถนนโชตนาทางไปอำเภอริม เมื่อปี พ.ศ. 2539 แล้ว ทางเทศบาลนครเชียงใหม่ร่วมกับองค์กรภาคเอกชน ได้ทำการปรับปรุงจัดตั้งเป็นหอศิลปวัฒนธรรมเมืองเชียงใหม่ขึ้น เพื่อเป็นแหล่งศึกษาค้นคว้าด้านประวัติศาสตร์และเป็นแหล่งข้อมูลแก่ผู้ที่สนใจศึกษาเรียนรู้ประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรมประเพณีของเมืองเชียงใหม่ นอกจากนั้นเป็นศูนย์กลางของการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ในเขตเมืองเก่าที่นักท่องเที่ยวสามารถเข้าไปเที่ยวชมได้ การดำเนินการปรับปรุงอาคารหอศิลปวัฒนธรรมเมืองเชียงใหม่ ได้ดำเนินงานปรับปรุงมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2540 โดยได้รับการสนับสนุนจากทางจังหวัดเชียงใหม่ […]

แต่เดิมอำเภอดอยสะเก็ดมีกลุ่มชนต่าง ๆ เข้ามาอาศัยอยู่ ซึ่งมีทั้งชนชาวลัวะ ชาวไทลื้อ ไทเขิน เงี้ยวหรือไทใหญ่ และชาวยวน หรือไทโยนก กลุ่มชนเหล่านี้ได้เข้ามาอยู่ปะปนกับพวกลัวะที่อาศัยในดินแดนแห่งนี้มาก่อน พวกลัวะมีความเจริญทางวัฒนธรรม และอารยธรรมพอสมควร ซึ่งในตำนานเก่า ๆ ของล้านนาจะเรียกชาวลัวะว่า “มิลังขะ” หมายถึง ผู้ไม่เจริญ และในที่สุดคนเผ่าไทก็สามารถขับไล่พวกลัวะให้ออกไปจากเมืองและได้ยึดครองดินแดนแห่งนี้ เมื่อพญามังรายได้สร้างเมืองเชียงใหม่ขึ้นในปี พ.ศ.1839 จนเจริญรุ่งเรืองถึงขีดสุด กระทั่งถึงปี พ.ศ. 2121 พม่าได้เข้ามายึด ปกครองเมืองเชียงใหม่ จนเชียงใหม่กลายเป็นเมืองร้าง จนปี พ.ศ. 2347 พระเจ้ากาวิละได้กอบกู้เมืองเชียงใหม่โดยการกวาดต้อนผู้คนจากหัวเมืองเล็กเมืองน้อยต่าง ๆ อพยพผู้คนเข้ามาอยู่ในเมืองเพื่อความอุ่นหนาฝาคั่ง และช่วยกันบูรณะบ้านเมือง โดยจัดส่งผู้คนให้อยู่ตามนอกกำแพงเมืองและในกำแพงเมือง คนที่อยู่นอกเมืองเมื่อมีโอกาสพบกับคนบ้านเดียวกัน หรือคนที่รู้จักกันมาก่อนก็อาศัยอยู่ตามชาติพันธุ์เดียวกัน บ้างก็สร้างชุมชนของตนเองโดยอาศัยชื่อเมืองที่อยู่เดิม เช่น ชุมชนเมืองวะ ชุมชนเมืองสาด และชุมชนเมืองมาง เป็นต้น ปี พ.ศ. 2357 เจ้าอุปราชธรรมลังกา ได้นำคนขึ้นไปอพยพเจ้าสุริยวงศ์เจ้าเมืองวะ เข้ามาอยู่ในดินแดนเชียงใหม่ และนำเฝ้าราชการที่กรุงเทพฯ ซึ่งจากประวัติของวัดสารคามรังสรรค์ เจ้าสุริยวงศ์ได้บูรณะวัด ให้ชื่อว่า “วัดเมืองวะ […]

ดอยกาดผี นับเป็นแหล่งท่องเที่ยวแห่งหนึ่งของ อ.แม่สรวย จ.เชียงราย มีลักษณะเป็น ชะง่อนผา ที่ระดับความสูงประมาณ 1,500 ม. อยู่บนเทือกเขาดอยช้าง ในหน้าหนาวอากาศเย็น จัดมองเห็นสายหมอก ก่อตัวที่หุบเบื้องล่าง มีทิวทัศน์สวยงามมาก ไม่แพ้จุดชมทะเลหมอกที่ภูชี้ฟ้า และได้ชื่อว่าเป็นแหล่งชมทะเลหมอกใหม่ล่าสุดสวยที่สุด และมหัศจรรย์ที่สุดของจังหวัดเชียงราย ที่ซ่อนความงามอยู่ในเทือกเขาดอยวาวี เพราะมีมุมมองที่สวยที่สุดอยู่ ทางทิศตะวันออก เป็นมุมพานอรามา สามารถมองได้รอบตัวถึง 360 องศา มองเห็นเทือกเขา สลับซับซ้อนสวยงาม ดอยกาดผี มีชื่อเรียกเต็ม ๆ ว่า วนอุทยานดอยกาดผี ตั้งอยู่ ในเขตป่า สงวนแห่งชาติ ป่าแม่ลาวฝั่งซ้ายและแม่กกฝั่งขวา มีเนื้อที่ประมาณ 6,250 ไร่ เป็นแหล่งที่มี ทิวทัศน์สวยงามระดับอินเตอร์ ที่ทางกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช พิจารณาเห็นว่า พื้นที่ดังกล่าวมีลักษณะโดดเด่นทางธรรมชาติที่สวยงาม เพื่อเป็นการสงวนคุ้มครอง พื้นที่ให้คงอยู่ตลอดไป เพื่อประโยชน์เป็นแหล่งศึกษาวิจัยค้นคว้า และเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจของประชาชน รวมทั้งเพื่อรักษาสมดุลของระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมตลอดจนความหลากลายทางชีวภาพ สำหรับเป็นแหล่งต้นน้ำลำธารและอยู่อาศัยของสัตว์ป่า แหล่งอาหาร แหล่งนันทนาการ และการท่องเที่ยวทางธรรมชาติของประชาชน จึงได้ประกาศจัดตั้ง […]

วัดพระธาตุหริภุญชัยวรมหาวิหาร ได้รับการขึ้นทะเบียนโบราณสถานในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2478 ถือเป็นศาสนาสถานสำคัญคู่เมืองลำพูนและดินแดนล้านนาแล้ว พระธาตุหริภุญชัยยังนับว่าเป็นสถาปัตยกรรมที่สวยงามที่สุดแห่งหนึ่งของล้านนา นอกจากนั้นในบริเวณวัดยังปรากฏโบราณสถาน ซึ่งมีความสำคัญนั่นก็คือ “หอระฆัง” หรือ “หอหละกังสะดาน” ประดิษฐานฆ้องใบใหญ่ ซึ่งหล่อที่วัดพระสิงห์เชียงใหม่ เมื่อปีวอก โทศกจุลศักราช 1222 ตรงกับ พ.ศ. 2403 มีตัวอักษรไทยเหนือแบบฝักขามจารึกข้อความบนหละกังสะดานนี้ว่า “สร้างหละกังสะดานหน่วยนี้ แต่เมื่อศักราชได้ 1222 ตัว ปีกดสัน เดือน 9 ออก 3 ค่ำวันอังคาร หล่อกันจะนะมหาเถรเจ้า วัดป่าเมิงแพร่ เป็นเค้าแก่สัทธาภายใน เจ้าหลวงเมิงเจียงใหม่เป็นเค้าแก่สัทธาภายนอก พร้อมสร้างหล่อในวัดพระสิงห์ เวียงเจียงใหม่มาไว้เป็นเครื่องปูจาทานกับพระธาตุเจ้า อันตั้งไว้ในเมิงหริภุญชัยที่นี่ 5,000 พระวัสสาแล” หอหละกังสะดานในอดีตจะมีเสาไม้เตี้ย ๆ สองต้นแล้วมีไม้ท่อนหนึ่งวางพาดอยู่ ไม้ท่อนนี้คือไม้ที่สำหรับใช้ตีฆ้อง ปัจจุบันทางวัดได้สร้างเป็นมณฑปขึ้นอย่างสวยงามสำหรับเก็บรักษาฆ้องให้อยู่ในสภาพดี พระเทพมหาเจติยาจารย์ อดีตเจ้าคณะจังหวัดลำพูน เคยเล่าว่า เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2479 สมัยที่ยังเป็นเด็กวัดอยู่ที่วัดพระธาตุหริภุญชัย ยังทันได้เห็นหอหละกังสะดานหลังเก่า ซึ่งสมัยก่อนจะมีเพียงแค่เสา […]

สุภสารร้อยแรกเรื่อง รังถวาย ริร่ำฉลมฉลักฉลาย เลิศหล้า บางพลัดนิรมย์ฉลาย ดงเนต นุชเอย ยามม่อนเมือน้อมหน้า ธาตุเจ้าจอมคีรีฯ ปางปีสักราชเบื้อง พันปลาย คอมเปี่ยงเจ็ดสิบหมาย เหมียดได้ คลองทนระร่ำคร่าวถวาย เถิงธาตุ พระเอย นามชื่อดอยเกิ้งแก้ว เกสพระชินมาน นี่เป็นบางส่วนของโครงนิราศดอยเกิ้ง ที่ปริวรรตโดย หนานปวงคำ ตุ้ยเขียว ซึ่งเป็นผู้ชำนาญในด้านภาษาล้านนาไทยและเป็นหนึ่งในคณะกรรมพจนานุกรมแม่ฟ้าหลวง โคลงนิราศดอยเกิ้ง ต้นฉบับเรียก “กั่นโลงดอยเกิ้งแก้ว” เกิดขึ้นบนแผ่นดินล้านนาไทยสันนิษฐานว่าผู้แต่งคงจะเป็นพระภิกษุรูปหนึ่งมีความรู้มากแตกฉานในการแต่งกาพย์ โคลง กลอนและอักษรศาสตร์ ภาษาบาลี ภาษาท้องถิ่นเป็นเลิศ บทความของศาสตราจารย์ ดร.อุดม รุ่งเรืองศรี อาจารย์คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งเขียนในหนังสือล้านนาไทยอนุสรณ์พระราชพิธีเปิดพระบรมราชานุสาวรีย์สามกษัตริย์เชียงใหม่ 2526-2527 ระบุว่า “โคลงนิราศดอยเกิ้ง โคลงสี่สุภาพจำนวน 96 บท (ในต้นฉบับใบลาน อักษรขอมเมืองมีมากกว่า 97 บท) โคลงนิราศดอยเกิ้งนี้เขียนขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2251 (ปีชวด สัมฤทธิ์ศฺก) โดยผู้เขียนคงจะเป็นพระภิกษุที่อยู่วัดสบแค่ ซึ่งตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำปิง เดินทางไปนมัสการพระธาตุดอยเกิ้งซึ่งอยู่ที่อำเภอฮอด […]

วัดป่าสัก ถือได้ว่าเป็นวัดเก่าแก่วัดหนึ่งของอาณาจักรล้านนา วัดนี้มีเรื่องราวปรากฏอยู่ในตำนานว่า พระเจ้าแสนภู กษัตริย์องค์ที่ 3 พระโอรสในพระเจ้าชัยสงคราม แห่งราชวงศ์มังราย เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่เป็นผู้สร้างขึ้นภายหลังจากที่พระองค์ได้มาสร้างเมืองเชียงแสนเมื่อราวปี พ.ศ. 1883 เมื่อเชียงแสนก่อนที่พระเจ้าแสนภู จะทรงได้มาสร้างเมืองนั้น มีเรื่องราวบันทึกอยู่ในพงศาวดารโยนกว่า อันเมืองเชียงแสนนี้แต่กาลก่อนเป็นที่ตั้งของแคว้นโยนกนาคบุรีหรือโยนกนาคพันธุ์ ครั้นอยู่ต่อมาไม่นานแคว้นโยนกนาคบุรีก็ถึงกาลล่มสลาย พระเจ้าลาวจักราชก็ได้มาสถาปนาเมืองขึ้นใหม่ในบริเวณทางทิศตะวันออกริมฝั่งแม่น้ำโขงนามว่า “หิรัญนครเงินยาง” นอกจากนั้นพงศาวดารยังได้กล่าวถึง เมืองหรัญนครเงินยางอีกว่า ในแผ่นดินของสมเด็จอมรินทราธิราช ทรงมีเทวโองการให้ลาวจกเทวบุตรได้พาบริวารหนึ่งพันมาจุติยังเทวโลก ถือเอาจองเขาเกตุบรรพต (ดอยตุง) ลงมาสถิตเหนือแท่นเงินใต้ร่มไม้ทันหมาก (พุทรา) ใกล้ฝั่งแม่น้ำละว้านัทรี (แม่น้ำสาย) สร้างพระนคร ณ ที่นั้น ให้ชื่อว่า “หิรัญนครเงินยาง” จากที่กล่าวมาแล้วนั้น อาณาจักรล้านนาในยุครุ่งเรือง หิรัญนครเงินยางนับเป็นศูนย์กลางแห่งอาณาจักร ซึ่งสังเกตุได้จากซากของโบราณสถานในบริเวณอำเภอเชียงแสนทุกวันนี้แสดงให้เห็นถึงร่องรอยศิลปวัฒนธรรมแต่ครั้งอดีตอันรุ่งโรจน์ได้ชัดเจน โดยเฉพาะที่วัดป่าสัก ซึ่งตั้งอยู่นอกกำแพงเมือง ที่เชื่อว่าพระเจ้าแสนภูเป็นผู้สร้างขึ้นนั้น พระเจดีย์ทรงปราสาทแบบล้านนา 5 ยอด ยังคงอยู่ในสภาพที่นักโบราณคดีและนักประวัติศาสตร์ต่างเห็นค่อนข้างตรงกันว่า มีสภาพที่สมบูรณ์และสวยงาม จนไม่มีสถาปัตยกรรมที่ไหนในแผ่นดินล้านนาจะงดงาม เท่าเจดีย์ทรงปราสาทวัดป่าสักแห่งนี้ นับเป็นวัฒนธรรมอีกรูปแบบหนึ่งของเจดีย์ในล้านนา ก็คือ เป็นเจดีย์ประธานที่สร้างอยู่ด้านหลังของพระวิหาร ลักษณะของเจดีย์ดังกล่าวที่วัดป่าสักนี้ ที่ชั้นฐานล่างจะมีซุ้มโดยรอบ แต่ละซุ้มนั้นจะเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปยืนสลับกับซุ้มเทวดา พระพุทธรูปที่ประดิษฐานในซุ้มนั้นมีอยู่ 2 […]

ประเทศเมียนม่าร์ ได้ชื่อว่าเป็นดินแดนแห่งเจดีย์ทองคำ และวัดวาอารามที่งดงามน่าพิศวงเหนือคำบรรยาย ด้วยศรัทธาที่ชาวเมียนม่าร์มีต่อพุทธศาสนา และความเรียบง่ายในการดำรงชีวิต ทำให้เมียนม่าร์ยังคงเสน่ห์แห่งวัฒนธรรมอันเก่าแก่เอาไว้ได้ แหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญในเมียนม่าร์ 1 ใน 5 สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่นักท่องเที่ยวทั้งชาวไทย และทั่วโลกนิยมเดินทางมาก็คือ พระมหาเจดีย์ชเวดากอง (Shwedagon Pagoda) ชื่อ “ชเว” หมายถึง ทอง “ดากอง” หรือ “ตะเกิง” เป็นชื่อเดิมของเมืองย่างกุ้ง (เมืองตะเกิง) “ชเวดากอง” จึงหมายถึง เจดีย์ทองคำแห่งเมืองดากอง เจดีย์ชเวดากอง ตั้งอยู่บริเวณเนินเขาเชียงกุตระ (Singuttara Hill) ตามตำนานเล่าว่า สร้างขึ้นในปีเดียวกับที่กำเนิดพระพุทธศาสนา ทว่านักโบราณคดีกลับเชื่อว่า เจดีย์แห่งนี้นั้นสร้างขึ้นระหว่าง ค.ศ. 6 – 10 โดยชาวมอญ ตำนานการสร้างพระมหาเจดีย์ชเวดากอง กล่าวว่า เริ่มสร้างในสมัยอาณาจักรพุกามเรืองอำนาจ เกิดจากพ่อค้าสองคนนามกว่า ตปุสสะ (Tapussa) และ ภัลลิกะ (Bhallika) ได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าภายหลังตรัสรู้ได้ 45 วัน และได้รับประทานพระเกศามา 8 เส้น […]