ร้อยเรื่องเมืองล้านนา

“…งานปูนปั้นเป็นคีย์เวิร์ดหนึ่ง ของการศึกษาด้านประวัติศาสตร์ ของเมืองเราจะมีความพิเศษ คือ เกือบจะมีรูปแบบที่ชัดเจน แต่จะมีความอิสระ ลายจะไม่ค่อยซ้ำกัน…” – ผศ.วิทยา พลวิฑูรย์ – ประติมากรรมปูนปั้นล้านนา…จิตวิญญาณสล่าที่ฝังลึก งานปูนปั้น คือ หนึ่งในงานศิลปะล้ำค่า ที่สะท้อนให้เห็นถึงฝีมือของช่างปั้น ลวดลายต่าง ๆ นอกจากจะสะท้อนถึงความงดงามแล้ว ยังบ่งบอกถึงคติความเชื่อ ความศรัทธาของแต่ละพื้นที่อีกด้วย งานปูนปั้น ที่มีกระบวนการทำ โดยการนำวัตถุดิบหลักอย่าง ปูน มาปั้น พอก ขึ้นรูปทรง หรือภาพนูนสูง และแกะสลักลวดลายที่มีความวิจิตรงดงาม โดยในประเทศไทยพบร่องรอยการใช้ปูนปั้นที่มีความเก่าแก่ที่สุด ราวพุทธศตวรรษที่ 12-16 ซึ่งงานศิลปะล้ำค่าเหล่านี้ มักประดับตกแต่งอยู่บนอาคาร หรือกำแพงของศาสนสถาน และโบราณสถาน “…ปูนปั้น ก็คือเทคนิคหนึ่ง ในการประดับตกแต่ง ส่วนใหญ่จะเจอในบรรดาวัดวาอารามต่าง ๆ อย่างเช่น ประตูโขง ก็จะมีการปั้นลวดลายดอกไม้ ลายหงส์ ภาพเทวดาต่าง ๆ เป็นสัญลักษณ์ถึงเขาพระสุเมรุ สัญลักษณ์ถึงป่าหิมพานต์…” – ผศ.วิทยา พลวิฑูรย์ – วิจิตรงดงาม…อัตลักษณ์งานปูนปั้นล้านนา […]

“…มีการขุดฐานรากอาคาร เจอตัวแนวฐานรากโบราณสถาน เรามีการขุดศึกษาทางโบราณคดี ถือเป็นจุดเริ่มต้น ทำให้เรารู้ว่า ตรงนี้คือเวียงกุมกาม…” – คุณสายกลาง จินดาสุ – ราชธานีแห่งแรกของอาณาจักรล้านนา “เวียงกุมกาม” มหานครใต้พิภพ ย้อนรอยราชธานีแห่งแรกของอาณาจักรล้านนา เมืองโบราณเก่าแก่ที่อยู่มาอย่างยาวนานกว่าหลายศตวรรษ เป็นนครหลวงที่คาดว่าถูกสร้างขึ้นเมื่อปีพ.ศ. 1829 โดยพญามังราย ปฐมกษัตริย์ เมืองที่เคยเป็นศูนย์กลางการปกครอง เป็นมหานครอันรุ่งโรจน์ ก่อนจะถูกมหาอุทกภัยกลืนกิน ล่มสลาย ต้องจมอยู่ใต้ผืนแผ่นดิน เหมือนถูกปิดตาย จนกาลเวลาผ่านไปนานนับร้อยปี ย้อนกาลเวลา กลับไปต่อจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญ…เมืองที่เป็นดั่งแหล่งอารยธรรมของล้านนา เวียงกุมกาม เมืองโบราณที่เป็นดั่งแหล่งอารยธรรม และเป็นมรดกของล้านนา ในวันนี้ร่องรอยแห่งอดีต ได้ถูกค้นพบขึ้น และได้รับการฟื้นฟูให้กลับมาเป็นสถานที่สำคัญของเมืองเชียงใหม่อีกครั้ง คุณสายกลาง จินดาสุ นักโบราณคดีชำนาญการ ได้บอกเล่าเกี่ยวกับเวียงกุมกามไว้ว่า ในปีพ.ศ. 2527 โรงเรียนวัดช้างค้ำในตอนนั้น ต้องการจะทำอาคารใหม่ พอมีการขุดฐานรากอาคารไป ก็เจอตัวแนวฐานรากโบราณสถาน จึงเกิดการขุดศึกษา ในทางโบราณคดีขึ้น ซึ่งจุดนี้เองที่ถือเป็นจุดเริ่มต้น ทำให้เรารู้ว่า ตรงนี้คือเวียงกุมกาม นครหลวงที่อยู่ใต้ซากตะกอนทรายมาอย่างยาวนาน เวียงกุมกามถือเป็นแหล่งเรียนรู้ชั้นดี ไม่ว่าจะด้านประวัติศาสตร์ ศิลปวัฒนธรรม รวมไปถึงสถาปัตยกรรมสำคัญ เนื่องจากได้มีการขุดค้นพบหลักฐานชิ้นสำคัญมากมาย […]

“…ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ มันจะมีความสำคัญต่อแหล่งโบราณคดี ต่อโบราณสถานของเรา จะเป็นตัวช่วยกำหนดอายุสมัย และยังเป็นตัวสะท้อนให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนและบ้านเมือง…” – คุณนงไฉน ทะรักษา – อาณาจักรล้านนา เมืองที่เปี่ยมไปด้วยภูมิปัญญาที่ทรงซึ่งคุณค่า และอัตลักษณ์ที่โดดเด่น หนึ่งในนั้น คือ เครื่องปั้นดินเผา เครื่องถ้วยต่าง ๆ ที่ในอดีตอาจเป็นเพียงของใช้ในชีวิตประจำวัน หรือของสำหรับค้าขาย แต่ในปัจจุบันกลับกลายเป็นมรดกล้ำค่า ด้วยกรรมวิธี และลวดลายที่หาชมได้ยากในปัจจุบัน เตาเผาล้านนา…กุญแจไขอดีต ถอดความสัมพันธ์ของยุคสมัย เตาเผาที่ยังคงทิ้งร่องรอยไว้ตามแอ่งที่ราบทั่วเมืองเชียงใหม่ คือ ร่องรอยทางประวัติศาสตร์ ที่จะให้คนรุ่นใหม่ได้กลับมาศึกษา และค้นพบความจริงในอดีตของบรรพบุรุษ ภูมิปัญญาที่มีการผสมผสานระหว่างดิน และไฟ ล้วนสะท้อนความรุ่งโรจน์ของอาณาจักรล้านนายุคเริ่มต้น “…เชียงใหม่เราพบแหล่งเตา 3 แหล่ง แหล่งเตาสันกำแพง แหล่งเตาอินทขิล และแหล่งเตาสันทราย ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ มีความสำคัญต่อแหล่งโบราณคดี แหล่งโบราณสถานของเรา จะเป็นตัวช่วยกำหนดอายุสมัย และยังเป็นตัวสะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างชุมชน บ้านเมือง…” – คุณนงไฉน ทะรักษา – มีการคาดการณ์แหล่งเตาเผาภาชนะในสมัยล้านนา จากการขุดค้นพบว่า เตาเผามีอายุสมัยเฉลี่ยในช่วงพุทธศตวรรษที่ 19-23 โดยลักษณะของเตาเผาภาคเหนือ ส่วนใหญ่ที่พบ มักจะเป็นเตากูบ […]

“…มีภาพเขียนสี ที่จะเจออีกเยอะมากในพื้นที่แถบนั้น สิ่งเหล่านี้มันให้เห็นถึงว่า การเคลื่อนไหวของคนในพื้นที่แห่งที่ราบเชียงใหม่ มีมาอย่างยาวนาน…” – คุณยอดดนัย สุขเกษม – ย้อนมิติแห่งอดีต…ทำความรู้จักกับ “ออบหลวง” แหล่งโบราณคดีสำคัญ ออบหลวง หนึ่งในแหล่งโบราณคดีสำคัญของประเทศไทย เป็นสิ่งที่แสดงให้เห็นถึงการมีอยู่ของมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์ เป็นดั่งจิ๊กซอว์สำคัญในการช่วยไขปริศนาการมีอยู่ของมนุษย์ในภาคเหนือตอนบน และยังสะท้อนให้เห็นถึงต้นกำเนิดทางภูมิปัญหา ผ่านหลักฐาน ผ่านร่องรอย ที่ได้มีการขุดค้นพบ เกี่ยวกับสำริด และโลหวิทยา ย้อนรอยประวัติศาสตร์ ผ่าน “ออบหลวง” สัมผัสความอัศจรรย์ทางธรณีวิทยา “ออบหลวง” เป็นชื่อที่ใช้เรียกช่องแคบหินขนาดใหญ่ ที่มีลำน้ำแทรกผ่าน (ในภาษาถิ่น “อ๊อบ” หรือ “ออบ” หมายถึง ช่องแคบ และคำว่า หลวง หมายถึง ใหญ่) เป็นแหล่งโบราณคดี ที่เป็นดั่งหมุดหมายสำคัญของเชียงใหม่ ในการจะย้อนรอยกาลเวลา กลับไปศึกษาอดีต เนื่องจากที่แห่งนี้ ได้มีการขุดพบหลักฐานชิ้นสำคัญมากมาย ที่จะสะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิต การค้าขาย และปฏิสัมพันธ์ของผู้คนในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ ตัวอย่างหลักฐานที่มีการค้นพบ อาทิ เครื่องมือหินกะเทาะ แกนหิน และสะเก็ดหิน ทางคุณยอดดนัย สุขเกษม […]

“…เมืองก็มีชีวิตเหมือนคน อยู่มา 700 ปี เรามีการเปลี่ยนแปลง มีการเปลี่ยนเสื้อผ้า เปลี่ยนสไตล์ เป็นไปได้ว่าลักษณะเมือง ก็อาจจะมีการเปลี่ยนแปลงเช่นเดียวกัน…” – ผศ.ดร.วรสิทธิ์ ตันตินิพันธุ์กุล – ปฐมบท…เมืองเชียงใหม่ เมืองเชียงใหม่ ดินแดนเมืองเก่า ที่อยู่มานานมากกว่า 700 ปี เป็นเมืองที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยธรรมชาติที่งดงาม ทิวทัศน์ สิ่งแวดล้อม รวมไปถึงด้านศิลปวัฒนธรรม สถาปัตยกรรมที่มีอัตลักษณ์โดดเด่น และประเพณีอันดีงาม ที่ไม่ว่ากาลเวลาจะแปรผันไปมากเพียงใด  เมืองเชียงใหม่ก็ยังเปี่ยมไปด้วยกลิ่นอายอันเป็นเสน่ห์อยู่เหมือนเดิม นับตั้งแต่วันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 1839 ที่เมืองแห่งนี้ได้ถูกก่อตั้งขึ้นโดย พญามังราย ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์มังราย ที่ทรงเลือกชัยภูมิที่เหมาะสม และมั่นคง บริเวณราบลุ่มแม่น้ำปิง เชิงดอยสุเทพ สร้างราชธานีใหม่ของอาณาจักรล้านนา ขนานนามดินแดนอันศักดิ์สิทธิ์นี้ว่า “นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่” โดยศาสตราจารย์เกียรติคุณ สุรพล ดำริห์กุล ได้เล่าถึงที่มาของเชียงใหม่ไว้ว่า “ล้านนาเริ่มมาจากพื้นฐานหริภุญชัย เป็นรัฐหรือแคว้นเล็ก ๆ ที่ปรากฎขึ้นในภาคเหนือตอนบน เมืองเชียงใหม่เกิดขึ้นจากการที่พญามังราย ทรงผนวกเอาแคว้นโยนกซึ่งอยู่ตอนเหนือ กับแคว้นหริภุญชัยรวมกัน ก็กลายมาเป็นอาณาจักรล้านนา” เมื่อชัยภูมิพร้อม […]

ร่องรอยแห่งล้านนา  เชียงใหม่ เมืองที่ก่อตั้งขึ้นตั้งแต่พ.ศ. 1839 โดยพญามังราย มีชื่อเดิมว่า นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่ เป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจของภาคเหนือ เมืองที่มีความเจริญรุ่งเรืองทั้งด้านศิลปวัฒนธรรม ศาสนา ความเชื่อ มาอย่างยาวนานกว่า 700 ปี เป็นมรดกทางประวัติศาสตร์ที่ส่งต่อ ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น สายธารอารยธรรม ที่ไม่เคยจางหายไป ตั้งแต่อดีตกาล สู่ปัจจุบัน ยังคงปรากฎให้ได้เห็น ให้ได้ชม ในรูปแบบของร่องรอยแห่งล้านนา สารคดีร้อยเรื่องเมืองล้านนา ได้กลับมาอีกครั้ง ในชื่อว่า ร้อยเรื่องเมืองล้านนา 2 ตอน ฮอยเก่า เล่าขาน ตำนานเวียงพิงค์ โดยจะพาทุกท่านตามรอยประวัติศาสตร์ ย้อนเวลากลับไปศึกษาอดีต ตั้งแต่ยุคก่อนล้านนาจะถือกำเนิดขึ้น ศึกษาผ่านสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ ผ่านศาสนสถานโบราณคู่บ้าน คู่เมือง สัมผัสวิถีชีวิตของชาวล้านนา กว่าจะมาเป็นนครเชียงใหม่ นครสร้างสรรค์ จุดหมายปลายทางของนักท่องเที่ยว ทั้งในและต่างประเทศ มนต์เสน่ห์ที่ใครต่อใคร ก็อยากเดินทางมาสัมผัสด้วยตัวเอง สารคดีร้อยเรื่องเมืองล้านนา ตอน ประวัติศาสตร์แห่งมหานครเชียงใหม่ บอกเล่าถึงประวัติศาสตร์ของเมืองเชียงใหม่ กว่า 700 ปี กว่าจะกลายเป็นมหานครสี่เหลี่ยมที่สมบูรณ์แบบอย่างในปัจจุบัน การสำรวจของพญามังรายในการที่จะหาชัยภูมิที่เหมาะสมที่สุด เหมาะแก่การสร้างศูนย์กลางใหม่ที่มั่นคง จนถือกำเนิดเวียงกุมกาม […]